7
الْفَصْلُ السَّابِعُ: فِي الْعُيُوبِ وَ التَّدْلِيسِ
  بسم الله الرحمن الرحیم
    المستعان بک یا صاحب الزمان عج الله تعالی فرجه
    توضیحات
      با تشکر از برادر عزیزم محسن بهرامی که نسخه نموداری قابل تغییر لمعه را در سایت طلبگی تا اجتهاد قرار دادند
      توضیحات متن شهید اول و ثانی از جزوه ی استاد بزرگواررحیمی استخراج شده که اثر برادر عزیزم محمد علی هراتی ست
      اگر در این اثر از حیث محتوی ایراد وارد باشد به حقیر برمیگردد نه جزوه و بیان استاد بزرگوارم رحیمی
      این نمودار و محتوی آن بی شک دارای نواقص و کاستی هایی ست که امیدوارم به دست شما برادران بزرگوار خودم تکمیل شود
      این اثر جهت استفاده طلاب و نشر آن در بین مومنین تهیه شده است لذا هرگونه استفاده مالی جهت کسب درآمد از این اثر را جایز نمی دانم
      ثواب این اثر را هدیه میکنم به روح مطهر مادر سادات صدیقه کبری سلام الله علیها به برکت 5 صلوات محمدی پسند
      بیان شهدین با رنگ مجزا مشخصاً در نمودار آمده ست
        [ما هو المراد من الرهن]
          شهید اول
        وَ یَجُوزُ تَعْلِیقُ
          شهید ثانی
  مقدمه
    در اسلام عواملی وجود دارد که علقه نکاح را قطع میکند
      موت
      فسخ
      طلاق
      لعان
      ارتداد
    عوامل فسخ نکاح
      عیوب خاص
        فرض ما در جایی است که یکی از طرفین نسبت به این عیب اگاهی ندارند
        اما اگر با آگاهی به ازدواج اقدام کند دیگر حق خیار فسخ ندارد چون علیه خود اقدام کرده است
      تدلیس
        یعنی گول زدن
          مثلا: خانمی کچل است و کلاه گیس میگذارد / یا صورتش آبله ای است، و آرایش میکند تا دیده نشود
        در واقع تدلیس دو حالت دارد
          اظهار کمالی که نیست
          عیبی را دارد که پنهان میکند
    انواع عیوب
      عیوب مشترکه
        مثل جنون
      عیوب مختصّة
        مثلا خِصاء و عَنن مخصوص مردان است
        رتقا و افلا و قَرن بودن مخصوص زنان است
    نکته
      رجل یعنی مذکر بالغ
  وَ هِيَ فِي الرَّجُلِ خَمْسَةٌ
    الْجُنُونُ
      وَ لَا فَرْقَ
        بَيْنَ الْجُنُونِ الْمُطْبِقِ (دائمی) وَ غَيْرِهِ (ادواری)
        وَ لَا بَيْنَ قَبْلَ الْعَقْدِ وَ بَعْدَهُ
        وَطِئَ أَوْ لَا
    وَ الْخِصَاءُ
      عدم وجود بیضتین
        وَ فِي مَعْنَى الْخِصَاءِ الْوِجَاءُ
          له شدگی بیضتین
    وَ الْجَبُّ
      بریدگی آلت تناسلی
        وَ شَرْطُ الْجَبِّ أَنْ لَا يَبْقَى قَدرُ الْحَشَفَةِ
          ختنه گاه
    وَ الْعَنَنُ
      عدم توانایی نعوظ
        وَ شَرْطُ الْعُنَّةِ أَنْ يَعْجَزَ
          عَنِ الْقُبُلِ وَ الدُّبُرِ
          مِنْهَا وَ مِنْ غَيْرِهَا
          بَعْدَ
            رَفْعِ أَمْرِهَا إِلَى الْحَاكِمِ
            وَ إِنْظَارِهِ سَنَةً (مهلت یک ساله)
    وَ الْجُذَامُ عَلَى قَوْلٍ
      وَ شَرْطُ الْجُذَامِ تَحَقُّقُهُ
        راه های اثبات جذام
          علائم و نشانه ها کامل در بدن فرد ظاهر شده باشد
          دو کارشناس(این بیماری) و عادل شهادت دهند
          زن و مرد تصدیق کنند به شرط اینکه خبرویت کامل را داشته باشند.
