دفعه‌ی قبل ما در خصوص تمدن مینوسی صحبت کردیم در خصوص تاریخ نسبتاً کم آشوبش
البته لااقل از منظر باستان‌شناسی و تاریخ و همچنین در خصوص
دیدگاه سر آرتور اِونز ، حفار آنجا و همچنین در خصوص اینکه آنچه او در کنوسوس انجام داد چه تأثیری داشت
ما همچنین به چند موضوع عمده و تا حدودی ریشه‌ای یا موضوعات تفسیری اشاره کردیم
مانند مدل پولیتی هم‌تراز، اقتصاد بازتوزیعی و غیره
قرار است که ما به چند تا از این موضوعات برگردیم .
چرا که الآن قرار است از کرت به سمت سرزمین اصلی و به این مکان
که مسینی نامیده می‌شود برویم همچون مینوسی‌ها، در خصوص مسینی‌ها ما باید
به یاد داشته باشیم که این‌ها فقط برچسب‌هایی برای راحتی کار خودمان است .
در اینجا نیز وضعیت پولیتی هم‌تراز برقرار است یعنی شما تعدادی از جوامع دارید
که به همراه یکدیگر در یک خط سازمان یافته‌اند و در رقابت و هم‌چشمی با یکدیگر هستند
و ارزش‌های فرهنگی‌ای را به اشتراک می‌گذارند و با یکدیگر تجارت می‌کنند
وقتی ما به خود محل مسینی نگاه می‌کنیم یکی از چیزهایی که فکر می‌کنم اول به ذهن خطور می‌کند
این است که اینجا بر بالای دامنه‌ی کوه قرار گرفته است
تقریباً کوه پرشیبی هم هست سایت‌های مسینی یک خصوصیت مشترک را دارا هستند
یعنی ترجیح برای محلی که بتوان به راحتی از آن دفاع کرد و
محلی که به آب شیرین تازه دسترسی داشته باشد .
خود مسینی برای مثال نه یک بلکه دو چشمه آب دارد که آن را تأمین می‌کنند
همچون در کرت، در سرزمین اصلی نیز یک باستان‌شناس کاریزماتیک داریم که
نامش تا ابد به این محل پیوند خورده است و در اینجا او یک فرد آلمانی
به نام هاینریش شلیمان است او در سال 1822 به دنیا آمد، به عنوان یک
تاجر بین‌المللی به زودی به موفقیت رسید او تقریباً سفرهای زیادی داشت که شامل
سفر به روسیه، ایالات‌متحده می‌شد او زبان‌های خارجی بسیاری می‌دانست که تخمین‌ها در این خصوص متغیر است
سپس او در میان سالگی
تصمیم گرفت که می‌خواهد زندگی‌اش را وقف باستان‌شناسی کند
اسطوره‌های زیادی حول‌وحوش شلیمان وجود دارد در خصوص اینکه وقتی او بچه بود
وقتی در زانوان پدرش بود چگونه پدرش عشق به هومر را در سینه‌اش کاشت
اِه، شایدم نه، اما لااقل او تلاش کرد تا تعریف کند که واقعیت هومر
آن زمان چگونه بوده است او تلاش کرد تا محل حوادث ایلیاد و اودیسه را
را در جهان واقعی بیابد او ، همان‌طور که خودش می‌گوید ابتدا به تروآ رفت
و محلی را در شمال غربی گوشه‌ی ترکیه‌ی امروزی به نام حصار لیک یافت
و شروع به حفاری کرد و یک لایه‌ی خاک پیدا کرد
که تقریباً هم‌زمان با زمان اتفاقات افسانه‌ی جنگ تروآ بود
و او در آنجا مقادیر بی‌شماری گنج که
