جلسه 27 
يكشنبه, 1 مرداد 1396
08:05 ب.ظ
بسم الله الرحمن الرحیم
جلسه دیروز دورنمایی بحث عقول طولی را مطرح کردیم.
نگاه مشاء را توضیح دادیم، تأثرش از طبیعیات را گفتیم.
شیخ اشراق در همان فضای طبیعیات نظام مشائ را به چالش می کشد.
چند نتیجه دارد:
عقول طولی تعدادشان برای ما روشن نیست، از 10 تا خیلی بیشترند.
بر اساس روابط این عقول، عقول طولی دیگر، عقول عرضی و افلاک شکل می گیرند.
این بحث های شیخ اشراق در مورد نظم نظام هستی پس از نور اقرب است.
ج2 از ص 138
(طبق مبنای مشا حرف می زند تا به مطالب خودش برسد) النور الأقرب لمّا حصل منه برزخ(فلک هشتم بنابر نظر مشاء)  و نور مجرّد، و من هذا- 14 نور مجرّد آخر- 15 «10» و برزخ،- 16 «11» فاذا أخذ هكذا- 17 «12» الى ان يحصل تسعة أفلاك و العالم العنصرىّ، و- 1 تعلم انّ الانوار المترتّبة سلسلتها واجبة النهاية(تا به جسم برسیم) فينتهى- 3 الترتيب 
الى نور لا يحصل منه نور مجرّد آخر. و اذا صادفنا فى كلّ برزخ من الأثيريّات ( به هفت فلک مادون فلک هشتم می گوید اثیریات)كوكبا، و فى كرة الثوابت من الكواكب ما ليس للبشر حصرها،(از اینجا رخنه های خودش است) فلا بدّ لهذه الأشياء(کواکب موجود در ثوابت) من اعداد و جهات لا تنحصر عندنا. فعلم انّ كرة( فلک هشتم) الثوابت لا تحصل من النور الأقرب، اذ لا يفى جهات الاقتضاء فيه  بالكواكب الثابتة
فهو ( آن نوری که می خواهد فلک ثوابت را سامان دهد) ان كان من أحد من العوالى فليس فيه جهات كثيرة سيّما على رأى من جعل فى كلّ عقل جهة وجوب و امكان لا غير(طعنه به مشاء است، چطور یک عقل که فقط دو جهت دارد اینها تکثر تولید کند) و ان كان من السوافل(اگر آن نور از عقول پایین تر است)، فكيف يتصوّر ان يكون(معلول عقل سافل) أكبر من برازخ(افلاکی که توسط عقول دیگرند) العوالى و فوقها، و كواكبه أكثر من كواكبها؟ و يؤدّى الى المحالات. فلا يستمرّ على هذا الترتيب الذى ذكره المشّاؤون.
(شما خودتون برای هر کدام از این کواکب ثابت یک خاصیت ذکر می کنید، چطور عقل می تواند اینهمه تکثر ایجاد کند؟) و كلّ كوكب فى كرة الثوابت له تخصّص لا بدّ له من اقتضاء و مقتض يتخصّص به.
 فاذن الانوار القاهرة (کل عقول) و هى المجرّدات عن البرازخ و علائقها أكثر من عشرة و عشرين و مائة و مائتين و منها ما لا يحصل منه برزخ مستقلّ(و از این انوار چیزهایی هستند که از آنها یک فلک مستقل ایجاد نمی شود)،- 8 «1» فانّ البرازخ المستقلّة أعدادها أقلّ من عدد الكواكب، و هى مترتّبة.
فيحصل من النور الأقرب ثان، و من الثانى ثالث، و هكذا رابع و خامس الى مبلغ كثير. و كلّ واحد يشاهد نور الانوار و يقع عليه شعاعه(همان سوانح و اشراقات عرضی است). و الانوار القاهرة ينعكس النور من بعضها على بعض. فكلّ عال يشرق على ما تحته بالمرتبة(به لحاظ مرتبه پایین تر است) و كلّ سافل يقبل الشعاع من نور الانوار بتوسّط ما فوقه رتبة رتبة(این رتبه رتبه نور نور الانوار را می گیرد. هم بی واسطه و هم با واسطه این انوار که الان به این بخش دوم اشاراه دارد)، حتّى انّ القاهر الثانى يقبل من النور السانح من نور الانوار مرّتين: مرّة منه بغير واسطة، و باعتبار النور الأقرب مرّة اخرى. و الثالث أربع مرّات: ينعكس مرّتا صاحبه عليه، و ما يقبل من نور الانوار بغير واسطة، و من النور الأقرب. 
و الرابع ثمانى مرّات أربع مرّات من انعكاس صاحبه، و مرّتا الثانى، و مرّة من النور الأقرب، و من نور الانوار بغير واسطة. و هكذا يتضاعف الى مبلغ كثير فانّ الانوار المجرّدة العالية لا يحجب بين السافلة و بين نور الانوار اذ الحجاب من خاصّيّة  الابعاد و شواغل البرازخ (تا اینجا سوانح بودُ‌از الان مشاهدات را می گوید)- مع- انّ كلّ نور قاهر يشاهد نور الانوار، و المشاهدة غير الشروق و فيض الشعاع على ما علمت. فاذا تضاعفت الانوار السانحة هكذا من نور الانوار، فكيف مشاهدة كلّ عال و اشراق نوره على سافلٍ سافلٍ من غير واسطة و بواسطة متضاعفة الانعكاس!(مشاهده و اشراق نور عالی نسبت به نورهای سافل چی می شود؟)
در عالم نور هیچ حجابی نیست. حجاب مال برازخ است. 
