Sheet 1
المقصد الثانی: فی النواهی
  بسم الله الرحمن الرحیم
    یا صاحب الزمان ادرکنی
  توضیحات
    توضیحات متن شهید اول و ثانی از جزوه ی استاد بزرگوار میرهاشم حسینی استخراج شده که اثر برادر عزیزم محمد علی هراتی ست
    اگر در این اثر از حیث محتوی ایراد وارد باشد به حقیر برمیگردد نه جزوه و بیان استاد بزرگوارم میرهاشم حسینی
    این نمودار و محتوی آن بی شک دارای نواقص و کاستی هایی ست که امیدوارم به دست شما برادران بزرگوار خودم تکمیل شود
    ثواب این اثر را هدیه میکنم به روح مطهر مادر سادات صدیقه کبری سلام الله علیها به برکت 5 صلوات محمدی پسند
  الفصل الأوّل
    في مادة النهي و صيغته.
      تعریف نهی
        النهي هو الزجر [منع] عن الشي‏ء
        اعتبار علو و استعلاء
          یعنی یک جایگاه دارد که با توجه به آن نهی میکند
        دلالت بر حرمت میکند. (دلیل = تبادر)
    ظهور الصيغة في التحريم‏
    النهي و الدلالة على المرّة و التكرار
  الفصل الثاني
    اجتماع الامر و النهی فی شی واحد بعنوانین
      مقدمه
        اجتماع امر و نهی فی شی واحد بعنوان واحد محال است.
      انواع اجتماع
        آمری یعنی اجتماع قانون گذار
          خلاصه
            صل و لا تصل
          خصوصیات
            اتحاد آمر و ناهی (مولا یک نفر باشد. مثلا: خدا)
            اتحاد مامور و منهیّ (فقط به یک نفر امر و نهی کرده است)
            اتحاد مامور به و منهی عنه (هم نماز بخوان و هم نخوان)
            اتحاد مصداق خارجی (زماناً و مکانا)
          نتیجه
            این اجتماع اجماعا محال است
        ماموری
          امر به صلاة است و نهی به غصب
          خصوصیات
            اتحاد آمر و ناهی
            اتحاد مامور و منهی
            اختلاف مامور به و منهی عنه
            اتحاد مصداق خارجی (عین نماز عین غصب هم هست)
          محل نزاع
            آیا نماز صحیح است؟ و به نماز ثواب و به غصب عقاب میدهند؟
            نظرمرحوم آخوند
              اگر قائل به محال بودن بشویم
              نمیشود امر و نهی با هم بیایند.
              لذا اگر وقت باشد، نمازش درست نیست
                باید دوباره نماز بخواند.
            نظر امام خمینی ره
              این ها دو حیثیت هستند
              لذا اجتماع امر و نهی نیست لذا اشکالی ندارد
              مولا به اولی ثواب و به دومی عقاب بدهد
              فعل خارجی از حیثی حلال و از حیثی حرام
        موردی
          نماز بخوان. به نامحرم نگاه نکن
            در شرایط نماز حرکت چشم قید نشده است
            حال با وجود نهی اگر در نماز نگاه کند نماز چطور میشود
          خصوصیات
            اتحاد
              آمر و ناهی
              مامورو منهی
            اختلاف
              مامور به و منهی عنه
              در مصداق زمان و مکان یکی ست
            مثال دیگر
              در حین روزه غیبت کنیم
            نکته مهم
              اجتماع موردی حقیقتا اجتماع نیست.
                دو فعل جداگانه است که اتفاقا یکی شده
      ما هو المراد من الواحد في العنوان؟
        ...
        ثانی
          اتحاد مصداقی دارند
            مثلا مکان سجده و مکان غضبی در خارج یکسان شد.
          مفهوما متفاوت اند
      الأقوال في المسألة
        ممتنع
          بنابر امتناع
            باید ببینیم کدام مهم تر است؟
            اهم وجوب(نماز) و نهی(غصب) بالقوه (مثلا وقت تنگ است و نماز قضا میشود)
              یعنی باید نماز بخواند و گویا آن نهی، نهی نیست
              یعنی نماز صحیح است و حتی گناه هم نکرده است.
            اهمّ وجوب(نماز) و امر(غصب) بالقوة (مثلا وقت سعه دارد)
              نباید غصب بکند و گویا آن امر، امر نیست.
              در این صورت گناه کردی و نمازت هم صحیح نیست زیرا امر به نمازی در اینجا نیست.
