Title: همه / قدیمی / تعاریف مهم

Q: تعریف ضابطین
A: ضابطین دادگستری مأمورانی هستند که
تحت نظارت و تعلیمات مقام قضایی
در کشف جرائم
و حفظ آثار و دلایل جرم
و جلوگیری از فرار متهم یا مخفی شدن او
و ابلاغ اوراق
و اجرای تصمیمات قضایی
به‌موجب قانون
اقدام می‌کنند

Q: تعریف حق (مدنی)
A: حق یعنی سلطه، قدرت، اقتدار؛
حق امتیاز و توانایی است که قانون به افراد می دهد تا بتوانند زندگی کنند

نمودار حقوق در حقوق مدنی

Q: اقسام حق عینی
A: حق عینی بر دو قسم است
حق عینی اصلی: یعنی حق عینی مستقل، و وابسته به حق دیگر نیست؛ مانند: حق مالکیت که وابسته به حق دیگری نیست.
حق عینی تبعی: یعنی حق عینی وابسته به یک حق دینی است؛ ابتدا باید یک حق دینی وجود داشته باشد تا بعداً حق عینی تبعی به وجود بیاید. -حق عینی تبعی مانند حق مرتهن بر وثیقه طلب در ماده۲۹ نیامده است (کاتوزیان)

Q: اراضی بایر/ اراضی موات / احیاء:
A: اراضی بایر: زمین هایی هستند که سابقه عمران و آبادی داشته اند و به تدریج به حالت موات درآمده اند،
مانند خانه های قدیمی خارز از شهر ها و ... ؛
اراضی موات: زمین هایی هستند که معطل افتاده و آبادی و کشت و ذرع در آن ها وجود ندارد.
احیاء: یعنی زنده کردن. احیای زمین موات؛ یعنی آباد کردن زمین موات؛

Q: حق شُفعِه
A: هرگاه دو نفر در یک مال غیرمنقول قابل تقسیمی (مانند زمین) شریک باشند و یکی از آن ها سهم خود را بفروشد (فقط بیع)، شریک دیگر حق دارد به خریدار رجوع کند و ثمن را به وی بدهد و سهم فروخته شده را بگیرد.(تملّک کند)

Q: زمین بیاض/عرصه / اعیان
A: زمین بیاض: بیاض یعنی سفید و زمین بیاض، زمینی که هیچ چیزی روی آن نیست، با زمین موات فرق دارد، موات یک نوع زمین بیاض است اما بیاض می تواند موات نباشد؛
عرصه: زمینی که روی آن یک چیزی وجود دارد. مانند بنا و درخت؛
اعیان: به آن چیزی که روی عرصه قرار دارد، به خود بَنا و درخت اعیان می گویند

Q: مال پیشاپیش منقول
A: مال پیشاپیش منقول یک اصطلاح است، به این ترتیب که: یک مالی اکنون غیرمنقول است و قرار است در آینده منقول بشود و منقول آن هم مّد نظر طرفین است: یعنی مالی که الان غیرمنقول است، منقول فرض می شود.(در حکم منقول)؛
یعنی احکام مال منقول بر آن بار می شود. به عبارتی اگر دعوایی بر سر این مال وجود داشته باشد، برای تعیین مرجع صالح جهت رسیدگی، طبق احکام مال منقول عمل می شود. (محل اقامت خوانده)؛

Q: اجرت المسمی
A: مسمی یعنی نامیده شده، اجرت تعیین شده در قرارداد را اجرت المسمی می نامند.
 مانند: مال الأجاره، که به کارشناس نیازی ندارد، چون قرارداد بین طرفین حکم می کند

Q: عین (مدنی)
A: مالی است که وجودش مستقل است، یعنی وابسته به مال دیگری نیست؛ مانند: زمین، ماشین، لباس و ... ؛
در مقابل منفعت

Q: منفعت (مدنی)
A: مالی است که به تدریج از عین به وجود می آید. یعنی وجود آن وابسته به وجود عین است؛ مثال: خانه عین است و سکونت در آن، منفعت آن است

