جلسه 26
شنبه, 31 تیر 1396
07:59 ب.ظ
بسم الله الرحمن الرحیم
بحث در نظام نوری بود: ابتدا در مورد نورالانوار  بحث کردیم و بعد نور اقرب. مقداری از بحث های مشترک هم گفته شد.
نکته بعدی ای که در نظام نوری باید گفته شود، بحث عقول است. مفارقات.
عقول و مفارقات را جناب شیخ اشراق دو دسته می کند.
عقول و مفارقات طولی/ عقول و مفارقات عرضی
الان بحث ما راجع به عقول و مفارقات عرضی(قواهر متکافئه: هم کفو و هم عرض. قواهر می گوید چون عقول قاهر اند نسبت به مادون) نیست. می خواهیم راجع به عقول طولی ترتبی(قواهر اعلون/قواهر طولی/عقول مترتبة)
ابتدا یک اجمالی از تصویر مشاء می گیم، بعد می پردازیم به بحث شیخ اشراق:
مشاء بحث را به این سبک پی برده است که بعد از واجب الوجود عقل اول است. به یک جهت فلک نهم را شکل داده است و به یک جهت عقل ثانی.
عقل ثانی دو جهت دارد: به حسب جهت ضعفش فلک هشتم و به جهت قوتش عقل سوم را ایجاد می کند.
اینها چون نه فلک داشتند، 10 عقل بود.
یک خلطی در دو رشته از رشته های دانش قدیم به وجود آمد. از فرمایشات آیت الله حسن زاده است. خلط بین هیأت و طبیعیات. در علم هیأت برای محاسبه ستارگان و ... همه را در نه فلک تنظیم کردند. یک مداراتی تنظیم کردند و محاسبات بسیار دقیقی داشتند و اتفاقات سماوی را تا 10 هزار سال بعد پیش بینی می کردند. کل نظام ماده را به شکل کروی تنظیم می کردند و ...
در علم هیأت اینجوری بود.
در رساله کل فی فلک ...
آنها قائل نبودند که زمین مرکز باشد بلکه به لحاظ محاسبات هیوی زمین را مرکز می گرفتند.
این در هیأت بوده است.
به لحاظ نگاه سطحی معمولی هم همین نگاه را اقضتا می کرد.
به تدریج این نگاه در طبیعیات راه پیدا کرد و فکر شد که در واقعیت هم همینطور است و در طبیعات هم این معنا جا افتاد. که نظام عالم جسمانی به این شکل است. بعد هم می دانید که بحث تناهی ابعاد پیش آمد. و بحث در مورد فلک محیط.
بحث های طبیعیات در فلسفه به عنوان اصل موضوع است.
فیلسوف می گوید اگر نظام مادی این است من باید دستگاه هستی را اینجوری بچنیم که این امور توجیه شود.
لذا 10 عقل در نظر می گیرند.
نوع نگاه به طبیعیات اینقدر اثر گذاشته است در فلسفه.
اینها تأثیر علوم غیر فلسفی است در فلسفه.
شیخ اشراق این دستگاه را که جلوی خود می گذارد روی دو نقطه به نحو قطعی و یکی به نحو احتمالی دست می گذارد و در صدد تخریب مشاء است.
بحث های خود شیخ اشراق ناشی از شهودات خودش و دیگران است. لذا کسی که شهودی کار کرده است می بیند که بابا 10 تا عقل چیه؟ مجردات خیلی بیشتر اند
دو نقطه قطعی یکی روی فلسفه ثوابت است و یکی روی عالم ماده. طبیعیات را دست نمی زند. می گوید بر اساس همین طبیعیات باید یک جورد یگر تحلیل کرد.
فلک ثوابت(فلک هشتم که تمام ستاره ها در آن هستند) این همه ستاره دارد. این همه کثرت دارد. چطور می شود یک موجود عقلانی مکفی باشد برای این همه کثرت.
اگر بگید یک عقل عالی پشتیبانی می کند فلک هشتم را، که عقل عالی نمی تواند این کثرت را داشته باشد. اگر بگید یک عقل سافل این کار را می کند. این یک مشکل دیگر را بوجود می آورد که معلول عقل بالاتر پایین تر است از معلول عقل پایین تر. 