    وَ لَوْ تَجَدَّدَتْ بَعْدَ الْعَقْدِ فَلَا فَسْخَ
      عیوب قبل از عقد
        زن خیار فسخ دارد
      عیوب بعد از عقد
        جنون مطلقا
          فلا فسخ
        باقی عیوب
          بعد عقد حاصل شود، مجوز عقد نکاح نیست مطلقا
    وَ قِيلَ: لَوْ بَانَ خُنْثَى
      فَلَهَا الْفَسْخُ
        خنثی اگر مشکل بوده باشد، عقد صحیح است لذا چون صحیح است زن بعدا اختیار دارد که عقد را فسخ کند و نکند
    وَ يُضَعَّفُ بِأَنَّهُ
      إِنْ كَانَ مُشْكِلًا
        غیر قابل تعیین یک جنسیت
          فَالنِّكَاحُ بَاطِلٌ
          دو جنسه
      وَ إِنْ كَانَ مَحْكُوماً بِذُكُورِيَّتِهِ
        فَلَا وَجْهَ لِلْفَسْخِ
          لِأَنَّهُ كَزِيَادَةِ عُضْوٍ فِي الرَّجُلِ
            مرد 6 انگشتی
  وَ عُيُوبُ الْمَرْأَةِ تِسْعَةٌ
    الْجُنُونُ
    وَ الْجُذَامُ
    وَ الْبَرَصُ (پیسی)
    وَ الْعَمَى
      نابینا
    وَ الْإِقْعَادُ
      فلج و ناتوانی در راه رفتن
    وَ الْقَرَنُ عَظْماً
      وجود استخوان زائد مانع آمیزش در فرج
    وَ الْإِفْضَاءُ
      یکی شدن مجرای بول و حیض
    وَ الْعَفَلُ
      وجود شیء زائده شبیه فتق در فرج زن
    وَ الرَّتق
      وجود گوشت یا استخوان زائد مانع آمیزش در فرج
    عیوب
      قبل از عقد
        در صورتی مجوز فسخ نکاح دارد که مرد قبل از عقد از آنها بی اطلاع بوده ست
      بعد از عقد
        مشهور: مطلقا(قبل یا بعد دخول) مجوز فسخ نکاح نیست
    وَ لَا خِيَارَ
      لَوْ
        تَجَدَّدَتْ بَعْدَ الْعَقْدِ
          مشهور: مطلقا(قبل یا بعد دخول) مجوز فسخ نکاح نیست
        أَوْ كَانَ يُمْكِنُ
          وَطْءُ الرَّتْقَاءِ أَوِ الْقَرْنَاءِ
            اگر امکان برقرایی رابطه هست با این مشکل که هیچ خیاری وجود ندارد
          أَوْ عِلَاجُهُ
            این عیوب را بتوان با جراحی برطرف کرد.
          إِلَّا أَنْ تَمْتَنِعَ الْمَرْأَةُ
            مگر اینکه زن مانع انجام درمان شود
    وَ خِيَارُ الْعَيْبِ
      عَلَى الْفَوْرِ
        اگر زن عیبی از این عیوب را دارد + و مرد آگاه شد، به مجرد آگاه شدن باید فسخ کند
          و الا حق خیارش ساقط میشود.
        دلیل
          زیرا حق خیار حق فوری است(مثل شفعه) زیرا این خیار فسخ برای دفع ضرر است
      وَ لَا يُشْتَرَطُ فِيهِ الْحَاكِمُ
        در این حالت صحت فسخ نیازی به حضور یا اذن حاکم ندارد
      وَ يُشْتَرَطُ الْحَاكِمُ فِي ضَرْبِ أَجَلِ الْعُنَّةِ
        در عیب مختص مرد یعنی عدم نعوذ
          مراجعه به حاکم و تعیین مهلت یک ساله توسط وی و عدم حل نشدن موضوع در این مدت
          شرط فسخ می باشد
      وَ لَيْسَ بِطَلَاقٍ
        تحقق طلاق با شروطی صورت میگیرد که فسخ نیازی به آنها ندارد
        شرایط طلاق
          طلاق با صیغه خاصی(زوجتی طالق/ هی طالق/ ...) است بخلاف فسخ که به هر صیغه ای باشد
          در طلاق اگر زن گرفتار حیض و نفاس باشد، در برخی موارد باطل است.
            اگر زن از حیض پاک شده، باید مرد با زنش نزدیکی نکرده باشد (قبلا و دبرا)، تا بتواند طلاق بدهد
          4. طلاق باید در حضور دو شاهد عادل مرد صورت بگیرد بخلاف فسخ که خود فرد میتواند فسخ کند.
          اگر مرد زن را 3طلاق میکرد، اینجا نیاز به محلل داشتیم.
          در طلاق قبل دخول، نصف مهر برای زن خواهد بود. اما اگر مردی زنش را قبل دخول فسخ کرد، مهرش نصف نمیشود بلکه مهری به زن تعلق نمیگیرد.
    در اختلاف زوجین بر سر به وجود آمدن عیب قبل یا بعد از عقد
      وَ يُقَدَّمُ قَوْلُ مُنْكِرِ الْعَيْبِ مَعَ عَدَمِ الْبَيِّنَةِ
        کسی که میگوید: این عیب در من نبوده ، منکر است
          منکر قسم میخورد
          کسی که قولش خلاف اصل است مدعی میشود و باید بینه بیاورد.