          تقریر بحث
            مقدمه اول
              امر تعلق پیدا کرده است به چیزی که غرض مولا است
                صلاة) نه لوازم خارجی آن
              و نهی هم تعلق پیدا کرده به چیزی که مبغوض مولا
                (غصب)نه لوازم آن.
            مقدمه دوم
              مامور به صلاة است ولو به صورت اتفاقی با غصب مقارن شده است
              و منهی عنه غصب است ولو به صورت اتفاقی مقارن نماز است.
            نتیجه
              امرِ به صلاة سرایت به لوازمش نمیکند
                پس امر به صلاة امر به غصب نیست
              نهیِ از غصب سرایت نمیکند به لوازمش و مشخصات اتفاقیه اش که صلاة باشد
            نتیجه نهایی
              در این جا اجتماع محال به وجود نیامده است.
                میتوان گفت آن فعل خارجی از جهتی صلاة است و مامور به
                از جهتی غصب است و منهی عنه است
        جوازی
          بنا بر اجتماع
            نماز درست است و معصیت نیز کرده است
            از حیث امر، ثواب و از حیث نهی، عقاب دارد
            مگر اینکه دلیل خارجی داشته باشیم که نماز در مکان غصبی باطل است وگرنه طبق اصول مشکلی نداریم
          تقریر بحث
            مقدمه اول
              احکام خمسه متضاد هستند پس محال است یک چیزی هم امر به آن بخورد و واجب باشد
              و هم نهی به آن بخورد و حرام.
            مقدمه دوم
              متعلِّق احکام فعل مکلّف است نه عنوان و اسم
            اشکال به مقدمه دوم
              اگر متعلق احکام فعل مکلف باشد
                فعل دو حالت دارد
                  انجام نشده
                    لذا موضوعی نیست که بخواهیم حکم بدهیم. (سالبه به انتفاء موضوع)
                  انجام شده
                    تحصیل حاصل محال است.
                    اگر فعل در خارج باشد که دیگر لازم نیست دوباره به آن امر کنیم
            نتیجه
              اگر امر به فعلی بخورد دیگر محال است نهی به همان فعل بخورد
  الفصل الثالث
    في اقتضاء (لازمه) النهي للفساد (عدم ثمربخشی)
    المقام الأوّل: في العبادات‏
      آیا نهی از عبادت موجب فساد میشود؟ (در زمان حیض نماز نخوان،)
      اقسام نهی
        النهی المولوی
          إذا تعلّق النهي بنفس العبادة، فلا شك في اقتضائه [التزام] للفساد
            لا تصل فی الایام الحیض
          دلیل اول فساد عبادت
            اگر نهی به نفس عبادت خورده باشد، دیگر امر به همان عبادت نمی خورد
            چون اجتماع امر و نهی در شئ واحد به عنوان واحد نمیشود
            صحت عبادت در جایی است که ماتی به مطابق مامور به باشد
            در جایی که امری نداریم، ماتی به مطابق مامور به نیست
          دلیل دوم فساد عبادت
            ملاک صحت عبادت این است
              یا مولا امر به عبادتی بکند
              یا عبادتی محبوب مولا باشد
            اگر مولا از عبادتی نهی کند هر دو ملاک منتفی میشوند
              یعنی با ملاک نهی جمع نمی شوند
              اجتماع امر و نهی فی شی واحد به عنوان واحد میشود
            اگر نهی به جزءالعباده بخورد چطور میشود
              لا تصل فی ما لا یاکل لحمه
                در لباسی که ذبح شرعی نشده نماز نخوان
                یا نهی به شرط العباده بخورد
              گر نهی مولوی باشد : کار حرام است و نماز هم باطل است
              اگر نهی ارشادی باشد: حرمت وجود ندارد و عمل باطل است
          بنابراین نهی مولوی تحریمی با صحت عبادت سازگار نیست. چون موجب فساد است.
        النهی الارشادی
          یعنی ارشاد میکند به نکته ای
            اینجا نایست زیرا گرفتاری برای تو دارد. (یعنی نکته ای دارد)
          انواع ارشاد
            اقل ثواب است. (لا تصل فی الحمام)
            ارشاد به فساد. (دع الصلاة فی ایام اقرائک)
              اگر میگفت: لا تصل الصلاة ایام اقرائک، نهی مولوی بود.
        . النهی التنزیهی [= کراهتی]
          «لا صلاه لجار المسجد الا فی المسجد»
          نتیجه
            نهی ارشادی و تنزیهی موجب فساد عمل نمیشود.