اشراق از بالا به پایین است و مشاهده از پایین به بالا. مشاهده با دادن فیض متفاوت است. در تعبیر ایشون مشاهدات غیر از شروق است. از پروردگار نور جورهی ساطع می شود و بعد بین آنها روابط عرضی شکل می گیرد. مثلا وقتی یک آینه دیگر در مقابل یک آینه می گذارید، یک جوهر ایجاد کرده اید ولی کلی رابطه جدید شکل می گیرد.
مباحث نجومی را شیخ اشراق با همین ها بسط می داهد و باز می کند.
عبارت را از اینجا ول می کنیم تا صفحه 142
 فيحصل عدد من القواهر المترتّبة(یعنی طولی) كثير بعضها من بعض(بعضی از بعضی شکل می گیرد) باعتبار آحاد المشاهدات و عظم الاشعّة التامّة(شعاع هایی که از بالا می آید و مشاهدات او نسبت به بالا باعث شکل گیری عقول طولی پایین تر می شود، اما عقول عرضی وثبوات چطور شکل گرفته اند؟) و هى القواهر الاصول(چون ریشه بقیه هستند) الاعلون(در مقابل متکافئه).  ثمّ يحصل من هذه الاصول بسبب تراكيب الجهات(جهت های ترکیبی که توضیح می دهد در ادامه) و مشاركاتها و مناسباتها كما بمشاركة جهة الفقر مع الشعاعات، و كذا بمشاركة جهة الاستغناء معها، و كذا بمشاركة جهة القهر معها، و كذا بمشاركة جهة المحبّة معها، و بمشاركات أشعّة قاهر واحد بعضها مع بعض، و بمشاركات أشعّة أنوار قاهرة و مشاهداتها، و بمشاركات ذواتها الجوهريّة(با هم بخواهند پدید بیاورند، آیا این غیر از مشارکت در اشعه است؟)، و بمشاركات بعض أشعّة بعض مع بعض أشعّة غيره أعداد. (از اینجا می خواهد شکل گیری ثوابت را بگوید) و بمشاركات أشعّة الجميع سيّما الضعيفة النازلة فى الجميع مع جهة الفقر يحصل الثوابت و كرتها و صور الثوابت(صور فلکی، برج های فلکی که ستاره ها در آن دور می زنند) المتناسبة  باعتبار مشاركة أشعّة بعض مع بعض. و بمشاركات الأشعّة مع جهة الاستغناء و القهر و المحبّة و المناسبات العجيبة بين الأشعّة الشديدة الكاملة و البواقى يحصل الانوار القاهرة أرباب الأصنام النوعيّة الفلكيّة(از فلک هفتم تا فلک اول) و طلسمات البسائط(عناصر) و المركّبات العنصريّة(موالید ثلاثه، نبات، جماد و حیوان) و كلّ ما تحت كرة الثوابت(این جمع همه موارد است).
الان وارد بحث بعدی می شویم:
قواهر متکافئه، مثل افلاطونی، مثل نوری، ارباب اصنام، ارباب انواع

به عقول طولی می گوید قواهر اعلون، قواهر مترتبه، قواهر اصول، اصول اعلون
در این نقطه پایان عقول، منجر می شود به یک دسته از عقول که واقعا عقل اند و مجرد و اینها عالم ماده را سامان می دهند. به اینها اسم های متعدد گفته است.
ارباب طلسمات، ارباب اصنام
ایشون فلک هشتم و نهم را می گوید زیر سر عقول طولی است ولی از فلک هفتم به بعد تا زمین زیر سر عقول عرضی است.
این افلاک هفتگانه و موجودات پایین تر را می گوید اصنام، طلسمات، انواع مادی. اشباح برزخی
عقول رب و علت اینهاست، لذا به آنها می گوید ارباب انواع، ارباب اصنام، ارباب طلسمات.
فقط به انواع می گوید طلسمات، نه به اعراض و نه به اجناس
بحث بعدی ما
الان نوبت می رسد به عقول متکافئه، انوار قاهره عرضی
30 درصد از عبارات شیخ اشراق راجع به انوار قاهره عرضی است.
سابقه بحث مثل(عقول عرضی در عالم مجردات) بر گی ردد به افلاطون و سقراط
ما راجع به تک تک انواع مادی یک رب مجرد داشته باشیم را ارسطو قبول نکرده است.
مشائین اسلامی هم مثل را حقایق شعری دانستند و قبول نکردند.
شیخ اشراق مخالف مشاء بود و اعتنای زیادی به افلاطون داشت. این مثل را هم در حکمای دیگر(بابل و ایران و چین و ...) می دید، خصوصا بحث شهودی بودن آن. اینها گزارشات شهود هایشان بوده است.
ملاصدرا اصل مثل را می پذیرد ولی ادله او را کافی نمی داند. برداشت ملاصدرا کمی با شیخ اشراق تفاوت دارد. ملاصدرا قائل است که افراد انسان یک فرد مجرد عقلانی دارند ولی شیخ اشراق این را نمی گوید. می گوید عقل شدیدا مناسب(بنا به فهم ملاصدرا)