Title: آدم بر اساس مواد قانون

Q: آیین دادرسی مدنی، مجموعه اصول و مقرراتی است که در مقام رسیدگی به...
A: ماده ۱...امور حسبی و کلیه دعاوی مدنی و بازرگانی در دادگاههای عمومی، انقلاب، تجدیدنظر، دیوان عالی کشور و سایر مراجعی که به موجب قانون موظف به رعایت آن می باشند به کار می رود.

Q: آیین دادرسی مدنی در چه دادگاههای به کار می رود
A: ماده ۱
آیین دادرسی مدنی، مجموعه اصول و مقرراتی است که در مقام رسیدگی به امور حسبی و کلیه دعاوی مدنی و بازرگانی در دادگاههای عمومی، انقلاب، تجدیدنظر، دیوان عالی کشور و سایر مراجعی که به موجب قانون موظف به رعایت آن می باشند به کار می رود.

Q: آیا دادگاه می تواند به دعوایی که ذی نفع یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی رسیدگی به آن را برابر قانون درخواست ننموده رسیدگی کند؟
A: خیر
ماده ۲
هیچ دادگاهی نمی تواند به دعوایی رسیدگی کند مگر اینکه شخص یا اشخاص ذی نفع یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی آنان رسیدگی به دعوا را برابر قانون درخواست نموده باشند

Q: چنانچه قاضی مجتهد باشد و قانون را خلاف شرع بداند چه می کند
A: تبصره ماده ۳ چنانچه قاضی مجتهد باشد و قانون را خلاف شرع بداند پرونده به شعبه دیگری جهت رسیدگی ارجاع خواهد شد.

Q: اصولا دعوا باید در دادگاهی اقامه شود که؟
A: ماده ۱۱
دعوا باید در دادگاهی اقامه شود که خوانده، در حوزه قضایی آن اقامتگاه دارد
و اگر خوانده در ایران اقامتگاه نداشته باشد، در صورتی که درایران محل سکونت موقت داشته باشد، در دادگاه همان محل باید اقامه گردد و هرگاه درایران اقامتگاه و یا محل سکونت موقت نداشته ولی مال غیرمنقول داشته باشد، دعوا در دادگاهی اقامه می شود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است و هرگاه مال غیرمنقول هم نداشته باشد، خواهان در دادگاه محل اقامتگاه خود اقامه دعوا خواهدکرد.

Q: دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول در چه دادگاهی اقامه می شود؟
A: ماده ۱۲
دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول اعم از دعاوی مالکیت، مزاحمت، ممانعت ازحق، تصرف عدوانی و سایر حقوق راجع به آن در دادگاهی اقامه می شود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است، اگرچه خوانده در آن حوزه مقیم نباشد.

Q: دادگاه صالح در مورد دعاوی بازرگانی  ؟
A: ماده ۱۳
در دعاوی بازرگانی ... خواهان می تواند به دادگاهی رجوع کند که
عقد یا قرارداد در حوزه آن واقع شده است
یا تعهد می بایست در انجا انجام شود.

Q: دادگاه صالح در مورد دعاوی راجع به اموال منقول که از عقود و قراردادها ناشی شده باشد؟
A: ماده ۱۳
در دعاوی بازرگانی و دعاوی راجع به اموال منقول که از عقود و قراردادها ناشی شده باشد خواهان می تواند به دادگاهی رجوع کند که عقد یا قرارداد در حوزه آن واقع شده است یا تعهد می بایست در انجا انجام شود.

Q: درخواست تامین دلایل و امارات از چه دادگاهی به عمل می آید؟
A: ماده ۱۴
درخواست تامین دلایل و امارات از دادگاهی می شود که دلایل و امارات مورد درخواست در حوزه آن واقع است.

Q: در صورتی که موضوع دعوا مربوط به مال منقول و غیرمنقول باشد، در چه دادگاهی اقامه دعوا می شود؟
A: ماده ۱۵
در صورتی که موضوع دعوا مربوط به مال منقول و غیرمنقول باشد، در دادگاهی اقامه دعوا می شود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است، به شرط آن که دعوا در هر دو قسمت ناشی از یک منشاء باشد.

Q: هر گاه یک ادعا راجع به خواندگان متعدد باشد که در حوزه های قضائی مختلف اقامت دارند دادگاه صالح کجاست؟
A: ماده ۱۶
هر گاه یک ادعا راجع به خواندگان متعدد باشد که در حوزه های قضائی مختلف اقامت دارند ... خواهان می تواند به هریک از دادگاههای حوزه های یادشده مراجعه نماید.

Q: هر گاه یک ادعا راجع به اموال غیر منقول متعددی باشد که در حوزه های قضائی مختلف واقع شده اند، چه دادگاهی صالح است؟
A: ماده ۱۶
هر گاه یک ادعا راجع ... به اموال غیر منقول متعددی باشد که در حوزه های قضائی مختلف واقع شده اند،خواهان می تواند به هریک از دادگاههای حوزه های یادشده مراجعه نماید.

Q: دعوای طاری چیست؟
A: ماده ۱۷
هر دعوایی که
در اثنای رسیدگی به دعوای دیگر
از طرف خواهان
یا خوانده
یا شخص ثالث
یا از طرف متداعیین اصلی بر ثالث
اقامه شود دعوای طاری نامیده می شود.

Q: دعوای طاری کجا اقامه می شود؟
A: ماده ۱۷... این دعوا اگر با دعوای اصلی مرتبط یا دارای یک منشاء باشد، در دادگاهی اقامه می شود که دعوای اصلی در انجا اقامه شده است.

Q: چه عناوینی دعوای طاری محسوب نمی شود؟
A: ماده ۱۸
عنوان احتساب، تهاتر یا هر اظهاری که دفاع محسوب شود، دعوای طاری نبوده، مشمول ماده ( ۱۷ ) نخواهد بود.

Q: اگر رسیدگی به دعوا منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه دیگری است، چه می شود؟ خواهان چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۱۹... رسیدگی به دعوا تا اتخاذ تصمیم از مرجع صلاحیتدار متوقف می شود.
دراین مورد، خواهان مکلف است ظرف یک ماه دردادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه رسیدگی کننده تسلیم نماید، در غیراین صورت قرار رد دعوا صادر می شود و خواهان می تواند پس از اثبات ادعا در دادگاه صالح مجددا اقامه دعوی نماید.

Q: در صورتی که رسیدگی به دعوا منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه دیگری است،  چه کسی باید دردادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه رسیدگی کننده تسلیم نماید؟
A: ماده ۱۹...
خواهان مکلف است ظرف یک ماه دردادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه رسیدگی کننده تسلیم نماید

Q: هرگاه رسیدگی به دعوا منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه دیگری است، خواهان چه تکلیفی دارد  و چنانچه خواهان به تکلیف خود عمل نکند چه می شود؟
A: ماده ۱۹
...خواهان مکلف است ظرف یک ماه دردادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه رسیدگی کننده تسلیم نماید،
در غیراین صورت قرار رد دعوا صادر می شود و خواهان می تواند پس از اثبات ادعا در دادگاه صالح مجددا اقامه دعوی نماید.

Q: دعاوی راجع به ترکه متوفی در چه دادگاه اقامه می شود؟
A: ماده ۲۰
دعاوی راجع به ترکه متوفی
 اگر چه خواسته، دین و یا مربوط به وصایای متوفی باشد
تا زمانی که ترکه تقسیم نشده در دادگاه محلی اقامه می شود که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران، آن محل بوده و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد، رسیدگی به دعاوی یاد شده در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در ایران، در حوزه آن بوده است
(اگر تقسیم شده باشد طبق ماده 11 طرح دعوا می شود).

Q: دعوای راجع به توقف یا ورشکستگی باید در دادگاهی اقامه شود که؟
A: ماده ۲۱
دعوای راجع به توقف یا ورشکستگی باید در دادگاهی اقامه شود که شخص متوقف یا ورشکسته در حوزه آن اقامت داشته است
و چنانچه درایران اقامت نداشته باشد، در دادگاهی اقامه می شود که متوقف یا ورشکسته در حوزه آن برای انجام معاملات خود شعبه یا نمایندگی داشته یا دارد.

Q: دعاوی راجع به ورشکستگی شرکتهای بازرگانی در کجا اقامه می شود؟
A: ماده ۲۲
دعاوی راجع به ورشکستگی شرکتهای بازرگانی که مرکز اصلی آنها در ایران است، ... تا زمانی که شرکت باقی است و نیز در صورت انحلال تا وقتی که تصفیه امور شرکت در جریان است، در مرکز اصلی شرکت اقامه می شود.

Q: دعاوی مربوط به اصل شرکت کجا اقامه می شود؟
A: ماده ۲۲...تا زمانی که شرکت باقی است و نیز در صورت انحلال تا وقتی که تصفیه امور شرکت در جریان است، در مرکز اصلی شرکت اقامه می شود

Q: دعاوی بین شرکت و شرکاء کجا اقامه می شود؟
A: ماده ۲۲...تا زمانی که شرکت باقی است و نیز در صورت انحلال تا وقتی که تصفیه امور شرکت در جریان است، در مرکز اصلی شرکت اقامه می شود.

Q: دعاوی مربوط به اختلافات حاصله بین شرکاء کجا رسیدگی می شود؟
A: ماده ۲۲...تا زمانی که شرکت باقی است و نیز در صورت انحلال تا وقتی که تصفیه امور شرکت در جریان است، در مرکز اصلی شرکت اقامه می شود.

Q: دعاوی اشخاص ثالث علیه شرکت کجا اقامه می شود؟
A: ماده ۲۲...تا زمانی که شرکت باقی است و نیز در صورت انحلال تا وقتی که تصفیه امور شرکت در جریان است، در مرکز اصلی شرکت اقامه می شود.