            و فقط اقل ثواب را بیان میکند.
      اقسام دیگر
        النهی نفسي
          لا تصل فی الایام الحیض
        النهی غیری
          امر به شیئ اقتضا از ضدش بکند. مثلا: امر به ازاله فوری نجاست دال بر نهی نماز خواندن در آن زمان است.
      چند نکته مهم
        اصل (در جایی که قرینه نباشد) در نهی این است که تحریمی مولوی نفسی باشد.
        تفاوت نهی ارشادی با نهی تنزیهی
          یک جا مولا مستقیم ارشاد به فساد دارد(دلالت مطابقی)
          اما یک جایی مستقیم نمگوید
            به دلالت التزامی این نهی را می فهمیم که مکروه است
          مثلا
            میدانیم نماز خواندن در خانه درست است،
            اما از آنجایی که نماز خواندن در مسجد اهمیت خاصی دارد میگوید نمازی برای همسایه مسجد نیست
            لذا نماز در خانه را حمل به کراهت می کنیم.
    المقام الثاني: في المعاملات‏
      آیا نهی از معاملات موجب فساد میشود؟ (خمر خرید و فروش نکن)
      اذا کان النهی ارشادا الی الفساد
        قرینه
          وجود دارد
            نهی به فساد معامله می خورد دال بر فساد معامله است
          وجود ندارد
            ارشاد به فساد نبود، دال بر فساد نیست
        (مبغوضیت با فساد قابل جمع است زیرا معامله قصد قربت در آن شرط نیست
          مثال: مولا گفت: کم فروشی نکنید. و فرد در شیر آب بریزد
          در صورت فروختن شیر معصیت کرده است اما معامله صحیح است.
        إذا كان النهي إرشادا إلى فساد المعاملة كما في قوله تعالى: وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساء
          مثلا مولا امر به صیغه خواندن در معاملات کرد، جزء شرایط معامله صیغه است
          طرق نهی در این مسئله
            جزء شرایط ازدواج این است که زن بابا نباشد. (به صورت غیر مستقیم با نهی) (مثل اینجا)
            با زن بابا ازدواج نکن. (مستقیما)
        اگر مولا نهی به بعضی از اجزاء کرد، ارشاد به مانعیت است
        چناچه امر به اجزاء کرد، ارشاد به جزئیت و شرطیت است
      اذا تعلق النهی باثر المعامله .
        مقدمه
          سبب: عقد بیع
          مسبب: ملکیت/ زوجیت
          اثر: ثمن برای بائع و مثمن برای مشتری
        اگر مولا نهی از اثر مترتب بر مسبب کرد
          (نهی از تصرف در ثمن و مثمن)
          گفت: ثمر الخمر سحت ، دلالت بر فساد معامله میکند.
      مقدمه
        احکام در یک دسته بندی کلی
          قصد قربت در آن شرط است (عبادات)
          قصد قربت در آن شرط نیست:
            تعهد دارد
              طرفینی(عقود)
                بیع
                غیر بیع
              یک طرفه(ایقاع)
            تعهد ندارد
              احکام مصطلح مثل صید و ذبح
        معاملات به کدام قسمت در احکام میگویند:
          معاملات چند معنا دارد
            غیر عبادات (بالمعنی الاعم)
            عقود و ایقاعات (بالمعنی العام).
              اینجا منظور همین معنا است
            فقط عقود (بالمعنی الخاص)
            فقط بیع (بالمعنی الاخص)
    فرق بین مساله نهی اقتضا فساد دارد؟و مسألة اجتماع الأمر و النهي
      شباهت
        در اجتماع امر و نهی یک امر و یک نهی داریم
        در اینجا نیز
          وقتی می گوییم عبادت به دلالت التزامی امر را می فهمیم
          نهی هم که واضح است وجود دارد
      تفاوت
        در موضوع:
          آنجا اجتماع امری و نهی است
          اما اینجا نهی از عبادت است
            لزوما امری معلوم نیست باشد
            مثلا ممکن است دلیل عبادت محبوبیت باشد که مستحب است
        در حکم و محمول
          آنجا جواز الاجتماع و اینجا فساد العبادة است
        در عناوین
          آنجا در دو عنوان داریم. مثلا عنوان صلاة و غصب. اما اینجا یک عنوان داریم.
        در بناء
          آنجا بنابر این است که وجود امری و نهیی اما اینجا فقط وجود نهی است.
