المبحث الثانی المواضع
الإثنين, أفريل 23, 2012
12:52 ب.ظ
نکته: همیشه باید خود را طرف دار حقوق طرف مقابل جلوه دهیم!!
احمدی نژاد: من به شما علاقه دارم...
معنی المواضع:
به ساختار های کلی، موضع می گوییم 
یک مثال ساده از موضع: آ = ب = ج »» آ = ج
ب دوست من (آ) است
بیان عرفی: کتاب دوست من است، من و دوست من نداریم...
موضع دیگر: اگر احد الضدین را به ضد نسبت دهیم، 
اگر دوستی کردن با دوست خوب است، دشمنی کردن با دشمن 
[این صفحه تنها جهت، درست شدن ساختار، ایجاد شده است]
انعكاس در اصطلاح که در مقابل طرد یکار می رود به معنای جامعیت در مقابل مانعیت است
نكات متن:
چیدن و مرتب کردن، نیاز به یک ملاک خوب و کاربردی (که در اجرا استفاده شود) دارد.
مواضع را باید بر اساس نظم بچینیم.
مقدمه:
ذاتی: نوع، جنس و فصل
عرضی: عام و خاص
نسبت محمول به موضوع:
چیزی نیست.
مانند میز زیرا حاصل جمع یکسری اجزاء است که اگر آنها نباشد هیچ
مفهوم علیت: ...
زمانی محمول نسبت به موضوع رابطه فوق دارد که موضوع از امور ماهوی باشد (اموری که در خارج عینیت خارجی دارد)، بخلاف امور غیر واقعی: 
در بحث اینجا: محمول بالقوّۀ (یعنی حداقل می توانیم وانمود کنیم) که نسبت به موضوع، 5 تقسیم دارد.
نوع: عملا این قسم خارج است زیرا بدیهی است و نیازی به بحث از آن در جدل نداریم، مانند: انسان، انسان است.
فصل خالی ضمانت ندارد که تساوی را برقرار کند
بیانگر ماهیت است
حدّ وانمود می کند که تمایز مفهومی برای ما می دهد.
جنس + فصل: به چنین محمولی حدّ می گوییم.
عرض خاص مساوی: به چنین محولی رسم می گوییم.
در اینجا شبیه به آن است که تمایز مصداقی برای ما دارد.
بیانگر ماهیت نیست.
به همه ی محمول های فوق که بیانگر عامی فوق موضوع است، را جنس می گوییم.
جنس؛ فصل؛ ترکیبی از جنس بعید با فصل قریب باشد؛ فصل های بعید بیاوریم.
محمول دارای تساوی مصداقی با موضوع می باشد:
بیانگر ماهیت هستند (واقع فی جواب ما هو): 
به چنین محمول عرض می گوییم.
عرض عام و عرض خاص
محمول داری تساوی مصداقی با موضوع نیست:
موضع های دسته ی «حد» در زمانی بکار می رود که بخواهیم نشان دهیم محمول و موضوع مساوی اند و از هم ناگسستنی هستند.
زمانی که بخواهیم وانمود کنیم ماهیت را بیان می کنیم.
اگر مفارقت پذیریش و ماهوی بودنش برایمان مهم نبود از رسم استفاده می کنیم.
این 3 دسته بسیار پرکاربرد هستند.
طریقه استفاده:
موضع اثبات و ابطال: آیا اصلا محمول نسبت به موضوع ربط دارد یا نه؟ اصلا ثابت می شود (حالا جنس باشد، نوع باشد، هر چه باشد...)؟!
این مواضع تنها در اعراض هستند، زیرا ذاتیات شدّت و ضعف بر نمی دارند.
مواضع أولی و آثر: با فرض ثابت بودن محمول برای موضوع، بر سر شدت حمل محمول نسبت به موضوع بحث می کنند. این کوتاه تر است و آن چاق تر است...
اصناف مواضع:
مواضع هو هو: می خواهیم این همانی و حمل پذیری را نشان دهیم که نشان می دهد موضوع و محمول با همدیگر یگانگی دارد: این اصلا همان است! 2 تا نیستند...
3 دسته بندی بعد: 
اصناف المواضع
تعداد زیادی در کتب مفصل آمده است که 20 تا از آنها بیشتر تکرار شده است.
اگر ب بر آ حمل شود و ب دارای حکم ج است، پس می توانیم ج را به آ هم نسبت دهیم.
اگر ب بر آ حمل شود، حال اگر ابطال شود رابطه د با ب، می توانیم نتیجه بگیریم د بر آ حمل نمی شود.
مثال: توده مردم تحت تاثیر عواطف قرار دارند. کسی که تحت تاثیر عواطف است، زود تحت تاثیر محاکات قرار می گیرد، پس توده مردم زود تحت تاثیر محاکات قرار می گیرند.
العارض علی المحمول، عارض علی الموضوعه، یعنی: 
محاکات: حکایت کردن به معنای سخن چینی، تصویرگری یک واقعه
مثال: آدم راستگو عادل اند، عادل ها، ظالم نیستند پس کسی که راست می گوید، ظلم نمی کند.
مثال: سیاست مداران سودجو هستند. فرد سودجو ترجیح دهنده ی منفعت شخصی بر منفعت جمعی است »» پس سیاست مداران ترجیح دهنده منفعت شخصی هستند.
ساختار آن شبیه به قیاس است، لکن در اینجا تکرار حد وسط شرط نیست، مثلا: شراب از انگور است، انگور حلال است، پس شراب حلال است.