Q: دعاوی ناشی از تعهدات شرکت در مقابل اشخاص خارج از شرکت کجا اقامه می شود؟
A: ماده ۲۳
... در محلی که تعهد در انجا واقع شده
یا محلی که کالا باید در انجا تسلیم گردد
یا جایی که پول باید پرداخت شوداقامه می شود.

Q: اگر شرکت دارای شعب متعدد در جاهای مختلف باشد دعاوی ناشی از تعهدات شعبه در کجا اقامه می شود؟
A: ماده ۲۳... در دادگاه محلی که شعبه طرف معامله در آن واقع است اقامه شود، مگر انکه شعبه یاد شده برچیده شده باشد که در این صورت نیز دعاوی در مرکز اصلی شرکت اقامه خواهد شد.

Q: رسیدگی به دعوای اعسار با چه دادگاهی است؟
A: ماده ۲۴
رسیدگی به دعوای اعسار به طور کلی با دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی نخستین به دعوای اصلی را دارد
یا
ابتدا به آن رسیدگی نموده است.

Q: مناط صلاحیت، چه تاریخی است؟
A: ماده ۲۶
... مناط صلاحیت، تاریخ تقدیم دادخواست است مگر در موردی که خلاف آن مقرر شده باشد.

Q: در صورتی که به دادگاهی پرونده ای با قرار عدم صلاحیت ارجاع شود دادگاه در چه وقتی به صلاحیت رسیدگی می کند؟
A: ماده ۲۷... دادگاه مرجوع الیه مکلف است خارج از نوبت نسبت به صلاحیت اظهارنظر نماید

Q: چنانچه دادگاه مرجوع الیه ادعای عدم صلاحیت دادگاه ارسال کننده پرونده را نپذیرد  چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۲۷... پرونده را جهت حل اختلاف به دادگاه تجدیدنظر استان ارسال می کند. رای دادگاه تجدیدنظر در تشخیص صلاحیت لازم الاتباع خواهد بود.
(فرض فوق مربوط به مواردی است که اختلاف صلاحیت بین دادگاههای دو حوزه قضایی از یک استان باشد)

Q: در صورتی که اختلاف صلاحیت بین دادگاههای دو حوزه قضایی از دو استان باشد مرجع حل اختلاف کجاست؟
A: ماده ۲۷ تبصره- در صورتی که اختلاف صلاحیت بین دادگاههای دو حوزه قضایی از دو استان باشد مرجع حل اختلاف به ترتیب یاد شده، دیوان عالی کشور می باشد

Q: در چه مواردی پرونده برای حل اختلاف به دیوان عالی کشور ارسال خواهد شد؟
A: ماده ۲۸
هرگاه بین دادگاههای عمومی، نظامی و انقلاب در مورد صلاحیت اختلاف محقق شود همچنین در مواردی که دادگاهها اعم از عمومی، نظامی و انقلاب به صلاحیت، مراجع غیرقضایی از خود نفی صلاحیت کنند و یا خود را صالح بدانند پرونده برای حل اختلاف به دیوان عالی کشور ارسال خواهد شد
(و همیچنین)
تبصره ماده ۲۷- در صورتی که اختلاف صلاحیت (محلی) بین دادگاههای دو حوزه قضایی از دو استان باشد مرجع حل اختلاف به ترتیب یاد شده، دیوان عالی کشور می باشد.

Q: هرگاه بین دیوان عالی کشور و دادگاه تجدیدنظر استان و یا دادگاه تجدیدنظر استان بادادگاه بدوی درمورد صلاحیت اختلاف شود نظر کدام مرجع لازم الاتباع است؟
A: ماده ۳۰
هرگاه بین دیوان عالی کشور و دادگاه تجدیدنظر استان و یا دادگاه تجدیدنظر استان بادادگاه بدوی درمورد صلاحیت اختلاف شود حسب مورد، نظر مرجع عالی لازم الاتباع است.

Q: چه اشخاصی می‌توانند علاوه بر استفاده از وکلای دادگستری برای طرح دعوا یا دفاع و تعقیب دعاوی نماینده حقوقی استفاده نمایند؟
A: وزارتخانه ها، موسسات دولتی و وابسته به دولت، شرکتهای دولتی، نهادهای انقلاب اسلامی و موسسات عمومی غیر دولتی، شهرداریها و بانکها

Q: نماینده حقوقی چه شرایطی نیاز دارد؟
A: ماده ۳۲...
۱ – دارا بودن لیسانس در رشته حقوق با دو سال سابقه کار اموزی در دفاتر حقوقی دستگاههای مربوط.
۲ – دوسال سابقه کار قضایی یا وکالت به شرط عدم محرومیت از اشتغال به مشاغل قضاوت یا وکالت.

Q: احراز شرایط یاد شده در ماده 32 برای نماینده قانونی به عهده چه کسی خواهد بود؟
A: ماده ۳۲...تشخیص احراز شرایط یاد شده به عهده بالاترین مقام اجرایی سازمان یا قائم مقام قانونی وی خواهد بود.
ارائه معرفی نامه نمایندگی حقوقی به مراجع قضایی الزامی است.

Q: وکالت در دادگاهها شامل چه اختیاراتی است؟
A: ماده ۳۵
وکالت در دادگاهها شامل تمام اختیارات راجع به امر دادرسی است جز انچه را که موکل استثناء کرده باشد، یا توکیل در آن خلاف شرع باشد لیکن در برخی امور باید اختیارات وکیل در وکالتنامه تصریح شود

Q: در چه اموری باید اختیارات وکیل در وکالتنامه تصریح شود؟
A: ماده ۳۵...
۱ – وکالت راجع به اعتراض به رای، تجدیدنظر، فرجام خواهی و اعاده دادرسی.
۲ – وکالت در مصالحه و سازش.
۳ – وکالت در ادعای جعل یا انکار و تردید نسبت به سند طرف و استرداد سند.
۴ – وکالت در تعیین جاعل.
۵ – وکالت در ارجاع دعوا به داوری و تعیین داور.
۶ – وکالت در توکیل.
۷ – وکالت در تعیین مصدق و کارشناس.
۸ – وکالت در دعوای خسارت.
۹ – وکالت در استرداد دادخواست یا دعوا.
۱۰ – وکالت در جلب شخص ثالث و دفاع از دعوای ثالث.
۱۱ – وکالت در ورود شخص ثالث و دفاع از دعوای ورود ثالث.
۱۲ – وکالت در دعوای متقابل و دفاع درقبال آن.
۱۳ – وکالت در ادعای اعسار.
۱۴ – وکالت در قبول یا رد سوگند.
(همچنین)
ماده ۳۶
وکیل در دادرسی، در صورتی حق درخواست صدور برگ اجرایی و تعقیب عملیات آن و اخذ محکوم به و وجوه ایداعی به نام موکل را خواهد داشت که در وکالتنامه تصریح شده باشد.

Q: آیا سوگند، شهادت، اقرار، لعان و ایلاء قابل توکیل هستند؟
A: تبصره ۲ماده ۳۵- سوگند، شهادت، اقرار، لعان و ایلاء قابل توکیل نمی باشند.

Q: طبق تبصره ۲ ماده 35 چه مواردی قابل توکیل نمی باشند؟
A: سوگند، شهادت، اقرار، لعان و ایلاء

Q: اگر موکل وکیل خود را عزل نماید چه تکلیفی دارد؟
A: مراتب را باید به دادگاه و وکیل معزول اطلاع دهد.

Q: آیا عزل وکیل مانع  جریان دادرسی خواهد بود؟
A: عزل وکیل مانع از جریان دادرسی نخواهد بود

Q: اگر کسی وکیل خود را شفاها عزل کند دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: اظهار شفاهی عزل وکیل باید در صورتجلسه قید و به امضای موکل برسد.

Q: اگر وکیلی عزل شود اما به اطلاع او رسانده نشود اقدامات او چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: ماده ۳۸
تا زمانی که عزل وکیل به اطلاع او نرسیده است اقدامات وی در حدود وکالت، همچنین ابلاغ‌هایی که از طرف دادگاه به وکیل می شود موثر در حق موکل خواهد بود، ولی پس از اطلاع دادگاه از عزل وکیل، دیگر او را در امور راجع به دادرسی، وکیل نخواهد شناخت.

Q: در صورتی که وکیل استعفای خود را به دادگاه اطلاع دهد دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۳۹...دادگاه به موکل اخطار می‌کند که شخصا یا توسط وکیل جدید دادرسی را تعقیب نماید و دادرسی تا مراجعه موکل یا معرفی وکیل جدید حداکثر به مدت یک ماه متوقف می گردد.

Q: وکیلی که دادخواست تقدیم کرده در صورت استعفا، چه تکلیفی نسبت به موکل خود دارد؟
A: ماده ۳۹...وکیلی که دادخواست تقدیم کرده در صورت استعفا، مکلف است آن را به اطلاع موکل خود برساند و پس از آن موضوع استعفای وکیل و اخطار رفع نقص توسط دادگاه به موکل ابلاغ می شود، رفع نقص به عهده موکل است.

Q: آیا حضور وکلا در جلسه رسیدگی الزامی است؟
A: ماده ۴۱
وکلاء مکلفند در هنگام محاکمه حضور داشته باشند مگر اینکه دارای عذر موجهی باشند.
اگر حاضر نشد اما لایحه داد چطور؟

Q: جهاتی که عذر موجه محسوب می شود تا وکیل در جلسه حضور پیدا نکند؟
A: ماده ۴۱
۱ – فوت یکی از بستگان نسبی یا سببی تا درجه اول از طبقه دوم.
۲ – ابتلاء به مرضی که مانع از حرکت بوده یا حرکت مضر تشخیص داده شود.
۳ – حوادث قهری ازقبیل سیل و زلزله که مانع از حضور در دادگاه باشد.
۴ – وقایع خارج از اختیار وکیل که مانع از حضور وی در دادگاه شود.