    وَ حَيْثُ يَثْبُتُ (العیب)
      قبل دخول فسخ شد
        لَا مَهْرَ إِنْ كَانَ الْفَسْخُ قَبْلَ الدُّخُولِ
          اگر فاسخ زن/مرد باشد مهری طلب ندارد. (چون دخولی رخ نداده) و زن عده ای هم ندارد
        إِلَّا فِي الْعُنَّةِ فَنِصْفُهُ
          در عنین به خاطر دلیل خاص باید نصف مهر را مرد به زن بدهد، ولو اینکه دخول هم رخ نداده باشد.
      بعد دخول فسخ شد
        ، وَ إِنْ كَانَ بَعْدَ الدُّخُولِ فَالْمُسَمَّى
          مهر المسمی را باید بدهد
            وَ يَرْجِعُ بِهِ عَلَى الْمُدَلِّسِ (فریب دهنده)
              زوج میتواند به تدلیس کننده مراجعه کند و برابر مهر المسمی از او بگیرد
      زن با اثبات عیب مرد عقد را فسخ کند
    نکته
      مُدلِّسِ
        در اصطلاح: کسی که میخواهد ازدواج کند، فریب بدهد که دو صورت دارد
          اخفاء العیب
          اظهار الکمال (کمالی را که فاقد است، اظهار کند که دارد)
    عَلَى خِلَافٍ فِيهِمَا (عفل و رتق)
      مجوز فسخ نکاح نیست
      دلیل
        نصی در مورد اینها نداریم
  احکام
    وَ لَوْ
      تَزَوَّجَ امْرَأَةً عَلَى أَنَّهَا حُرَّةٌ فَظَهَرَتْ أَمَةً
        فَلَهُ الْفَسْخُ
          بازنی ازدواج کند به شرط اینکه حره باشد، و بعد کنیز در آمد، اینجا مرد میتواند فسخ کند
      وَ كَذَا تَفْسَخُ لَوْ تَزَوَّجَتْهُ عَلَى أَنَّهُ حُرٌّ فَظَهَرَ عَبْداً
        برعکس با مردی ازدواج کند به شرط اینکه آزاد باشد و بعد غلام باشد
          زن میتواند فسخ کند
      وَ
        لَا مَهْرَ بِالْفَسْخِ قَبْلَ الدُّخُولِ
          قبل از دخول مهریه به گردن مرد نیست
        وَ يَجِبُ بَعْدَهُ
          در فسخ اگر دخولی رخ دهد مهر لازم ست
      شَرَطَ كَوْنَهَا بِنْتَ مَهِيْرَةٍ (حرّة) فَظَهَرَتْ بِنْتَ أَمَةٍ
        مهیره: فعلی به معنا مفعول است. به زنی گفته میشود که ازدواجش در مقابل مهر است
          زنی حرّه است که اگر ازدواج کند برای او مهری در نظر گرفته میشود
          اما کنیز ممکن است کسی در او تصرف کند و نیاز به مهری نداشته باشد
        حال اگر مرد شرط کند
          من با تو ازدواج میکنم به شرط اینکه مادرت حرّة باشد اما خلافش ثابت شود
            فَلَهُ الْفَسْخُ
        فَـ
          إِنْ كَانَ قَبْلَ الدُّخُولِ
            فَلَا مَهْرَ
          وَ إِنْ كَانَ بَعْدَهُ
            وَجَبَ الْمَهْرُ
        وَ يَرْجِعُ بِهِ عَلَى الْمُدَلِّسِ
          مرد به فریب دهنده مراجعه میکند
            فَإِنْ كَانَتْ هِيَ
              اگر خود زن باشد
                رَجَعَ عَلَيْهَا
                إِلَّا بِأَقَلِّ مَهْرٍ
                  (مگر مهریه کمترین مقدار متعارف بوده باشد)
      شَرَطَهَا بِكْراً فَظَهَرَتْ ثَيِّباً
        زوج گفته با تو ازدواج میکنم به شرط اینکه بکر باشی. اینجا خیار تدلیس برای زوج است
          فَلَهُ الْفَسْخُ إِذَا ثَبَتَ سَبْقُهُ (سبق ثیبوبة) عَلَى الْعَقْدِ
        وَ قِيلَ: يَنْقُصُ مِنْ مَهْرِهَا بِنِسْبَةِ مَا بَيْنَ مهْرِ الْبِكْرِ وَ الثَّيبِ
          فسخی برای زوج نیست. و مرد خیار تدلیس ندارد. اما میتواند از مهریه برای زن کم بگذارد