او نامشان را گنج‌های پریام گذاشت البته به افتخار شاه ترا در ایلیاد
و شما در اینجا می‌توانید همسر جوان شلیمان، سوفیا ، را ببینید که بعضی از جواهراتی که او
کشف کرده را پوشیده است همگی این خبرهای داغ و محبوب
از حفاری در تروآ توسط روزنامه‌های مشهور پوشش داده شد
شاید حتی کسی بگوید که شلیمان یک سلبریتی بین‌المللی شد
او سپس به سرزمین اصلی یونان رفت ، به سایت عصر برنزی مسینی
شما می‌توانید او را در اینجا ببینید که در بالای یکی از دیوارهای بزرگ نشسته است،و نزدیک
دروازه‌ی مشهور شیر که ورودی اصلی با تعدادی دیگر از سایر باستان‌شناسان است
و ما می‌توانیم دراپفلد را در بالای این پنجره تشخیص دهیم
و در سال 1874 مجدداً شلیمان حداقل آن‌طور که ادعا کرد
یعنی ادعا کرد که توسط صدای خود هومر راهنمایی می‌شود و شروع به حفاری در مسینی کرد
تمام چیزهایی که شما تا کنون ملاحظه کرده‌اید
احتمالاً فرق چندانی به بازسازی‌هایی که در
کنوسوس مشاهده کرده‌اید ندارند این آشکارا برای دفاع ساخته شده است که
من قبلاً به آن اشاره کردم و در حقیقت این سنگ‌های عظیم
چنان بزرگ‌اند که سنگ‌های سیکلوپی نامیده شده‌اند چرا که خیال می‌شد فقط
موجودی به بزرگی سیکلوپ ها (غول‌های یک‌چشم در اودیسه) با عضلات بزرگ و قوی می‌توانند این سنگ‌ها را بتراشند
و به این محل حمل کنند همین‌که شلیمان شروع به حفاری کرد
او یک دسته قبر پیدا کرد که تقریباً به شکل نامعمولی درون دیوارهای شهر ،قرار داشتند
معمولاً قبرستان‌ها بیرون شهر قرار دارند و این قبرها خصوصیات متمایزی داشتند
آن‌ها با تخته‌سنگ‌های قائم
سنگ‌قبرهایی به نام اِستل stelae شبیه به این مشخص شده بودند
با کنده‌کاری‌هایی که خیلی از آن‌ها نقش برجسته داشتند این یکی یک نوع
صحنه‌ی نبرد را نشان می‌دهد که در آن یک جنگاور و یک ارابه دارند به یک جنگاور دیگر که روی زمین ایستاده نیزه پرتاب می‌کنند
تمامی مضامین هنر مسینی ،
همان‌طور که می‌بینید بسیار خشن است حتی خشن‌تر از هنر مینوسی هم در شرایطی که
ما آن را می‌بینیم بسیار خشن‌تر است این اِستل ها به منظور نشانه‌گذاری قبرها ساخته شده بودند
بعضی‌ها آن‌ها را درهایی خیالی
به جهان زیرین می‌دانستند یعنی علائم مرزی بین
دنیای زندگان و دنیای مردگان هیچ نامی روی این سنگ‌قبرها وجود ندارد
افراد ممتازی که در اینجا دفن شده‌اند چیزی برای تعیین هویت خود باقی نگذاشته‌اند
اما آنچه از خود باقی گذاشتند، طلا بود مقادیر زیاد و
بسیار باکیفیتی از طلا. در بین چیزهای معروفی که شلیمان
پیدا کرد، نقاب‌های تدفینی مانند این یکی بود که بر روی صورت فرد مرحوم گذاشته می‌شد