Q: تکلیف وکیل در صورتی که دارای عذر موجه باشد؟
A: ماده ۴۱ ... وکیل معذور موظف است عذر خود را به طور کتبی با دلایل آن برای جلسه محاکمه به دادگاه ارسال دارد.

Q: اگر وکیل ادعا کند که به جهت عذر نتوانسته در جلسه شرکت کند در چه صورت ترتیب اثر داده می شود؟
A: ماده ۴۱...
دادگاه در صورتی به آن ترتیب اثر می دهد که عذر او را موجه بداند، درغیر این صورت جریان محاکمه را ادامه داده و مراتب را به مرجع صلاحیتدار برای تعقیب انتظامی وکیل اطلاع خواهد داد

Q: اگر وکیل ادعا کند که به جهت عذر نتوانسته در جلسه شرکت کند اما دادگاه عذر او را موجه نداند؟
A: ماده ۴۱... دادگاه ... جریان محاکمه را ادامه داده و مراتب را به مرجع صلاحیتدار برای تعقیب انتظامی وکیل اطلاع خواهد داد.

Q: اگر وکیل ادعا کند که به جهت عذر نتوانسته در جلسه شرکت کند و دادگاه عذر او را موجه بداند جلسه چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: جلسه دادگاه به علت عذر وکیل تجدید میشود
دادگاه باید علت آن و وقت رسیدگی بعدی را به موکل اطلاع دهد.

Q: اگر وکیل برای بار دوم ادعا کند که به جهت عذر نتوانسته در جلسه شرکت کند جلسه چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: جلسه بعدی دادگاه به علت عدم حضور وکیل تجدید نخواهد شد

Q: در صورتی که وکیل همزمان در دو یا چند دادگاه دعوت شود و جمع بین آنها ممکن نباشد...
A: ماده ۴۲
لازم است در دادگاهی که حضور او برابر قانون آیین دادرسی کیفری یا سایر قوانین الزامی باشد حاضر شود و به دادگاههای دیگر لایحه بفرستد و یا در صورت داشتن حق توکیل، وکیل دیگری معرفی نماید.

Q: عزل یا استعفای وکیل یا تعیین وکیل جدید باید در چه زمانی انجام شود؟
آیا دادگاه به علت عزل یا استعفای وکیل یا تعیین وکیل جدید جلسه را تجدید خواهد کرد؟
A: ماده ۴۳
عزل یا استعفای وکیل یا تعیین وکیل جدید باید در زمانی انجام شود که موجب تجدید جلسه دادگاه نگردد، در غیر این صورت دادگاه به این علت جلسه را تجدید نخواهد کرد.

Q: در صورتی که یکی از اصحاب دعوا در دادرسی دو نفر وکیل معرفی کرده چه حالاتی از جهت حضور یا ارسال لایحه متصور است؟
A: اگر به هیچ یک از آنها به طور منفرد حق اقدام نداده باشد،
ارسال لایحه توسط هر دو
یا حضور یکی از آنان با وصول لایحه از وکیل دیگر برای رسیدگی دادگاه کافی است

Q: اگر یکی از اصحاب دعوا در دادرسی دو نفر وکیل معرفی کرده و به هیچ یک از آنها به طور منفرد حق اقدام نداده باشد در صورت عدم وصول لایحه از وکیل غایب وضعیت وکیل دیگر؟
A: ماده ۴۴... در صورت عدم وصول لایحه از وکیل غایب، دادگاه بدون توجه به اظهارات وکیل حاضر رسیدگی را ادامه خواهد داد

Q: در صورتی که یکی از اصحاب دعوا در دادرسی دو نفر وکیل معرفی کرده و به هیچ یک از آنها به طور منفرد حق اقدام نداده باشد چنانچه هر دو وکیل یا یکی از آنان عذر موجهی برای عدم حضور اعلام نموده باشد، جلسه چه می شود؟
A: ماده ۴۴... در صورت ضرورت جلسه دادرسی تجدید و علت تجدید جلسه و وقت رسیدگی به موکل نیز اطلاع داده می شود. دراین صورت جلسه بعدی دادگاه به علت عدم حضور وکیل تجدید نخواهد شد.

Q: شروع رسیدگی در دادگاه مستلزم ... می باشد.
A: ماده ۴۸
شروع رسیدگی در دادگاه مستلزم تقدیم دادخواست می باشد

Q: دادخواست به ... تسلیم می گردد.
A: ماده ۴۸ دادخواست به دفتر دادگاه صالح و در نقاطی که دادگاه دارای شعب متعدد است به دفتر شعبه اول تسلیم می گردد.

Q: وظیفه مدیر دفتر دادگاه پس از وصول دادخواست؟
A: ثبت و رسید
ماده ۴۹
مدیر دفتر دادگاه پس از وصول دادخواست باید
فوری آن را ثبت کرده،
رسیدی مشتمل بر نام خواهان، خوانده، تاریخ تسلیم (روز و ماه و سال) با ذکر شماره ثبت به تقدیم کننده دادخواست بدهد
و در برگ دادخواست تاریخ تسلیم را قید نماید. تاریخ رسید دادخواست به دفتر، تاریخ اقامه دعوا محسوب می شود.

Q: شرایط دادخواست؟
A: دادخواست باید به زبان فارسی در روی برگ‌های چاپی مخصوص نوشته شده و حاوی نکات زیر باشد :
۱- نام، نام خانوادگی، نام پدر، سن، اقامتگاه و حتی‌الامکان شغل خواهان.
تبصره – در صورتی که دادخواست توسط وکیل تقدیم شود مشخصات وکیل نیز باید درج گردد.
۲- نام، نام خانوادگی، اقامتگاه و شغل خوانده.
۳- تعیین خواسته و بهای آن مگر انکه تعیین بها ممکن نبوده و یا خواسته، مالی نباشد.
۴- تعهدات و جهاتی که به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه می داند به طوری که مقصود واضح و روشن باشد.
۵- آنچه که خواهان از دادگاه درخواست دارد.
۶- ذکر ادله و وسایلی که خواهان برای اثبات ادعای خود دارد، از اسناد و نوشتجات و اطلاع مطلعین و غیره، ادله مثبته به ترتیب و واضح نوشته می شود و اگر دلیل، گواهی گواه باشد، خواهان باید اسامی و مشخصات و محل اقامت آنان را به طور صحیح معین کند.
۷- امضای دادخواست دهنده و در صورت عجز از امضاء، اثر انگشت او.

Q: چنانچه خواهان یا خوانده شخص حقوقی باشد، در دادخواست نام و اقامتگاه چه شخصی نوشته میشود؟
A: ماده ۵۱... تبصره ۲- چنانچه خواهان یا خوانده شخص حقوقی باشد، در دادخواست نام و اقامتگاه شخص حقوقی نوشته خواهد شد.

Q: اگر هریک از اصحاب دعوا، عنوان قیم یا متولی یا وصی یا مدیریت شرکت و امثال آن را داشته باشد
چه تکلیفی در دادخواست دارد؟
A: ماده ۵۲
در صورتی که هریک از اصحاب دعوا، عنوان قیم یا متولی یا وصی یا مدیریت شرکت و امثال آن را داشته باشد در دادخواست باید تصریح شود.

Q: در صورتی که به دادخواست و پیوست‌های آن برابر قانون تمبر الصاق نشده یا هزینه یادشده تادیه نشده باشد آیا دادخواست توسط دفتر دادگاه پذیرفته می شود؟
A: بله
ماده ۵۳
در موارد زیر دادخواست توسط دفتر دادگاه پذیرفته می شود لکن برای به جریان افتادن آن باید به شرح مواد آتی تکمیل شود :
۱- در صورتی که به دادخواست و پیوست‌های آن برابر قانون تمبر الصاق نشده یا هزینه یادشده تادیه نشده باشد.

Q: اگر بندهای ( ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶ ) ماده ( ۵۱ ) این قانون رعایت نشده باشد آیا دادخواست توسط دفتر دادگاه پذیرفته می شود؟
A: ماده ۵۳
در موارد زیر دادخواست توسط دفتر دادگاه پذیرفته می شود
۲- وقتی که بندهای ( ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶ ) ماده (۵۱) این قانون رعایت نشده باشد.
ماده ۵۱
دادخواست باید به زبان فارسی در روی برگ‌های چاپی مخصوص نوشته شده و حاوی نکات زیر باشد :
۱- نام، نام خانوادگی، نام پدر، سن، اقامتگاه و حتی‌الامکان شغل خواهان.
تبصره – در صورتی که دادخواست توسط وکیل تقدیم شود مشخصات وکیل نیز باید درج گردد.
۲- نام، نام خانوادگی، اقامتگاه و شغل خوانده.
۳- تعیین خواسته و بهای آن مگر انکه تعیین بها ممکن نبوده و یا خواسته، مالی نباشد.
۴- تعهدات و جهاتی که به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه می داند به طوری که مقصود واضح و روشن باشد.
۵- انچه که خواهان از دادگاه درخواست دارد.
۶- ذکر ادله و وسایلی که خواهان برای اثبات ادعای خود دارد، از اسناد و نوشتجات و اطلاع مطلعین و غیره، ادله مثبته به ترتیب و واضح نوشته می شود و اگر دلیل، گواهی گواه باشد، خواهان باید اسامی و مشخصات و محل اقامت آنان را به طور صحیح معین کند.
۷- امضای دادخواست دهنده و در صورت عجز از امضاء، اثر انگشت او.