نکته دوم: مادون فلک قمر بی شمار کثرت دارد، همه اینها را می خواهید بگذارید زیر سر عقل عاشر؟ توضیح خود شما که فقط وجود و امکان است. چطور می خواهد این همه کثرت را توضیح دهد. در اینجا پیشنهاد می کند عقول عرضی را. که هر نوعی تحت تأثیر یک موجود مفارق باشد.
این عقول وقتی عرضی شدند دیگر عقل عشره نیست. پس دیگر این سیستم غلط است. تعداد عقول خیلی اند. چندتا بگیم؟ کثرات باید تأمین شود.
پس یک دامنه وسیعی از عقول و مفارقات طولی تصویر می کنند.
راجع ثوابت هم می گوید برای هرکدام باید یک عقلی باشد.
یک احتمال هم می دهد برای مافوق فلک ثوابت. شاید عجائبی پس از فلک ثوابت باشد که در دید ما نباشد. لذا عقول را نمی شود منحصر در ده تا کرد.
ایشون بعد می آید سیستم خود را پیاده می کند.
او می گوید فلک هشتم و نهم رب النوع ندارند ولی از فلک هشتم به پایین هرکدام یک رب النوع دارند و انواع پایین تر هم رب النوع دارند.
ایشون چطور تصویر می کند؟ 
وقتی نورالانوار داریم اولین نور پدید آمده بهمن است. نور اقرب. نور اقرب یک برزخ تولید می کند و یک نور(عقل دوم)
ولی اینجا چه اتفاقی می افتد وقتی نور سوم داشته باشیم؟ اینجا انواع انعکاس های نوری پدید می آید.
قرائت اشراقی است از بحث تناکح اسمائی عرفا. هیچ اشاره ای به آن ندارد ولی تطبیق همان مباحث است در فلسفه خودش.
مشاء اصلا این بحث ها را ندارد.
در عقل سوم چه اتفاقی می افتد؟ اصلا آنجا ظلمت برزخی وجود ندارد(بعد نیست) و تمام حجاب ها زیر سر عالم ابعاد است. پس همه برای هم حاضر است. این عدم مانع برای عقل سوم دو نور سانح داریم. یک بار بی واسطه از نور الانوار می گیرد و یک بار به واسطه نور اقرب از نورالانوار نور می گیرد.
پس نورالانوار دوتا نور سانح دارد به نور سوم. یک بار بی واسطه و یک با واسطه.
این بحث در نور چهارم چه می شود؟
در نور سوم چهار تا نور سانح است. یک بار بی واسطه از نورالانوار. یک بار با واسطه از نور اول. یک بار هم نورهایی سانحی که نوردوم داشت را می گیرد.
پس می شود چهارتا نور سانح.
به هر عقل چندین نور، از نورالانوار به آن می خورد. با واسطه و بی واسطه. کمالاتی که می گیرد غیر از کمال جوهری ای که داشته است. اینجوری تکثر درست می شود.
ایشون مشاهدات را غیر از اشراقات می گیرد. نور دوم، نورالانوارو نور اقرب را مشاهده می کند. هر چه بریم پایین مشاهدات بیشتر می شود.
نور اقرب غیر از آنچه بازتاب می دهد از نور الانوار، خودش هم یک جوهر است و اشراق دارد. پس یک مجموعه بسیار متکثر از انواع اشراقات و مشاهدات  رخ می دهد. هرچه بیشتر شود انعکاسات بیشتر می شود.
اساسش در دستگاه اسماء الله است.
این عالم عقول بسیار متکثر در سه جهت کلی تنظیم می کند:
یک جهت منشأ شکل گیری عقول طولی بعدی می شود: مشاهده یک نور اقوی خودش را و اشراقی که از بالا می گیرد.
خود این نور هم روابطی با پایین دست دارد و اشراقاتی دارد.
این نور به لحاظ جهت فقری اش کواکب موجود در فلک ثوابت را ایجاد می کند و به جهت قهری که نسبت به پایین دارد عقول عرضی را ایجاد می کند.
یک جهت مشاهده مافوق: عقول بعدی
اشراقات نسبت به پایین:
به جهت ضعف: کواکب ثوابت
به جهت قهر و سیطره: عقول عرضی: عقولی که مادیات را پوشش می دهند.
این دستگاهی است که شیخ اشراق در کنار دستگاه مشاء درست کرده است برای تبیین کثرت از وحدت.
جلسه بعد متن و آدرس ها را می خوانیم