یا این یکی که از قضا Or, this one, which has come to be called
نقاب آگامنون، قهرمان معروف یونانی که در ایلیاد نقشی اساسی دارد ، نامیده می‌شود
با این حال همچون آرتور اِونز، بعضی سؤالات در خصوص شلیمان وجود دارد
برای مثال این نقاب، برخلاف سایر چیزهایی است که یافت شده است
اگر در خصوص آنی که قبلاً نگاه کردیم فکر کنید می‌بینید که این یکی گردتر است
این یکی خصوصیات منحصربه‌فردی دارد مانند این چشم‌ها ، مثل این است که
آن‌ها هم‌زمان هم بازند و هم بسته سبیل به بالا خمیده شده و فاخر
این حقیقت که گوش‌ها از صفحه‌ی محیطی‌اش جداشده است
بعضی‌ها پا فرا گذاشته‌اند و ادعا کرده‌اند که شلیمان این را
توسط یک طلاساز معاصرش ساخته است و فقط به سادگی آن را آنجا در زمین گذاشته است
بعضی‌ها هنوز هم مصراً به این قضیه اعتقاد دارند من به شخصه کمتر قانع شده‌ام
من فکر می‌کنم که همان‌طور که محقق دیگری تصریح کرده
این‌ها همگی یافته‌هایی اصیل هستند که تمیزکاری شده‌اند و اگر بخواهیم از اصلاح آرتور اِونزی اش استفاده کنیم باید
بگوییم که بازسازی‌شده است این قطعه‌ یک قطعه‌ی خارق‌العاده فاخر است
شهرت شلیمان در بین بعضی‌ها چیزی بین مرموز و
تبه‌کار است من نمی‌خواهم الآن وارد این قضایا شوم چرا که
کاری که من دوست دارم انجام دهم این است که بر روی آنچه او پیدا کرده تمرکز کنم که
همان‌طور که گفتم مقادیر زیادی طلا بود آن افرادی از اعضای طبقه‌ی ممتاز که
خودشان را در این حفره‌های عمیق که قبور کیسه‌ای نامیده می‌شوند دفن می‌کردند
به همراه خود مقادیر زیادی گنجینه می‌بردند اربابان مسینی درجه‌ی زیادی از مهارت فنی و
همچنین افرادی که چنین کاری برایشان بکنند در اختیار داشتند
این یکی دیگر از وسایل موزه‌ی باستان‌شناسی آتن است
این‌ها هم برای تزئینات شخصی و نمایش استفاده می‌شدند
و هم برای تجارت بسیار مهم بودند در این زمان یونان تا حد زیادی
بخشی از شبکه‌ی اقتصادهای اژه‌ی شرقی بود و چندان از جاهایی در خاورمیانه تفاوت نداشت
که طبقه‌ی ممتاز حاکم بودند و پایه‌ی کشاورزی داشتند و قادر به تولید اجناس تجملی بودند
و این اشیاء تجملی در بین اعضای
این طبقه ، صرف‌نظر از اینکه کجا زندگی می‌کنند چه در یونان یا در جای دیگر می‌چرخیده است
جایی، کسی، این رایتون (جام) با سر گاو فوق‌العاده را ساخته سات که
شاید برای شما یادآور آن جامی باشد که در کنوسوس دیدیم شاخ‌های طلا، رزهای طلایی زیبا در پیشانی
یا این خنجر این خنجر در واقع
قطعه‌ی نسبتاً کوچکی است که از این قدر بزرگ‌تر نیست
اما با این خاتم‌کاری ظریف طلا و نقره یک صحنه‌ی شکار را نشان می‌دهد که
دوباره اشاره به خشونت دارد حتی از اشاره هم بیشتر .