Q: در صورتی که به دادخواست و پیوست‌های آن برابر قانون تمبر الصاق نشده یا هزینه یادشده تادیه نشده باشد مدیر دفتر دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۵۴...مدیر دفتر دادگاه ظرف دو روز نقایص دادخواست را به طور کتبی و مفصل به خواهان اطلاع داده و از تاریخ ابلاغ به مدت ده روز به او مهلت می دهد تا نقایص را رفع نماید

Q: چنانچه خواهان در مهلت مقرر اقدام به رفع نقص ننماید چه می شود؟
A: ماده ۵۴
دادخواست به موجب قراری که مدیر دفتر و در غیبت مشارالیه، جانشین او صادر می کند، رد می گردد.
این قرار به خواهان ابلاغ می شود و نامبرده می تواند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ به همان دادگاه شکایت نماید.
رای دادگاه دراین خصوص قطعی است.

Q: اگر مدیر دفتر به علت عدم رفع نقص قرار رد صادر کند اوصاف قرار مذکور چیست؟
A: این قرار به خواهان ابلاغ می شود و نامبرده می تواند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ به همان دادگاه شکایت نماید. رای دادگاه دراین خصوص قطعی است

Q: اگر هزینه انتشار اگهی ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ اخطاریه دفتر تادیه نشود دادخواست...؟
A: ماده ۵۵
در هر مورد که هزینه انتشار اگهی ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ اخطاریه دفتر تادیه نشود، دادخواست به وسیله دفتر رد خواهد شد.

Q: اگر هزینه انتشار اگهی ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ اخطاریه دفتر تادیه نشود و خواهان دادخواست اعسار از هزینه دادرسی تقدیم کرده باشد
و دادخواست اعسار رد  شده باشد قرار رد ظرف چند روز قابل شکایت دردادگاه می باشد؟
A: در مواردی که خواهان دادخواست اعسار از هزینه دادرسی تقدیم کرده باشد که دراین صورت مدت یک ماه یادشده، از تاریخ ابلاغ دادنامه رد اعسار به نامبرده محسوب خواهد شد.

Q: هرگاه در دادخواست، خواهان یا محل اقامت او معلوم نباشد چه می شود؟
A: ماده ۵۶
هرگاه در دادخواست، خواهان یا محل اقامت او معلوم نباشد ظرف دو روز از تاریخ رسید دادخواست به موجب قراری که مدیر دفتر دادگاه و در غیبت مشارالیه جانشین او صادرمی کند، دادخواست رد می شود.

Q: تکلیف خواهان نسبت به ارائه اسناد خود به دادگاه؟ (در دادخواست)
A: ماده ۵۷
خواهان باید رونوشت یا تصویر اسناد خود را پیوست دادخواست نماید
ماده ۵۸
در صورتی که اسناد به زبان فارسی نباشد، علاوه بر رونوشت یا تصویر مصدق ترجمه گواهی شده آن نیز باید پیوست دادخواست شود.

Q: رونوشت یا تصویر اسنادی که خواهان ارائه می کند چه اوصافی باید داشته باشد؟
A: خوانا و برابر اصل
ماده ۵۷... رونوشت یاتصویر باید خوانا و مطابقت آن با اصل گواهی شده باشد.

Q: در ماده ۵۷:خواهان باید رونوشت یا تصویر اسناد خود را پیوست دادخواست نماید. رونوشت یاتصویر باید خوانا و مطابقت آن با اصل گواهی شده باشد. مقصود از گواهی چیست؟
A: خللاصه:
دفتر دادگاه/اداره ثبت اسناد/دفتر اسناد رسمی/بخشدار محل/یکی از ادارات دولتی/ سفارتخانه ها و یا کنسولگری‌های ایران/وکلای اصحاب دعوا
ماده ۵۷... مقصود از گواهی آن است که
دفتر دادگاهی که دادخواست به آنجا داده می شود
یا دفتر یکی از دادگاههای دیگر
یا یکی از ادارات ثبت اسناد
یا دفتر اسناد رسمی
و در جایی که هیچیک از آنها نباشد
بخشدار محل
یا یکی از ادارات دولتی
مطابقت آن را با اصل گواهی کرده باشد
در صورتی که رونوشت یا تصویر سند در خارج از کشور تهیه شده باید مطابقت آن با اصل در
دفتر یکی از سفارتخانه ها و یا کنسولگری‌های ایران گواهی شده باشد.
علاوه بر اشخاص و مقامات فوق، وکلای اصحاب دعوا نیز می توانند مطابقت رونوشتهای تقدیمی خود را با اصل تصدیق کرده پس از الصاق تمبر مقرر در قانون به مرجع صالح تقدیم نمایند.

Q: اگر اسناد مفصل باشند رونوشت چگونه گرفته می شود؟
A: ماده ۵۷
قسمتهایی که مدرک ادعاست خارج نویس شده پیوست دادخواست می گردد.

Q: اگر دادخواست توسط ولی، قیم، وکیل و یا نماینده قانونی خواهان تقدیم شود، چه مدرکی باید ضمیمه دادخواست گردد؟
A: ماده ۵۹
اگر دادخواست توسط ولی، قیم، وکیل و یا نماینده قانونی خواهان تقدیم شود، رونوشت سندی که مثبت سمت دادخواست دهنده است، به پیوست دادخواست تسلیم دادگاه می گردد.

Q: بهای خواسته از نظر هزینه دادرسی و امکان تجدیدنظرخواهی چیست؟
A: ماده ۶۱
بهای خواسته از نظر هزینه دادرسی و امکان تجدیدنظرخواهی همان مبلغی است که در دادخواست قید شده است، مگر اینکه قانون ترتیب دیگری معین کرده باشد.

Q: اگر خواسته پول رایج ایران باشد، بهای خواسته چگونه تعیین می شود؟
A: ۱- اگر خواسته پول رایج ایران باشد، بهای آن عبارت است از مبلغ مورد مطالبه

Q: اگر خواسته پول خارجی باشد،  بهای خواسته چگونه تعیین می شود؟
A: اگر پول خارجی باشد، ارزیابی آن به نرخ رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ تقدیم دادخواست بهای خواسته محسوب می شود.

Q: در دعوای چند خواهان که هریک قسمتی از کل را مطالبه می نماید بهای خواسته چگونه تعیین می شود؟
A: بهای خواسته مساوی است با حاصل جمع تمام قسمتهایی که مطالبه می شود.

Q: در دعاوی راجع به منافع و حقوقی که باید در مواعد معین استیفا و یا پرداخت شود،  بهای خواسته چگونه تعیین می شود؟
A: بهای خواسته عبارت است ازحاصل جمع تمام اقساط و منافعی که خواهان خود را ذی حق در مطالبه آن می داند.

Q: در دعاوی راجع به منافع و حقوقی که باید در مواعد معین استیفا و یا پرداخت شود در صورتی که حق نامبرده محدود به زمان معین نبوده و یا مادام العمر باشد بهای خواسته چگونه تعیین می شود؟
A: بهای خواسته مساوی است با حاصل جمع منافع ده سال یا انچه را که ظرف ده سال باید استیفا کند

Q: در دعاوی راجع به اموال( منقول) بهای خواسته چگونه تعیین می شود؟
A: بهای خواسته مبلغی است که خواهان دردادخواست معین کرده وخوانده تا اولین جلسه دادرسی به آن ایراد و یا اعتراض نکرده مگر اینکه قانون ترتیب دیگری معین کرده باشد.

Q: در چه صورت دادگاه بهای خواسته را تعیین خواهد کرد؟ به عبارتی در مورد آن ورود خواهد کرد؟
A: ماده ۶۳ چنانچه نسبت به بهای خواسته بین اصحاب دعوا اختلاف حاصل شود
و
اختلاف موثر در مراحل بعدی رسیدگی باشد، دادگاه قبل از شروع رسیدگی باجلب نظر کارشناس، بهای خواسته را تعیین خواهد کرد.

Q: بعد از وصول و کنترل تکمیل بودن دادخواست توسط مدیر دفتر، چه می شود؟
A: ماده ۶۴
مدیر دفتر دادگاه باید پس از تکمیل پرونده، آن را فورا دراختیار دادگاه قرار دهد.

Q: بعد از وصول و کنترل تکمیل بودن دادخواست توسط مدیر دفتر، دراختیار دادگاه قرار دادن، چه می شود؟
A: دادگاه پرونده را ملاحظه و
در صورتی که کامل باشد پرونده را با صدور دستور تعیین وقت به دفتر اعاده می نماید
تا وقت دادرسی (ساعت و روز و ماه و سال ) را تعیین
و
دستور ابلاغ دادخواست را صادرنماید.

Q: وقت جلسه باید طوری معین شود که فاصله بین ابلاغ وقت به اصحاب دعوا و روز جلسه ...
A: کمتر از پنج روز نباشد.

Q: در مواردی که نشانی طرفین دعوا یا یکی از آنها درخارج از کشور باشد فاصله بین ابلاغ وقت و روز جلسه ...
A: کمتر از دو ماه نخواهد بود.

Q: اگر به موجب یک دادخواست دعاوی متعددی اقامه شود که با یکدیگر ارتباط کامل نداشته باشند و دادگاه نتواند ضمن یک دادرسی به آنها رسیدگی کند، دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۶۵...
دعاوی اقامه شده را از یکدیگر تفکیک
و به هر یک در صورت صلاحیت جداگانه رسیدگی می کند و در غیر این صورت نسبت به انچه صلاحیت ندارد با صدور قرار عدم صلاحیت، پرونده را به مراجع صالح ارسال می نماید.

