الاقترانی الحملی
الأحد, أفريل 08, 2012
10:23 ق.ظ
حدود قیاس اقترانی (2مقدمه و 3 حد)
موضوع در نتیجه: اصغر
محمول در نتیجه: اکبر
مقدمه ی مشتمل بر اصغر: صغرا (چه اول بیاید چه دوم)
مقدمه ی مشتمل بر اکبر: کبرا (چه اول بیاید چه دوم)
حد اوسط: آنچه تکرار شده و در نهایت حذف می شود.
توّفر: اشتمال
قواعد عامه قیاس اقترانی
تکرار حد وسط
مراجعه شود به شرح مطالع الانوار فى المنطق، ص: 224
لا بدّ فى كلّ قياس حمليّ بسيط من مقدّمتين تشتركان فى حدّ لأنّ نسبة محمول المطلوب الى موضوعه لمّا كانت مجهولة فلا بدّ من امر ثالث موجب للعلم بتلك النسبة و الّا كفى تصور الطرفين فى العلم بالنّسبة فلا يكون نظريا و يسمّى ذلك الحد اوسط لتوسّطه بين طرفى المطلق 
مثال: دیوار موش دارد، موش گوش دارد »» دیوار گوش دارد.
تصیحح: دیوار دارای موش است. موش دارای گوش است »» دیوار دارای گوش است.
راه اول حال برای تصحیح حد وسط باید ق2 بگوییم: دارای موش دارای گوش است که قضیه ای کاذبه می شود.
راه دوم، تنها موش که مشترک است حذف کنیم، می شود: دیوار دارای دارای گوش است.
مثل ملاصدرا این راه را درست می داند و این که حد وسط جزء موضوع یا محمول و کل موضوع یا محمول باشد، درست است.
راه سوم به ق2 هم به موضوع و هم به محمول «دارای» اضافه کنیم: دارای موش دارای دارای گوش است.
این راه درست است و منطبق بر قواعد است و نتیجه می شود دیوار دارای دارای گوش است. 
موجبه بودن یکی از دو مقدمه (لا انتاج من سالبتین)
زیرا اگر یک چیز با 2 چیز تباین داشته باشد، نمی توانیم رابطه ی آن دو شیء را بیابیم که متباین هستند یا متلاقی، مانند: 
انسان تباین دارد با سنگ و تباین دارد با اسب و سنگ و اسب هم با هم تباین دارد.
سنگ با انسان و ناطق هر دو متباین است لکن انسان و ناطق با هم متلاقی هستند.
لذا در 2 تا سالبه، اختلاف در نتیجه پیش می آید لذا صورتا نمی توان قاعده ای داشت.
کلیه بودن یکی از دو مقدمه (لا انتاج من جزئیتین)
باز هم اختلاف در نتیجه پیش می آید، مانند:
بعض حیوان ها انسان هستند و بعضی حیوان ها اسب هستند...
بعض حیوان ها انسان هستند و بعضی حیوان ها ناطق هستند...
نتيجه تابع اخس (پست ترین) مقدمات است.
از یک صغری سالبه و کبری جزئیه نتیجه نمی شود گرفت.
اولا بنابر شروط قبل می فهمیم که: صغری کلیه سالبه و کبری موجبۀ جزئیه
وقتی یک چیز با چیز تباین دارد و آن چیز با چیز دیگری تلاقی دارد، آن دو چیز می توانند با هم متباین یا متلاقی باشند.
نکته: اختلاف در نتیجه که کلید اثبات موضوعات فوق بود، اختلاف در کیف است، زیرا اگر اختلاف در کم باشد، می توانیم بگوییم صورتا جزئیه جواب خواهد داد.
خلاصه اثبات موارد بالا: زیرا اختلاف نتایج حاصل است، یعنی نمی فهمیم، رابطه اکبر و اصغر خارج وسط أ متلاقیان أم متباینان
اشکال اربعه:
مقدمات: 
تعریف: قیاس اقترانی به اعتبار جایگاه حدّ وسط:
اشکال اربعه:
اوسط اگر حمل یافت در بر صغرا و باز     وضع به کبرا گرفت شکل نخستین شمار
حمل به هر دو دوم، وضع به هر دو سوم     رابع اشکال را عکس نخستین شمار
تذکر: قیاس استثنائی شکل ندارددد!!!!!!
شروط اشکال: مغ کب اول، خین کب ثانی     مغ کاین سوم
م: موجبه بودن، غ: صغرا، ک: کلیت، ب: کبرا، خ: اختلاف در کیف، -َینِ: مقدمتین، این: احد المقدمتین
نکته: اگر شروط اختصاصی هر شکل بررسی شود، کفایت می کند از بررسی شرایط عامۀ، مثلا موجبه بودن صغری در شکل اول کفایت از لا انتاج من سالبتین.
شکل اول: قیاسی اقترانی که حد وسط در آن محمول در صغرا و موضوع در کبراست.
شرط اول (کیفی): موجبه بودن صغری
شرط دوم (کمی): کلیت کبری
این شرط در واقع بر می گردد به آنکه حد وسط دقیقا تکرار نشده است.
زیرا بعض مایع در اینجا مشترک معنوی است.
مشترک لفظی: 1 لفظ با 2 معنا
مشترک معنوی: 1 لفظ 1 معنا لکن مصادیق متعدد
مانند: هر آب مایع است. بعض مایع قابل اشتعال است.
اثبات: زیرا بعض اوسط که موضوع اکبر است، نمی دانیم همان بعضی است که حمل بر اصغر شده است یا نه؟
مختلطات: اگر مقدمه اول ضرورت ذاتی بود، مقدمه دوم موجهه بسیطه بود، نتیجه از لحاظ جهت چه خواهد بود.