Q: اقسام عین
A: 1. عین معین
2.  کلی
3. کلی در معین

Q: عین معین
A: نام دیگر: عین خارجی، عین شخصی
عینی است که در عالم خارج وجود دارد (به هر تعداد) و قابل اشاره (این، آن) است. مانند: این میز، آن خانه، این صد کیلو برنج، آن صد عدد میز و ... ؛

Q: کلی
A: نام دیگر کلی فی الذِّمه
مفهومی است که مصادیق زیادی دارد، و برای این که کلی درست کنیم باید سه چیز را بگوییم: مقدار، جنس و وصف. مانند: صد کیلو (مقدار) برنج (جنس) دم سیاه (وصف)

Q: کلی در معیّن
A: نام دیگر در حکم عین معین
اشیایی هستند که قابل تقسیم به اجزاء مساوی باشد. یک سری اجسام تجزیه پذیر (متساوی الأجزا) مانند برنج

Q: اقسام عین معین
A: عین مفروز: عین معینی است که تمام آن، مال یک نفر است، یعنی در آن شراکتی وجود ندارد؛
عین مُشاع: عین معینی که مال چند نفر است، یعنی چند نفر در آن شراکت دارند. [یک عین که حداقل مال دو نفراست]

Q: مال مثلی و قیمی
A: مالی که شبیه دارد، یعنی دقیقاً اموالی شبیه آن ها وجود دارد، مانند: حبوبات و اشیاء نو ...
ماده 950 : مثلی که در این قانون ذکر شده، عبارت از مالی است که اشباه و نظایر آن نوعاً زیاد و شایع باشد: مانند حبوبات و نحو آن، و قیمی مقابل آن است. مع ذلک تشخیص این معنی با عرف می باشد.

Q: مال مصرف شدنی و مصرف نشدنی
A: مال مصرف شدنی (استهلاکی): مالی است که با مصرف و استفاده از بین می‌رود؛
مال مصرف نشدنی (غیر استهلاکی): مالی است که با مصرف و استفاده از بین نمی‌رود.

Q: ملاک تشخیص مال مصرف شدنی و غیر مصرف شدنی
A: از خود مال نمی‌توان فهمید که مصرف شدنی است یا مصرف نشدنی؛ بلکه ملاک نوع مصرف است ممکن است یک مال با یک بار مصرف از بین برود (مصرف شدنی) و ممکن است همان مال با مصرف دیگر (هرچند بار) از بین نرود (مصرف نشدنی).
اگر نوع مصرف اعلام نشود باید سراغ مصرف متعارف (عادی) آن مال برویم

Q: اصل تسلیط
A: اصل تسلیط: الناس مسلطون علی اموالهم: چهار دیواری، اختیاری! مواد 3۰ و 31 ق.م
ماده 30: هر مالکی نسبت به مایملک خود حق همه گونه تصرف و انتفاع دارد، مگر در مواردی که قانون استثنا کرده باشد
هرگاه تصرف در مال به طور متعارف و برای رفع حاجت باشد، قاعده تسلیط مقدم است..

Q: مالکیت تبعی
A: مالکیت تبعی یعنی مالکیت شخص بر ثمرات و مُتَعَلَقات (توابع) اموال؛
شخصی یک مال دارد که به تبع آن مال، مال دیگری نصیبش می‌شود؛
یعنی شخص به تبع یک مالی، مالک مال دیگری می‌شود

Q: اماره:
A: اوضاع و احوالی که دلالت بر امری می کند

Q: اماره تصرف
A: اماره تصرف (قاعدة ید): طبق ماده 35 ق.م: تصرف به عنوان مالکیت، دلیل مالکیت است؛
 دلیل، در این ماده طبق ماده 1322 ق.م. به معنای اماره است
ماده35- تصرف به عنوان مالكيت دليل مالكيت است مگر اينكه خلاف آن ثابت شود

Q: حبس مطلق
A: مالک به شخصی حق انتفاع می دهد، اما مدت تعیین نمی کند، به این حبس مطلق می گویند

Q: عقود عینی
A: عقودی که قبض(تسلیم) در آن ها شرط صحت عقد است یعنی اگر مال تسلیم نشود عقد صورت نگرفته است
عقد موجد حق انتفاع، وقف،  بیع صرف،  رهن  و هبه