Q: در صورتی که دادخواست ناقص باشد و دادگاه نتواند رسیدگی کند چه می کند؟
A: ماده ۶۶
جهات نقص راقید نموده،
پرونده را به دفتر اعاده می دهد.
موارد نقص طی اخطاریه به خواهان ابلاغ می شود،

Q: در صورت اخطار رفع نقص خواهان مکلف است ظرف چند روز، نواقص اعلام شده را تکمیل نماید؟ ضمانت اجرا؟
A: ماده ۶۶...
خواهان مکلف است ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، نواقص اعلام شده را تکمیل نماید وگرنه دفتردادگاه به موجب صدور قرار، دادخواست را رد خواهد کرد.

Q: در صورت نقص دادخواست و برطرف نکردن آن توسط خواهان، چه قراری توسط چه کسی صادر می شود؟ توصیف این قرار؟
A: قرار رد دادخواست
ماده ۶۶...دفتردادگاه به موجب صدور قرار، دادخواست را رد خواهد کرد. این قرار ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ قابل شکایت در همان دادگاه می باشد، رای دادگاه دراین خصوص قطعی است.

Q: مامور ابلاغ مکلف است حداکثر ... اوراق را به شخص خوانده تسلیم کند
A: ماده ۶۸... ظرف دو روز

Q: مامور ابلاغ مکلف است حداکثر ظرف دو روز اوراق را به شخص خوانده تسلیم کند و؟
A: ماده ۶۸
مامور ابلاغ مکلف است حداکثر ظرف دو روز اوراق را به شخص خوانده تسلیم کند و در برگ دیگر اخطاریه رسید بگیرد.

Q: در صورت امتناع خوانده از گرفتن اوراق تکلیف مامور ابلاغ؟
A: ماده ۶۸
.... امتناع او را در برگ اخطاریه قید و اعاده می نماید.

Q: درمحل کارکارکنان دولت و موسسات مامور به خدمات عمومی و شرکتها، ابلاغ چگونه است؟
A: ماده ۶۸
تبصره ۱-... اوراق به کارگزینی قسمت مربوط یا نزد رئیس کارمند مربوط ارسال می شود

Q: در مواردی که زن در منزل شوهر سکونت ندارد ابلاغ اوراق در ...  بعمل می اید.
A: ماده ۶۸ تبصره ۲-...محل سکونت یا محل کار او

Q: هرگاه مامور ابلاغ به آدرس مذکور برود اما نتواند اوراق را به شخص خوانده برساند چه تکلیفی دارد؟ (آدرس درسته اما مثلا خوانده در محل حضور نداره و کس دیگری هست)
A: ماده ۶۹
هرگاه مامور ابلاغ نتواند اوراق را به شخص خوانده برساند باید
در نشانی تعیین شده
به یکی از بستگان یا خادمان او
که سن و وضعیت ظاهری آنان برای تمیز اهمیت اوراق یادشده کافی باشد،
ابلاغ نماید
و نام و سمت گیرنده اخطاریه را در نسخه دوم قید
و آن را اعاده کند.

Q: اگر معلوم شود محلی را که خواهان در دادخواست معین کرده است نشانی خوانده نبوده، تکلیف مامور ابلاغ؟
A: ماده ۷۲
....باید این نکته را در برگ دیگر اخطاریه قید کند و ظرف دو روز اوراق را عودت دهد.

Q: اگر معلوم شود محلی را که خواهان در دادخواست معین کرده است نشانی خوانده نبوده دادگاه چه می کند؟
A: در این صورت برابر ماده (۵۴) رفتارخواهد شد مگر در مواردی که اقامتگاه خوانده برابر ماده ( ۱۰۱۰ ) قانون مدنی تعیین شده باشدکه در همان محل ابلاغ خواهد شد.
ماده ۵۴ آدم
مدیر دفتر دادگاه ظرف دو روز نقایص دادخواست را به طور کتبی و مفصل به خواهان اطلاع داده و از تاریخ ابلاغ به مدت ده روز به او مهلت می دهد تا نقایص را رفع نماید
ماده ۱۰۱۰ ق.م
اگر ضمن معامله یا قراردادی طرفین معامله یا یکی از آنها برای اجرای تعهدات حاصله از آن معامله محلی غیر از اقامتگاه حقیقی خود ‌انتخاب کرده باشد نسبت به دعاوی راجعه به آن معامله همان محلی که انتخاب شده است اقامتگاه او محسوب خواهد شد و هم چنین است در صورتی که برای ابلاغ اوراق دعوی و احضار و اخطار محلی را غیر از اقامتگاه حقیقی خود معین کند.

Q: در چه صورت خوانده از طریق روزنامه کثیر الانتشار دعوت می شود؟
A: ماده ۷۳
در صورتی که
1. خواهان نتواند نشانی خوانده را معین نماید
2. یا در مورد ماده قبل (آدرس غلط بوده) پس ازاخطار رفع نقص از تعیین نشانی اعلام ناتوانی کند
3. بنابه درخواست خواهان
4. و دستور دادگاه
مفاد دادخواست یک نوبت در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار به هزینه خواهان اگهی خواهد شد. تاریخ انتشار اگهی تا جلسه رسیدگی نباید کمتر ازیک ماه باشد.

Q: تاریخ انتشار اگهی تا جلسه رسیدگی نباید کمتر از‫[...]‬ باشد.
A: ‬یک ماه‫

Q: در دعاوی راجع به اهالی معین که عده آنها غیرمحصور است ابلاغ چگونه صورت می گیرد؟
A: ماده ۷۴
در دعاوی راجع به اهالی معین اعم از ده یا شهر یا بخشی از شهر که عده آنها غیرمحصور است
1. علاوه بر اگهی مفاد دادخواست به شرح ماده قبل(روزنامه کثیرالانتشار)،
2. یک نسخه از دادخواست به شخص یا اشخاصی که خواهان آنها را معارض خود معرفی می کند ابلاغ می شود.

Q: در دعاوی راجع به ادارات دولتی و سازمآنهای وابسته به دولت و موسسات مامور خدمات عمومی و شهرداریها و نیز موسساتی که تمام یا بخشی از سرمایه آنها متعلق به دولت است اوراق اخطاریه و ضمایم به ‫[...]‬ ابلاغ و در نسخه اول رسید اخذ می شود
A: ‬رئیس دفتر مرجع مخاطب یا قائم مقام او‫

Q: ماده ۷۶
در دعاوی راجع به سایر اشخاص حقوقی (یعنی غیر از ماده 75) دادخواست و ضمائم آن به ‫[...]‬ و در صورت عدم امکان به ‫[...]‬  ابلاغ خواهد شد.
A: ‬مدیر یاقائم مقام او یا دارنده حق امضاء‫; ‬مسوول دفتر موسسه‫

Q: ماده ۷۶تبصره ۱
در دعاوی راجع به سایر اشخاص حقوقی هرگاه ابلاغ اوراق دعوا در محل تعیین شده ممکن نگردد، اوراق به ‫[...]‬ ابلاغ خواهد شد.
A: ‬آدرس آخرین محلی که به اداره ثبت شرکتها معرفی شده‫
اضافی: با متن ماده 76 اشتباه نشود
ماده مربوط به موردی است که ابلاغ به مدیر یاقائم مقام او یا دارنده حق امضاء ممکن نباشد که در آن صورت به مسوول دفتر موسسه ابلاغ می شود اما در تبصره کلا هیچکدام از موارد فوق ممکن نیست لذا به آخرین آدرس در ثبت شرکت ها ابلاغ می شود

Q: در دعاوی مربوط به ورشکسته، دادخواست و ضمائم آن به ‫[...]‬ ابلاغ خواهد شد
A: ‬اداره تصفیه امور ورشکستگی یا مدیر تصفیه‫

Q: در دعاوی مربوط به شرکتهای منحل شده که دارای مدیر تصفیه نباشند، اوراق اخطاریه و ضمائم آن به ‫[...]‬ ابلاغ خواهد شد.
A: ‬آخرین مدیر قبل از انحلال در آخرین محلی که به اداره ثبت شرکتها معرفی شده است،‫

Q: خوانده چه ایراداتی می تواند مطرح کند؟
A: خلاصه: 11 مورد
صلاحیت/ امر مطروحه/ عدم اهلیت خواهان/ عدم توجه دعوا به خوانده/ عدم سمت/ امر مختومه/ نبود اثر قانونی/ مشروع نباشد/ظنی یا احتمالی باشد/ذی نفع نباشد/موعد قانونی
ماده ۸۴
در موارد زیر خوانده می تواند ضمن پاسخ نسبت به ماهیت دعوا ایراد کند:
۱- دادگاه صلاحیت نداشته باشد.
۲- دعوا بین همان اشخاص در همان دادگاه یا دادگاه هم عرض دیگری قبلا اقامه شده و تحت رسیدگی باشد و یا اگر همان دعوا نیست دعوایی باشد که با ادعای خواهان ارتباط کامل دارد.(امر مطروحه)
۳- خواهان به جهتی ازجهات قانونی از قبیل صغر، عدم رشد، جنون یا ممنوعیت از تصرف دراموال در نتیجه حکم ورشکستگی، اهلیت قانونی برای اقامه دعوا نداشته باشد.(عدم اهلیت خواهان)
۴- ادعا متوجه شخص خوانده نباشد.(عدم توجه دعوا به او)
۵- کسی که به عنوان نمایندگی اقامه دعوا کرده از قبیل وکالت یا ولایت یا قیمومت و سمت او محرز نباشد.(عدم سمت)
۶- دعوای طرح شده سابقا بین همان اشخاص یا اشخاصی که اصحاب دعوا قائم مقام آنان هستند، رسیدگی شده نسبت به آن حکم قطعی صادر شده باشد.(امر مختومه)
۷- دعوا بر فرض ثبوت اثر قانونی نداشته باشد از قبیل وقف و هبه بدون قبض.(نبود اثر قانونی)
۸- مورد دعوا مشروع نباشد.
۹- دعوا جزمی نبوده بلکه ظنی یا احتمالی باشد.
۱۰- خواهان در دعوای مطروحه ذی نفع نباشد.
۱۱- دعوا خارج از موعد قانونی اقامه شده باشد

Q: مهلت بیان ایرادات؟
A: ماده ۸۷
ایرادات و اعتراضات باید تا پایان اولین جلسه دادرسی به عمل اید مگر اینکه سبب ایراد متعاقبا حادث شود.

