ما در فضای شیعی کم کار کردیم در این بحث. اما بعد از ورود عرفان در امامیه خصوصا از خواجه نصیر به بعد بحث های تأویلی به طور گسترده راه پیدا کرد. اصلا ولایت با تأویل گره خورده. حضرت رسول می فرمایند: "انا اقاتل علی التنزیل و علی یقاتل علی التأویل" ما نمی خواهیم به طور گسترده وارد این بحث شویم. انواع تأویل ها را داریم. عرضی، طولی و . . . اساسا این که اسماعیلیه از همان ابتدا باطن گرا بوده اند نشان از این دارد که این ریشه در نظرات اهل بیت دارد. گرچه آن ها باطن گرایی را به طور افراطی انجام دادند.
در عرفان تأویل از همان اول جدی بود. به این معنا که دین لایه دارد. حالا نسبت لایه های باطنی با ظاهر چیست جای بحث دارد. و این ملاک تأویل صحیح از باطل است. تأویل باطل نمی تواند ارتباط منطقی و صحیحی بین باطن و ظاهر برقرار کند به خلاف تأویل صحیح.
در روایات هم تأویل را انجام دادن به معنای شکافتن اعماق و لایه های روایات. البته این ها به جهت این که بیشتر تمرکزشان بر روی روایات رسول الله بوده است بیشتر به تأویل این روایات پرداختند
در خصوص برخی عرفای برجسته مانند ابن عربی واضح است. ابن عربی اجتهاد را منحصر در آن ائمه اربعه نمی دانند. مانند شیعه 
همچنین در مباحث اصولی و روشی قیاس و رأی را صحیح نمی دانند. محیی الدین در فتوحات 4 / 75 می گوید: فلا رسول‏ بعده‏ يشرع و لا شريعة بعد شريعته تنزل من عند اللَّه إلا ما قرره شرعه من اجتهاد علماء أمته في استنباط الأحكام من كتابه و سنة نبيه و أعني بالسنة الحديث لا من قياس و أعني بالقياس هنا قياس فرع على فرع لا قياس فرع على أصل فإن قياس الفرع على الأصل هو المستنبط الذي ثبت بالاجتهاد و جعله الفقهاء أصلا رابعا كما جعلوا الإجماع أصلا ثالثا و هو إجماع الصدر الأول و قالوا إنهم ما أجمعوا على أمر إلا و لا بد أن يعرفوا فيه نصا يرجعون فيه إليه إلا أنه ما وصل إلينا مع قطعنا به فإنه من المحال أن يجتمعوا على حكم لا يكون لهم فيه نص لأن نظرهم و فطرهم مختلفة فلا بد من الاختلاف و قد أجمعوا على أمر فذلك الحكم مقطوع به عندنا أنهم فيه على نص من الرسول ص و لا حكم بإجماع بعد إجماع الصدر الأول فلما كان الأمر على ما قررناه في هذا الباب فاشتغلنا بذكر الأقطاب المحمديين لكون محمد ص سيد الناس يوم القيامة و هو و أمته الآخرون الأولون فاعتبرنا من الرسل محمدا ص و من الأمم أمته ص‏
فتوحات 3 / 335: راجع به حضرت حجت می فرماید ایشان بر اساس قیاس عمل نمی کند: و ما یعلمه المهدی اعنی علم القیاس و انما یعلمه لیتجنبه انه معصوم عن الرأی و القیاس
فروع فقهی هم جای کار زیاد دارد. شاید بیش از یک جلد فتوحات در خصوص فروعات فقهی است. بی اعتمادی از سوی این ها نسبت به کتب فقهی شان دیده می شود. مانند آن جایی که در بخش های قبل در وصیت نامه قونوی آمده بود من را بر اساس آن چه در کتب فقهی آمده است دفن نکنید بلکه بر اساس آن چه در احادیث آمده است دفن کنید. نمونه دیگری که شیخ بهایی خیلی رویش مانور می دهد بحث مسح پا است که ابن عربی قائل به جواز مسح و غسل است. مسح به جهت ظاهر آیه شریفه و غسل به خاط سنت. اما مسح را اولی می داند. 
فقه مقارن بسیار مهم است. خصوصا اگر کسی این نظرش باشد که فقه شیعه در حاشیه فقه عامه شکل گرفته است نمی تواند به فقه اهل تسنن بی توجه باشد. یعنی روایات معصومین در فضای فقه اهل سنت باید معنا شود. به همین میزان مقایسه تطبیقی فقه متصوفه هم مهم است.