جلسه 36
چهارشنبه, 25 مرداد 1396
05:21 ب.ظ
بسم الله الرحمن الرحیم
برحسب چینش مراتب هستی از منظر شیخ اشراق مراتبی را طی کردیم
نور الانوار، نور اقرب، انوار قاهره طولی(انوار اعلون، اصول اعلون، انوار مترتبة)، انوار قاهره عرضی(مثل افلاطونی، مثل نوری، انوار متکافئه، مثل عقلی)
بعد رسیدیم به مسئله عالم مثال: مثل معلقه، حقایق شبحی
اگر بخواهیم حرف های ایشون را درست کنیم، عالم مثال را برتر از عالم نفوس می داند. شرق اصغر را عالم نفوس، و...
رسیدیم به خصوصیات و نکته هایی که در رابطه با عالم مثال بحث کرده است
مسئله مرگ و معاد، بعضی از اجنه و شیاطین، تمثلات سلوکی، اطلاع بر مغیبات(چه از سوی اولیاء الله و چه از سوی کهنه)
تفکیک کاهن و ولی الله در این بحث به صرف خبر از غیب دادن نیست و امور دیگر و روش و اهداف فرق دارد.
کهنه به عالم بالاتر دسترسی ندارند ولی اولیاء الله دارند.
در تفکیک اعجاز و کرامت و امور مشابه مانند سحر و کهانت باید مطرح شود.
بحث منامات را شیخ اشراق زده بود به عالم مثال.
ایشون مسئله کرامت و معجزه( جدا از اخبار از مغیبات) را ربط می دهد با عالم مثال.
نه اینکه منحصر کند به اینجا ولی پاره ای از کرامات و معجزات بر اساس ویژگی های عالم مثال تحلیل می شود.
مثلا مقام کن را که عرفا و اولیاء با آن قادر به خلق اشیاء هستند با عالم مثال گره زده است.
ص 242 و 243 ج 2:(جاهای دیگر هم هست که خیلی ها را قبلا خواندیم) 
 (259) و لاخوان التجريد(دارای ملکه خلع بدن) مقام خاصّ فيه(در عالم مثال) يقدرون على ايجاد مثل قائمة(ایشان قدرت بر ایجاد مثل جوهری دارند به هر صورتی که اراده کنند: تابع اراده آنهاست) على أىّ صورة ارادوا(خلق عارف خلق به همت است، هر چه قوی باشد نزدیک می شود به علم، در باری تعالی همت و اراده بسیار نزدیک است. وقتی ضعیف شود بین علم و اراده و جمع قوت فاصله می افتد)، و ذلك هو ما يسمّى مقام «كن»(این یک مرحله از مقام کن است، مقام کن یعنی همین که خدای متعال این مقام را به نحو اعلی دارد که هر چیزی را اراده کند ایجاد می کند) و من رأى ذلك المقام‏ تيقّن وجود عالم آخر غير عالم البرازخ فيه المثل المعلّقة و الملائكة المدبّرة يتّخذ لها طلسمات و مثل قائمة تنطق بها و تظهر بها. 
بحث می کردیم که علل مثل معلقه چیست؟ راحت تر این است که بگیم مثل معلقه ناشی از مثل عقلیه است. منظور از ملائکه مدبره مثل نوریه است که این مثل طلسماتی در عالم ماده دارند و مثلی در عالم مثل معقله. ملائکه نطق می کنند به این دو و به واسطه آنها ظاهر می شوند.
و قد جرت(گاهی از این مثل قائمه جاری می شود فشارهای سخت و گرفتن های سخت که به واسطه مثل نوریه یعنی ملائکه مدبره است) منها بطشات صعبة و قبضة قاهرة بالمثل و أصوات عجيبة لا يقدر(یعنی نمی شود گزارش کرد که صدا ها چطور بود االبته کلیت ندارد، اگر خیال قوی شود یا غالبا می تواند؛ در ادامه قرینه ای بر تقیید این عبارت هست)(مثلا همان چیزی که عرفا می گویند نمی شود آنچه دیده شده را به زبان آورد) الخيال على محاكاتها. ثمّ العجب أنّ الانسان عند تجرّدٍ ما يسمع ذلك الصوت، و هو يصغى اليه و يجد خياله أيضا حينئذ مستمعا اليه، فذلك صوت من المثال المعلّق(از مثال معلق است چون کسی دیگر نمی شوند، پس در مرحله عالم ماده نیست). و كلّ من احتنك(محکم و قوی شود. تمرین کند، در مسائل سلوک استحکام پیدا کند) فى السباتات الالهيّة(حالت بین نوم و یقظه، خلسه، حالت نیمه خواب. قید الهیه آورده است یعنی می گوید حالت معنوی دارد) اذا صعد، لم يرجع حتّى يصعد من طبقة الى طبقة من الصور المليحة(انبوهی از صور زیبا پیش رو دارد) فكلّما كان صعوده أتمّ، كانت مشاهدته لصور أصفى و ألذّ(هر وقت در روز مراقباتم بیشتر بود در خواب دریافتهایم شفاف تر بود: علامه طباطبایی)، فيبرز بعد ذلك(بعد از اینکه این صور را پشت سر گذاشت به عالم نور می رسد. این جز متنهایی است که شاهد خلاف این است که عالم مثال نور  است، البته صریح نیست، می تواند منظورشون از عالم نور نور خالص باشد) الى عالم النور، ثمّ يبرز الى نور الانوار(ایشون بحث فنا را تا نورالانوار مطرح می کند)
بحث بعدی، بحث حواس مثالی است و در ادامه بحث کشف صوری است.