Q: هرگاه دادگاه خود را صالح نداند مبادرت به صدور قرار‫[...]‬ می نماید
A: ‬عدم صلاحیت‫

Q: هرگاه دعوا دردادگاه دیگری تحت رسیدگی باشد، وظیفه دادگاه چیست؟
A: ماده ۸۹
...هرگاه دعوا دردادگاه دیگری تحت رسیدگی باشد، از رسیدگی به دعوا خودداری کرده پرونده را به دادگاهی که دعوا در آن مطرح است می فرستد

Q: در مورد ایرادات ماده 84 دادگاه در صورت پذیرش ایراد دادگاه چه قراری صادر می کند؟
A: بند1= عدم صلاحیت
بند2=امتناع از رسیدگی(مشکوکم)
بقیه موارد= ماده ۸۹... و در سایر موارد یادشده در ماده ( ۸۴ ) قرار رد دعوا صادرمی نماید.

Q: موارد رد دادرس؟
A: ماده ۹۱
الف – قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین دادرس با یکی از اصحاب دعوا وجود داشته باشد.
ب – دادرس قیم یا مخدوم یکی از طرفین باشد و یا یکی از طرفین مباشر یا متکفل امور دادرس یا همسر او باشد.
ج- دادرس یا همسر یا فرزند او، وارث یکی از اصحاب دعوا باشد.
د – دادرس سابقا در موضوع دعوای اقامه شده به عنوان دادرس یا داور یا کارشناس یا گواه اظهارنظر کرده باشد.
ه- – بین دادرس و یکی از طرفین و یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد.
و – دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند.

Q: در صورت قبول ایراد رد دادرس، چه قراری صادر می شود؟
A: قرار امتناع از رسیدگی با ذکر جهت

Q: در صورت قبول ایراد رد دادرس، رسیدگی چگونه انجام می شود؟
A: ماده ۹۲...
1. رسیدگی نسبت به مورد را به دادرس یا دادرسان دیگر دادگاه محول می نماید.
2. چنانچه دادگاه فاقد دادرس به تعداد کافی باشد، پرونده را برای تکمیل دادرسان یا ارجاع به شعبه دیگر نزد رئیس شعبه اول ارسال می دارد
3. و در صورتی که دادگاه فاقد شعبه دیگر باشد، پرونده را به نزدیکترین دادگاه هم عرض ارسال می نماید.
صورت مجلس قید و به امضای درخواست کننده می رسد.

Q: در چه صورت حضور شخص خواهان یا خوانده در دادگاه ضروری است؟
A: ماده ۹۴
هریک از اصحاب دعوا می توانند به جای خود وکیل به دادگاه معرفی نمایند ولی
در مواردی که دادرس حضور شخص خواهان یا خوانده یا هر دو را لازم بداند این موضوع در برگ اخطاریه قید می شود. دراین صورت شخصا مکلف به حضور خواهند بود.

Q: آیا در صورت عدم حضور هریک از اصحاب دعوا و یا وکیل آنان در جلسه دادرسی می توان رسیدگی و اتخاذ تصمیم کرد؟
A: ماده ۹۵
عدم حضور هریک از اصحاب دعوا و یا وکیل آنان در جلسه دادرسی مانع رسیدگی و اتخاذ تصمیم نیست.

Q: اگر دادگاه به اخذ توضیح از خواهان نیاز داشته باشد و نامبرده درجلسه تعیین شده حاضر نشود دادگاه چه می کند؟
A: 1. اخذ توضیح از خوانده
2. با اخذ توضیح از خوانده هم دادگاه نتواند رای بدهد دادخواست ابطال خواهد شد
ماده ۹۵
در موردی که دادگاه به اخذ توضیح از خواهان نیاز داشته باشد و نامبرده درجلسه تعیین شده حاضر نشود و با اخذ توضیح از خوانده هم دادگاه نتواند رای بدهد، ... دادخواست ابطال خواهد شد.

Q: اگر خوانده تا پایان جلسه اول دادرسی دلایلی اقامه کند که دفاع از آن برای خواهان جز با ارایه اسناد جدید مقدور نباشد  دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۹۷
در صورتی که خوانده تا پایان جلسه اول دادرسی دلایلی اقامه کند که دفاع از آن برای خواهان جز با ارایه اسناد جدید مقدور نباشد در صورت تقاضای خواهان
و تشخیص موجه بودن آن ازسوی دادگاه،
مهلت مناسب داده خواهد شد.

Q: کم کردن، افزودن، تغییر نحوه دعوا یا خواسته یا درخواست در چه صورتی ممکن است؟
A: ماده ۹۸
خواهان می تواند خواسته خود را که در دادخواست تصریح کرده در تمام مراحل دادرسی کم کند
 ولی افزودن آن یا تغییر نحوه دعوا یا خواسته یا درخواست در صورتی ممکن است که
1. با دعوای طرح شده مربوط بوده و منشا واحدی داشته باشد
2. و تا پایان اولین جلسه آن را به دادگاه اعلام کرده باشد.

Q: آیا دادگاه می تواند جلسه دادرسی را
به درخواست و رضایت اصحاب دعوا
به تاخیر بیندازد
A: ماده ۹۹
دادگاه می تواند جلسه دادرسی را به درخواست و رضایت اصحاب دعوا فقط برای یک بار به تاخیر بیندازد.

Q: اگر در وقت تعیین شده دادگاه تشکیل نشود و یا مانعی برای رسیدگی داشته باشد دادگاه چه موقع تشکیل خواهد شد؟
A: ماده ۱۰۰
هرگاه در وقت تعیین شده دادگاه تشکیل نشود و یا مانعی برای رسیدگی داشته باشد به دستور دادگاه نزدیکترین وقت رسیدگی ممکن معین خواهد شد.
تبصره- در مواردی که عدم تشکیل دادگاه منتسب به طرفین نباشد، وقت رسیدگی حداکثر ظرف مدت دوماه خواهدبود.

Q: دادگاه در مورد اشخاصی که موجب اختلال نظم جلسه شوند چه تصمیمی می گیرد؟
A: ماده ۱۰۱
دادگاه می تواند
1. دستور اخراج اشخاصی راکه موجب اختلال نظم جلسه شوند با ذکر نحوه اختلال در صورتجلسه صادر کند
2. و یا تا بیست و چهار ساعت حکم حبس آنان را صادرنماید. این حکم فوری اجرا می شود و
اگر مرتکب از اصحاب دعوا یا وکلای آنان باشد به حبس از یک تا پنج روز محکوم خواهد شد.

Q: در چه مواردی عین اظهارات اصحاب دعوا باید نوشته شود
A: ماده ۱۰۲
۱- وقتی که بیان یکی از آنان مشتمل براقرار باشد.
۲- وقتی که یکی از اصحاب دعوا بخواهد از اظهارات طرف دیگر استفاده نماید.
۳- در صورتی که دادگاه به جهتی درج عین عبارت را لازم بداند.

Q: در چه صورت دادگاه به چند دعوا به صورت یکجا رسیدگی می نماید؟
A: ماده ۱۰۳
اگر دعاوی دیگری که
ارتباط کامل با دعوای طرح شده دارند
در همان دادگاه مطرح باشد،
دادگاه به تمامی آنها یکجا رسیدگی می نماید و چنانچه درچند شعبه مطرح شده باشد دریکی از شعب با تعیین رئیس شعبه اول یکجا رسیدگی خواهد شد.

Q: در چه فرضی دادگاه با اینکه هنوز نیاز به جلسات بیشتر هست، رای می دهد؟
A: ماده ۱۰۴... در صورتی که دعوا قابل تجزیه بوده و فقط قسمتی از آن مقتضی صدور رای باشد، دادگاه نسبت به همان قسمت رای می دهد و نسبت به قسمتی دیگر رسیدگی را ادامه خواهد داد.

Q: دادگاه رسیدگی را در چه صورت به طور موقت متوقف می کند؟
A: فوت ، حجر، زوال سمت مگر اینکه فوت یا حجر یا زوال سمت یکی از اصحاب دعوی تاثیری در دادرسی نسبت به دیگران نداشته باشد که در این صورت دادرسی نسبت به دیگران ادامه خواهد یافت
ماده ۱۰۵
هرگاه یکی از اصحاب دعوا فوت نماید یا محجور شود یا سمت یکی از آنان که به موجب آن سمت، داخل دادرسی شده زایل گردد دادگاه رسیدگی را به طور موقت متوقف ومراتب را به طرف دیگر اعلام می دارد. پس از تعیین جانشین و درخواست ذی نفع، جریان دادرسی ادامه می یابد مگر اینکه فوت یا حجر یا زوال سمت یکی از اصحاب دعوی تاثیری در دادرسی نسبت به دیگران نداشته باشد که در این صورت دادرسی نسبت به دیگران ادامه خواهد یافت.