    تمرین نهی در موارد زیر موجب فساد است یا خیر
    تطبیقات
      الصلاة في خاتم الذهب
        لا يلبس الرجل الذهب و لا يصلّي فيه
        شیخ عبدالکریم حائری یزدی
          دسته ایی از روایات دلالت دارد که یکی از شرایط لباس نماز گذار این است که لباس نماز گذار برای مردان از طلا نباشد
          نهی در این روایات به نماز خواندن در طلا تعّلق گرفته است
          و نهی در عبادت دلالت بر فساد میکند
      تفريق الزكاة بين الفقراء مع طلب الإمام
        سوال
          اگر امام دستور به تحویل زکات دهد
          اما مالک آن را بدون اذن بین فقرا تقسیم کند
          آیا با وجود نهی از تقسیم خود سرانه این پرداخت زکات مجزی ست
        جواب
          ص
            زکات عبادت است
          ک
            نهی شده است زکات به غیر امام داده شود
          ن
            زکات به غیر داده شود موجب بطلان است.
      لو تضرّر باستعمال الماء
        سوال
          اگر استفاده آب برای وضو ضرر داشته باشد وظیفه ی مکلف تیمم خواهد بود
          اگر مکلف با علم به ضرر وضو بگیرد در حالی که از آن نهی شده آیا وضو ی او باطل ست یا خیر
        جواب
          نهی به اجزای عبادت خورده و سبب بطلان میشود
      التيمّم بالتراب أو الحجر المغصوبين
        سوال
          اگر فردی با خاک یا سنگ غصبی تیمم کند آیا تیمم او باطل است یا خیر؟
        جواب
          تیمم عبادت است و نهی به شرائط (خاک یا سنگ غصبی نباشد) خورده است
          پس باطل است
      الاكتفاء بالأذان المنهيّ عنه
        سوال
          اگر شخص اذان را به صورت غنایی بگوید
          یا اینکه زن با صدای نازک اذان بگوید
          یا فردی در حال جنابت در مسجد توقف کرده است و اذان بگوید
          آیا اذان از این افراد صحیح است و میشود به آن اکتفا کرد؟
        جواب
          اذان گفتن عبادت است و نهی به اجزاء و شرائط آن خورده است
          لذا موجب فساد است
      حرمة الاستمرار في الصلاة
        سوال
          در مواقعی که شکستن نماز برای حفظ جان یا مال مورد احترام از سوختن یا غرق شدن واجب است
          اگر مکلف با این حال به نماز خود ادامه دهد آیا نمازش باطل است یا نه؟
        جواب
          نهی از نماز موجب فساد است
      النهي عن التكفير في الصلاة
        سوال
          از دسته بسته نماز خواندن نهی شده است
          مثل نماز مستحبی به جماعت در شبهای ماه مبارک رمضان
          حال اگر دست بسته نماز بخوانیم یا نماز مستحبی به جماعت بخوانیم
          آیا این نماز باطل است
        جواب
          هر دو عبادت است و نهی در عبادات موجب فساد است.
      صوم يوم الشك بنيّة رمضان
        سوال
          اگر روز آخر شعبان که مشکوک است به نیت روز اول ماه رمضان روزه بگیرد
          آیا روزه اش باطل است یا نه
        جواب
          نهی به این عبادت خورده است
      القران بين الحج و العمرة
        سوال
          همراه کردن حج با عمره به یک نیت واحد؟
          یعنی بایک نیت احرام هم عمره و حج را نیت کند
          مانند اینکه نماز گزار بایک نماز واحد اما دو نیت داشته باشد
          نهی از این عمل سبب بطلان است ؟
        جواب
          هر دو عبادت است و نهی از عبادت موجب فساد میشود
      شرط اللزوم في المضاربة
        سوال
          اگر کسی در مضاربه لزوم را شرط کند
          آیا مضاربه ی او به خاطر وجود چنین شرطی که به واسطه اجماع از آن نهی شده باطل است یا نه؟
        جواب
          چون در معاملات است معامله صحیح است ولی خود شرط باطل است
          مضاربه از معاملات جایز است نه معاملات لازم. یعنی هر موقع خواستند میتوانند پول خود را پس بگیرند
          و فرد شرط کرد که لازم باشد یعنی فعلا نتوانید پول خود را پس بگیرید.
          اگر گفتیم شرطِ مفسد، فاسد است ممکن است از این باب بگوییم (نه از باب نهی) معامله نیز باطل است.