جدا از حواس خمسه ظاهری ما حواس باطنی هم داریم. حواس باطنی صوری که مربوط به صورت است. واقعا چشیدن و دیدن و سمع و لمس و بوییدن است. چه کسی گفته است که حتما چشیدن متوقف است بر شرایط چشیدن در عالم دنیا و....؟ یک حقیقت است در هر موطنی به حسب یک شرایطی. دیدن در عالم ماده به نور وابسته است. 
لذا در عالم خواب همه این حواس هست ولی نه نور فیزیکی است و نه شرایط دیگری که برای لمس و ... داریم.
صوت را معنا می کنیم به تموج هوا ولی این درست نیست، چون صوت هایی داریم که تموج هوا ندارد. صوت حقیقتی دارد که در موطن های مختلف به حسب شرایط مختلف ظهور می کند.
در ص 241 راجع افلاک بحث می کند:
 و للافلاك أصوات غير معلّلة بما عندنا(معلل نیست به آنچه نزد ماست مانند تموج هوا و ..) فانّا بيّنا أنّ الصوت غير تموّج الهواء؛ غاية ما فى الباب أن يقال أنّ الصوت هاهنا(در عالم ماده) مشروط بهذا، فلا يلزم من اشتراط شي‏ء لأمر فى موضع أن يكون شرطا لمثله. (از اینجا می خواهد توجیه فلسفی کند)و كما أنّ الأمر الكلّىّ(حرارت یک چیز است ولی چندین چیز می تواند آن را ایجاد کند، لازم عام) يجوز أن يكون له علل كثيرة على سبيل البدل، جاز أن يكون له شرايط على سبيل البدل. و كما أنّ ألوان الكواكب لا تشترط بما يشترط به الألوان عندنا، فكذا أصواتها و ما يسمع المكاشفون من الاصوات الهائلة(مثلا رعد و برق ها سنگین می شنوند) لا يجوز أن يقال أنه لتموّج  هواء فى دماغ، فانّ الهواء تموّجه بتلك القوّة لمصاكّة فى الدماغ لا يتصوّر بل هو مثال الصوت و هو صوت(مثال صوت است و خودش صوت است). فيجوز فى الافلاك أصوات و نغمات غير مشروطة بالهواء و المصاكّة. و لا يتصوّر أن يكون نغمة ألذّ من نغماتها، كما لا يتصوّر أن يكون شوق مثل شوقها. فسلام على قوم صاروا حيارى سكارى فى شوق عالم النور و عشق جلال نور الانوار، و تشبّهوا فى مواجيدهم(می زند به برخی از مجالس ذکر خاصی که وجود داشته است، دوری که می زدند؛ بین خودشون اختلاف است که آیا آن مجالس خاص جایز است یا نه، مثلا سهروردی عارف خیلی مخالف بوده است.)(این حرکات دو جور قابل تصور است، یک وقت وجد حاصل می شود و حرکتی حاصل می شود و یک وقت حرکت را حاصل می کنیم تا وجدی حاصل شود. در مورد این دومی اختلاف است) بالسبع الشداد(به افلاک هفت گانه) و فى ذلك عبرة لأولى الالباب و للافلاك سمع غير مشروط بالأذن، و بصر غير مشروط بالعين، و شمّ غير مشروط بالأنف،- 5 و هو الامكان الأشرف فيجب فيها. 
قاعده امکان اشرف اقتضا می کند که اگر سمع دیگری قابل تصویر است باید متحقق باشد. 
برای افلاک هم در مرحله مثالی این مباحث مطرح است . چرا که همه اینها صوری هستند.
جلسه بعد در مورد عالم نفوس است.