Q: در صورت توقیف یا زندانی شدن یکی از اصحاب دعوا آیا دادرسی متوقف می شود؟
A: خیر
ماده ۱۰۶
در صورت توقیف یا زندانی شدن یکی از اصحاب دعوا ... دادرسی متوقف نمی شود. لکن دادگاه مهلت کافی برای تعیین وکیل به آنان می دهد.

Q: در صورت عزیمت یکی از اصحاب دعوا به ماموریت نظامی یا ماموریت دولتی یا مسافرت ضروری، آیا دادرسی متوقف می شود؟
A: خیر
ماده ۱۰۶
در صورت عزیمت به محل ماموریت نظامی یا ماموریت دولتی یا مسافرت ضروری، دادرسی متوقف نمی شود. لکن دادگاه مهلت کافی برای تعیین وکیل به آنان می دهد.

Q: فروض استرداد دعوا و دادخواست؟ (فقط فروض، نتیجه در سوالات بعد)
A: ماده ۱۰۷
الف – خواهان می تواند تا اولین جلسه دادرسی، دادخواست خود را مسترد کند.
ب – خواهان می تواند مادامی که دادرسی تمام نشده دعوای خود را استرداد کند.
ج – استرداد دعوا پس از ختم مذاکرات اصحاب دعوا در موردی ممکن است که یا خوانده راضی باشد و یا خواهان از دعوای خود به کلی صرف نظر کند.

Q: در فرض زیر دادگاه چه می کند؟
خواهان می تواند تا اولین جلسه دادرسی، دادخواست خود را مسترد کند...
A: ماده ۱۰۷
الف – ... در این صورت دادگاه قرار ابطال دادخواست صادر می نماید.

Q: در فرض زیر دادگاه چه می کند؟
خواهان مادامی که دادرسی تمام نشده دعوای خود را استرداد کند.
A: ماده ۱۰۷
ب – ... در این صورت دادگاه قرار رد دعوا صادر می نماید.

Q: در فرض زیر دادگاه چه می کند؟
استرداد دعوا پس از ختم مذاکرات اصحاب دعوا در موردی ممکن است که یا خوانده راضی باشد و یا خواهان از دعوای خود به کلی صرف نظر کند.
A: ماده ۱۰۷
ج –... در این صورت دادگاه قرار سقوط دعوا صادر خواهد کرد.

Q: خواهان تا چه وقت میتواند درخواست تامین خواسته دهد؟
A: ماده ۱۰۸
خواهان می تواند
1.قبل از تقدیم دادخواست
2.یا ضمن دادخواست راجع به اصل دعوا
3.یا درجریان دادرسی تا وقتی که حکم قطعی صادر نشده است ...
از دادگاه درخواست تامین خواسته نماید و دادگاه مکلف به قبول آن است

Q: در صورتی که خواهان از دادگاه درخواست تامین خواسته نماید، آیا دادگاه مکلف به قبول آن است؟
A: در صورت رعایت مهلت آن، بله
ماده ۱۰۸
خواهان می تواند قبل از تقدیم دادخواست یا ضمن دادخواست راجع به اصل دعوا یا درجریان دادرسی تا وقتی که حکم قطعی صادر نشده است ... از دادگاه درخواست تامین خواسته نماید و دادگاه مکلف به قبول آن است

Q: خواهان درچه مواردی می تواند از دادگاه درخواست تامین خواسته نماید؟
A: ماده 108
الف- دعوا مستند به سند رسمی باشد.
ب- خواسته در معرض تضییع یا تفریط باشد.
ج- در مواردی از قبیل اوراق تجاری واخواست شده که به موجب قانون، دادگاه مکلف به قبول درخواست تامین باشد.
د- خواهان، خساراتی را که ممکن است به طرف مقابل وارد آید نقدا به صندوق دادگستری بپردازد.

Q: در تامین خواسته تعیین میزان خسارت احتمالی، با نظر چه کسی است؟
مقدار تامین چگونه تعیین می شود؟
A: ماده ۱۰۸
تبصره- تعیین میزان خسارت احتمالی، با درنظر گرفتن میزان خواسته به نظر دادگاهی است که درخواست تامین را می پذیرد.

Q: آیا صدور قرار تامین خواسته موکول به ایداع خسارت احتمالی است؟
A: در مورد چهارم از ماده 108 بله
ماده ۱۰۸: د- خواهان، خساراتی را که ممکن است به طرف مقابل وارد اید نقدا به صندوق دادگستری بپردازد
تبصره- صدور قرار تامین موکول به ایداع خسارت خواهد بود.

Q: خوانده در چه مواردی می تواند از دادگاه تقاضای تامین نماید؟(یعنی برای جبران چه چیزی؟)
A: ماده ۱۰۹
درکلیه دعاوی مدنی اعم از دعاوی اصلی یا طاری و درخواستهای مربوط به امورحسبی به استثنای مواردی که قانون امور حسبی مراجعه به دادگاه را مقرر داشته است، خوانده می تواند برای
1.تادیه خسارات ناشی از هزینه دادرسی
2.و حق الوکاله که ممکن است خواهان محکوم شود
 از دادگاه تقاضای تامین نماید

Q: اگر خوانده از دادگاه تقاضای تامین نماید دادگاه چه تصمیمی میگیرد؟
A: 1. بررسی تقاضا از جهات قانونی
2. صدور یا عدم صدور قرار تامین
3. بر فرض صدور، توقف دادرسی تا سپردن تامین
ماده ۱۰۹
دادگاه در صورتی که
تقاضای مزبور را با توجه به نوع و وضع دعوا و سایر جهات موجه بداند، قرار تامین صادر می نماید و تا وقتی که خواهان تامین ندهد، دادرسی متوقف خواهد ماند

Q: در صورتی که مدت مقرر در قرار دادگاه برای دادن تامین از سوی خواهان، منقضی شود و خواهان تامین ندهد دادگاه چه تصمیمی می گیرد؟
A: ماده ۱۰۹
به درخواست خوانده
قرار رد دادخواست خواهان
صادر می شود.

Q: اگر برای دادگاه محرز شود که منظور از اقامه دعوا تاخیر در انجام تعهد یا ایذای خوانده یا غرض ورزی بوده، چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۱۰۹تبصره – دادگاه مکلف است در ضمن صدور حکم یا قرار، خواهان را به تادیه سه برابر هزینه دادرسی به نفع دولت محکوم نماید.

Q: در چه دعاویی خوانده نمی تواند برای تامین خسارات احتمالی خود تقاضای تامین نماید؟
A: ماده ۱۱۰
در دعاویی که
1.مستند آنها چک یا سفته یا برات باشد
2.و همچنین در مورد دعاوی مستند به اسناد رسمی
3.و دعاوی علیه متوقف،
خوانده نمی تواند برای تامین خسارات احتمالی خود تقاضای تامین نماید.

Q: درخواست تامین از دادگاهی می شود که ؟
A: ماده ۱۱۱
درخواست تامین از دادگاهی می شود که صلاحیت رسیدگی به دعوا را دارد.

Q: در صورتی که درخواست کننده تامین تا ده روز از تاریخ صدور قرار تامین نسبت به اصل دعوا دادخواست ندهد، دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۱۱۲
در صورتی که درخواست کننده تامین تا ده روز از تاریخ صدور قرار تامین نسبت به اصل دعوا دادخواست ندهد،
دادگاه به درخواست خوانده، قرار تامین را لغو می نماید

Q: درخواست کننده تامین خواسته برای طرح اصل دعوا چند روز مهلت دارد؟(بر فرض که قبل از طرح دعوا تامین خواسته داده)
A: ماده ۱۱۲
در صورتی که درخواست کننده تامین تا ده روز از تاریخ صدور قرار تامین نسبت به اصل دعوا دادخواست ندهد، دادگاه به درخواست خوانده، قرار تامین را لغو می نماید.

Q: اگر میزان خواسته معلوم یا عین معین نباشد تامین خواسته چگونه خواهد بود؟
A: رد می شود
ماده ۱۱۳
درخواست تامین در صورتی پذیرفته می شود که میزان خواسته معلوم یا عین معین باشد.

Q: آیا نسبت به طلب یا مال معینی که هنوز موعد تسلیم آن نرسیده است، می توان درخواست تامین نمود؟
A: خیر مگر حق مستند به سند رسمی و در معرض تضییع یا تفریط باشد
ماده ۱۱۴
نسبت به طلب یا مال معینی که هنوز موعد تسلیم آن نرسیده است، در صورتی که حق مستند به سند رسمی و در معرض تضییع یا تفریط باشد می توان درخواست تامین نمود.

Q: در صورتی که درخواست تامین شده باشد مدیر دفتر مکلف است؟
A: ماده ۱۱۵
پرونده را فوری به نظر دادگاه برساند

Q: در صورتی که درخواست تامین (خواسته) شده باشد دادگاه در این مورد چگونه رسیدگی می کند؟
آیا رسیدگی نیاز به اخطار به طرف مقابل دارد؟
A: ماده ۱۱۵
در صورتی که درخواست تامین شده باشد... دادگاه بدون اخطار به طرف،
به دلایل درخواست کننده رسیدگی نموده، قرارتامین صادر یا آن را رد می نماید.

Q: برفرض صدور قرار تامین خواسته آیا این قرار به طرف دعوا ابلاغ می شود؟
A: بله
البته در مواردی که ابلاغ فوری ممکن نباشد و تاخیر اجرا باعث تضییع یا تفریط خواسته گردد ابتدا قرار تامین اجرا و سپس ابلاغ می شود
(دقت شود صدور قرار تامین خواسته با پذیرش و رسیدگی به آن فرق می کند. رسیدگی به درخواست تامین خواسته به طرف مقابل ابلاغ نمی شود)
ماده ۱۱۶
قرار تامین به طرف دعوا ابلاغ می شود
ماده ۱۱۷
قرار تامین باید فوری به خوانده ابلاغ و پس از آن اجرا شود. در مواردی که ابلاغ فوری ممکن نباشد و تاخیر اجرا باعث تضییع یا تفریط خواسته گردد ابتدا قرار تامین اجرا و سپس ابلاغ می شود.