لکن درست آن است که: شراب از انگور است، انگور حلال است »» شراب از حلال است.
یک مثال از جنس اثبات و ابطال:
محمول نسبت به آ مقدم است و اولویت دارد نسبت به موضوع دیگر.
مواضع اثبات و ابطال:
استفاده درست از الفاظ مهم است، مثلا اکثر در مقولات کمّی، أشدّ در مقولات کیفی و ...
زمانی که دعوای ما بر سر حمل یا نفی صفر و یکی نیست، بلکه می خواهیم بدانیم کدام یک شایسته تر هستند!
دید کیفی گرا:  کریم بودن به آن است که از نیاز خود هم می زند و می دهد...
هر دو قبول داریم که مثلا جود و کرم یک فضیلت است، اما دعوا داریم که حاتم کریم تر است یا مَعل... دعوا بر سر کریم تر است.
دید کمی گرا: یا آنکه پول بیشتری داده است... 
وقتی می خواهیم دعوا بر افضلیت کنیم 2 گونه است:
مواضع أوْلي و آثر:
گاهی دعوا بر سر خود ملاک که کریم تر بودن به چیست؟
بیانگر ماهیت نیستند (لا یقع فی جواب ماهو):
یاد آوری: 
بر حسب رابطه موضوع و محمول:
مواضع: ساختارهای کلی که مشهورسازند یا پذیرش آورند.
با همیشه با الگوها صحبت می کنیم، ولی هیچ وقت خود الگو را نمی بینیم، مانند وزن یک کلمه؛ ساختارها لازم نیست مشهور باشند، بلکه برای ما مشهور می سازد، هر ماده ای که در آن بریزیم، این ساختار برای مخاطب حسّ آشنایی و الفت به همراه دارد و مخاطب با محصول موضع حس الفت دارد.
موضع مشهورساز است ولی لزومی ندارد خودش هم مشهور باشد قرار است مشهور بسازد.
اگر معاشرت با جهال مذموم است، قطع رابطه با علماء هم مذموم است.
اگر حق بیاید، باطل می رود 
کسی که یک بار دروغ بگه، باز هم دروغ می گه...
در عرف سور ها را بیان نمی کنند: کسی که بعضی اوقات دزدی می کند، پس همه اوقات او دزدی می کند »» کسی که یک بار دزدی کرد، بازهم دزدی می کند (نه اینکه بگوییم هر بار دزدی می کند، هر بار دروغ می کند). 
نکته تستی: ساختارها را نباید به صورت خشک گفت بلکه باید آنها را عرفی گفت.
بنابر قول استادنا ری پور: مرحوم مظفر در مبحث «لا اعتبار بالمحصورات» دچار خلط شدند و قضیه طبیعیه در حکم کلیه است، نه شخصیه.
و دلیل آن پذیرش آن است که عرف قضیه مهمله را در حکم کلیه می داند.
اگر کسی تونست خونه بخره، هرچی می تونه بخره.
اگر کسی توانست در سختی صبر کنه، همه جا می تونه صبر کنه.
اگر کسی توانست در یک مسأله اجتهاد کنه، می تونه تو هر مساله ای اجتهاد کنه...
مثال دیگر: إذا کان شیء موجوداً فی وقت أو موضع أو حال أو موضوع فإنّه موجود مطلقا
این ساختارها، نامرئی و دور از دسترس و کمی پیچیده اند، لذا به شهرت نمی رسند.
دروغ بودن آن آشکار است: زیرا ساختار کلی خیلی راحت می شکند، بخلاف قضایای جزئیه.
مثال در موضع اول کتاب: اگر انسان سفید است، پس غیر انسان، سیاه است.
اگر مواضع را خام و عریان بیان کنیم، خیلی از آنها دروغ هستند، مانند مثال فوق؛ لذا مردم آنها را تایید نمی کنند و به شهرت نمی رسند.
پس چطور مشهورات که دروغ اند، مشهور است: زیرا بطلان آنها پوشیده است و در عمل هم خیلی درست به نظر می آید.
نکته: هیچگاه نباید موضع خود را رو کنیم، زیرا براحتی می شکند و احکام ما بدون پشتوانه می ماند.
اکثر مواضع مشهور نیستند، چرا؟
مثال نقض واضح و دم دست نداشته باشد...
مشهور در عرف مخاطب نداشته باشد، مثل دشمنی با دشمنان را در فارسی نمی توان استفاده کرد زیرا در مقابل با دوستی مروت و با دشمنان مروت ولی می توانیم این را در عربی ذکر کنیم.
تذکر: این جملات در معرض پذیرش هستند، لکن قبل از بیان مرور کن که: 
تذکر تکمیلی: همچنین باید سعی کنیم یک نیمچه استدلال، چند مشهور، 2 خاطره و ... را ضمیمه آن کنیم و آن را خوب بپزیم.
تمثیل: در تیراندازی در شب اگر نخواهیم موضع ما مشخص شود از شعله پوش استفاده می کنیم، شعله پوش موجب می شود دشمن محل ما را تشخیص ندهد.
فائده: حفظ آنها را راحت است و با حفظ آن مشهورات زیادی می سازیم و لذا هیچگاه نباید به آنها تصریح کنیم (با توجه به آنکه مواضع خیلی شکننده هم هستند).
فائده الموضع و سرّ التسمیۀ
مقدمه:
مثل موضع در جدل، حکم ذاقه مهمات و یا موضع دارد، و هیچگاه نباید رو بشود و باید مستتر باشد. 