چند زمانی پس از قبرهای کیسه‌ای، و دسته قبرها
مسینی‌ها آن دیوارهای سیکلوپی عظیم را ساختند و همچنین آن‌ها شروع کردند به اینکه با مردگان خود
به طریقی جدید رفتار کنند به جای اینکه آن‌ها را در قبرهای کیسه‌ای دفن کنند
آن‌ها مردگانشان را دفن می‌کردند شاید دفن واژه‌ی دقیقی نباشد ، به هر حال
آن‌ها مردگانشان را زیر آن سنگ‌قبرهای عظیم که تولوس نامیده می‌شد دفن می‌کردند
و آن‌ها مجرای طویلی داشتند ، که در جنب دامنه‌ی کوه ساخته می‌شد
آن‌ها مجراهای طویلی داشتند. این یکی که گنجینه‌ی آتره نامیده می‌شود
115فوت درازا دارد که حدود 45 متر است . خیلی طولانی است
قسمت داخلی یک گنبد داشت ، یک گنبد به شکل کندوی زنبور که ما آن را به زودی خواهیم دید، که در حدود 38 فوت
ارتفاع دارد و حدس زده می‌شود که این
قطعه‌سنگ در بالای در به تنهایی بیش از 100 تن وزن داشته باشد
مجدداً باید گفت که از کار و زحمت زیادی باید صورت می‌گرفته تا این‌ها را ساخت
ما اینجا نمایی از داخل داریم و آنچه خارق‌العاده است
این است که مراسم تدفین همین‌جا برگزار می‌شده و سپس آن‌ها به سمت بیرون خاک را حفاری می‌کردند
یعنی تمام راه طویل ورودی را که از تدفین قبلی پوشیده شده بوده را حفاری می‌درند
سپس فرد مرحوم به داخل آورده می‌شده در حفره‌ای داخل اینجا قرار می‌گرفته، اجناس بر روی
توده‌ی هیزمی بالایشان سوزانده می‌شده و سپس تا زمان بعضی مهروموم می‌شده
این‌ها نشانده‌ی لایه‌بندی اجتماعی عظیمی هستند
تصوری که ما از آن درمی‌یابیم، یک جنگجوی از طبقه‌ی ممتاز ، در بالای هرم اجتماعی است
که با سایر افراد ممتاز در حوالی‌اش درگیر رقابت است
و همچنین نوعی تجارت بین‌المللی با سایر افراد ، البته اگر بتوان چنین چیزی را در جهان باستان گفت
و همچنین حمایت از فناوری‌ها، نه تنها
طلا بلکه نوشتار، چرا که مانند مینوسی‌ها ، مسینی‌ها نیز باسواد بودند
در زبان پیش-یونانی، و ما آن را خطی بی می‌نامیم این تخته‌ی خطی بی مسینی است
این یکی از آن کنایات کوچک است که شعله‌های آتشی که قلعه‌های مسینی‌ها را در برگرفت
این تخته‌های مسی را پزاند این تخته‌ها هرگز قرار نبود برای مدتی طولانی
باقی بمانند آن‌ها فقط یادداشت‌هایی موقتی
از مواد داخل انبار بودند و آتش آن‌ها را برای ما نگاه داشت
باستان‌شناسان عاشق فجایع هستند فاجعه برای آن‌ها بقایای غنی‌ای برای کار باقی می‌گذارد
و اما ما همچنین نشانه‌هایی از ناآرامی ، لااقل آمادگی بالای نظامی
مشاهده می‌کنیم. یکی از قطعات معروف از
زمان مسینی‌ها ، که کوزه‌ی جنگاور نامیده شده است مردانی را نشان می‌دهد با نیزه‌هایی در دستان راستشان
و سپرهایی بر بازوی چپشان و نوعی زره
من از شما می‌خواهم که خصوصاً به کلاه‌خودها با دقت نگاه کنید
چرا که یکی از خارق‌العاده‌ترین اشیائی که برجای‌مانده است یک کلاه‌خود عاج گراز است
که در موزه‌ی ملی باستان‌شناسی آتن قرار دارد
و هومر چنین نوع کلاه‌خودی را توصیف می‌کند
او در خصوص جنگاورانی صحبت می‌کند که چنین نوع کلاه‌خودی را برای محافظت خودشان استفاده می‌کنند
دلیل نابودی‌اش هر چه باشد، البته ما بعداً در خصوصش صحبت می‌کنیم تمدن مسینی
تحت یک فروپاشی ناگهانی، سیستماتیک و عظیم می‌رود
در بین سال‌های 1200 و 1150 قبل از میلاد، در هر شهری یکی پس از دیگری ما مدارکی از
سوختن، غارت و تخریب می‌یابیم ساکنان شهرها یا کشته‌شده‌اند یا پراکنده‌شده‌اند
خانه‌هایشان برای غارت باقی ماند شاید برای افرادی که برای مدتی آنجا اردو زدند
دفعه‌ی بعدی ما در خصوص
بعضی دلایلی که چرا چنین اتفاقی افتاد و همچنین اتفاقاتی که پس از آن رخ داد صحبت خواهیم کرد.
ترجمه از مرتضی امیرمجاهدی
کاری از کانون مطالعات یونان باستان و گروه فرهنگی هنری اخو
www.EkhoGroup.Blog.ir