Q: کسی که علیه او قرار تامین خواسته صادر شده چه حقی دارد؟
A: ماده ۱۱۶
قرار تامین به طرف دعوا ابلاغ می شود، نامبرده حق دارد ظرف ده روز (از تاریخ ابلاغ) به این قراراعتراض نماید.

Q: در صورت اعتراض خوانده به قرار تامین خواسته تکلیف دادگاه چیست؟
A: ماده ۱۱۶
دادگاه در اولین جلسه به اعتراض رسیدگی نموده و نسبت به آن تعیین تکلیف می نماید.

Q: قرار تامین خواسته چه موقع اجرا می شود؟
A: اصولا بعد ابلاغ به خوانده مگر ابلاغ فوری ممکن نباشد و تاخیر اجرا باعث تضییع یا تفریط خواسته گردد
ماده ۱۱۷
قرار تامین باید فوری به خوانده ابلاغ و پس از آن اجرا شود. در مواردی که ابلاغ فوری ممکن نباشد و تاخیر اجرا باعث تضییع یا تفریط خواسته گردد ابتدا قرار تامین اجرا و سپس ابلاغ می شود.

Q: در صورتی که موجب تامین مرتفع گردد دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۱۱۸
در صورتی که موجب تامین مرتفع گردد دادگاه قرار رفع تامین را خواهد داد.

Q: در صورت صدور حکم قطعی علیه خواهان یا استرداد دعوا و یا دادخواست، تامین چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: ماده ۱۱۸
در صورت صدور حکم قطعی علیه خواهان یا استرداد دعوا و یا دادخواست، تامین خود به خودمرتفع می شود.

Q: آیا قرار قبول یا رد تامین (خواسته) قابل تجدید نظر است؟
A: ماده ۱۱۹
قرار قبول یا رد تامین(خواسته) قابل تجدید نظر نیست.

Q: در صورتی که قرار تامین اجرا گردد و خواهان به موجب رای قطعی محکوم به بطلان دعوا شود و یا حقی برای او به اثبات نرسد، خوانده چه حقی دارد؟
A: ماده ۱۲۰
خوانده حق دارد ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ حکم قطعی،
خسارتی را که از قرار تامین به او وارد شده است با تسلیم دلایل به دادگاه صادرکننده قرار، مطالبه کند.

Q: در صورتی که قرار تامین اجرا گردد و خواهان  محکوم به بطلان دعوا شود و خوانده ظرف بیست روز خسارتی را که از قرار تامین به او وارد شده است مطالبه کند، رسیدگی به این مطالبه چگونه خواهد بود؟(تشریفات لازم است یا خیر)
A: ماده ۱۲۰
مطالبه خسارت دراین مورد بدون رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی وپرداخت هزینه دادرسی صورت می گیرد.

Q: در صورتی که قرار تامین اجرا گردد و خواهان  محکوم به بطلان دعوا شود و خوانده ظرف بیست روز خسارتی را که از قرار تامین به او وارد شده است مطالبه کند،در رسیدگی به این مطالبه آیا مفاد تقاضا به طرف ابلاغ می شود؟
A: بله
ماده ۱۲۰ مفاد تقاضا به طرف ابلاغ می شود تا چنانچه دفاعی داشته باشد ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ با دلایل آن راعنوان نماید.

Q: در صورتی که قرار تامین اجرا گردد و خوانده خسارتی را که از قرار تامین به او وارد شده است مطالبه کند، و طرف مقابل دفاع یا دلایلی ارائه کند رسیدگی به موضوع چگونه خواهد بود؟ آیا رای صادره قابل تجدید نظر است؟
A: ماده ۱۲۰
دادگاه در وقت فوق العاده به دلایل طرفین رسیدگی و رای مقتضی صادرمی نماید. این رای قطعی است.

Q: در صورتی که قرار تامین اجرا گردد و خوانده خسارت ببیند اما درمهلت مقرر مطالبه خسارت ننماید، وجهی که بابت خسارت احتمالی سپرده شده چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: ماده ۱۲۰
به درخواست خواهان به او مسترد می شود.

Q: تامین در این قانون عبارت است از؟
A: ماده ۱۲۱
تامین در این قانون عبارت است از توقیف اموال اعم از منقول و غیرمنقول.

Q: اگر خواسته، عین معین بوده و توقیف آن ممکن باشد آیا دادگاه می تواند مال دیگری را به عوض آن توقیف نماید؟
A: ماده ۱۲۲
اگر خواسته، عین معین بوده و توقیف آن ممکن باشد، دادگاه نمی تواند مال دیگری را به عوض آن توقیف نماید.

Q: در مورد در خواست تامین خواسته
در صورتی که خواسته عین معین نباشد یا عین معین بوده ولی توقیف آن ممکن نباشد، دادگاه چگونه تامین را انجام میدهد؟
A: ماده ۱۲۳
دادگاه معادل قیمت خواسته از سایر اموال خوانده توقیف می کند.

Q: آیا خوانده می تواند به عوض مالی که دادگاه می خواهد توقیف کند و یا توقیف کرده است، وجه نقد یا اوراق بهادار در صندوق دادگستری ودیعه بگذارد؟
A: بله
ماده ۱۲۴
خوانده می تواند به عوض مالی که دادگاه می خواهد توقیف کند و یا توقیف کرده است، وجه نقد یا اوراق بهادار به میزان همان مال در صندوق دادگستری یا یکی از بانکها ودیعه بگذارد

Q: اگر خوانده بخواهد به عوض مالی که دادگاه می خواهد توقیف کند و یا توقیف کرده است، وجه نقد یا اوراق بهادار بگذارد این وجه یا اوراق چه وصفی باید داشته باشند؟
A: ماده ۱۲۴
خوانده می تواند به عوض مالی که دادگاه می خواهد توقیف کند و یا توقیف کرده است، وجه نقد یا اوراق بهادار به میزان همان مال در صندوق دادگستری یا یکی از بانکها ودیعه بگذارد.

Q: آیا خوانده می تواند درخواست تبدیل مالی را که توقیف شده است به مال دیگر بنماید؟
A: بله مشروط به اینکه مال پیشنهاد شده از نظر قیمت و سهولت فروش از مالی که قبلا توقیف شده است کمتر نباشد
و البته
در مواردی که عین خواسته توقیف شده باشد تبدیل مال منوط به رضایت خواهان است
ماده ۱۲۴
همچنین (خوانده) می تواند درخواست تبدیل مالی را که توقیف شده است به مال دیگر بنماید مشروط به اینکه مال پیشنهاد شده از نظر قیمت و سهولت فروش از مالی که قبلا توقیف شده است کمتر نباشد. در مواردی که عین خواسته توقیف شده باشد تبدیل مال منوط به رضایت خواهان است

Q: درخواست تبدیل تامین از چه دادگاهی می شود؟ دادگاه در این مورد چه تکلیفی دارد؟(دادگاه چند روز مهلت برای بررسی این درخواست دارد؟)
A: ماده ۱۲۵
درخواست تبدیل تامین از دادگاهی می شود که قرار تامین را صادر کرده است.
دادگاه مکلف است ظرف دو روز به درخواست تبدیل رسیدگی کرده، قرار مقتضی صادر نماید.

Q: توقیف اموال و صورت برداری و ارزیابی و حفظ آنها طبق چه قانونی اجرا می شود؟
A: ماده ۱۲۶
به ترتیبی است که در قانون اجرای احکام مدنی پیش بینی شده است.

Q: توقیف حقوق استخدامی خوانده و اموال منقول وی که نزد شخص ثالث موجوداست، طبق چه قانونی اجرا می شود؟
A: ماده ۱۲۶
به ترتیبی است که در قانون اجرای احکام مدنی  پیش بینی شده است.

Q: از محصول املاک و باغها به مقدار ... توقیف می شود
A: ماده ۱۲۷
از محصول املاک و باغها به مقدار دوسوم سهم خوانده توقیف می شود.

Q: برای توقیف محصول املاک و باغها طبق دو فرض زیر
1. اگرمحصول جمع اوری شده باشد
2. اگرمحصول جمع اوری نشده باشد
وظیفه مامور اجرا؟
تکلیف خوانده؟
آیا مامور اجراحق دخالت در امر برداشت محصول را دارد؟
A: ماده ۱۲۷
اگرمحصول جمع اوری شده باشد، مامور اجرا سهم خوانده را مشخص و توقیف می نماید. هرگاه محصول جمع اوری نشده باشد برداشت آن، خواه دفعتا و یا به دفعات، باحضور مامور اجرا به عمل خواهد امد. خوانده مکلف است مامور اجرا را از زمان برداشت محصول مطلع سازد. مامور اجرا حق هیچ گونه دخالت در امر برداشت محصول را ندارد، فقط برای تعیین میزان محصولی که جمع اوری می شود حضور پیدا خواهد کرد.

Q: در ورشکستگی در چه صورت درخواست کننده تامین خواسته بر سایر طلبکاران حق تقدم دارد؟
A: ماده ۱۲۸
در ورشکستگی چنانچه مال توقیف شده عین معین و مورد ادعای متقاضی تامین باشد، درخواست کننده تامین بر سایر طلبکاران حق تقدم دارد.

Q: در  مواردی که تامین مالی منتهی به فروش آن گردد چه مقرراتی باید لحاظ گردد؟
A: ماده ۱۲۹
رعایت مقررات فصل سوم از باب هشتم این قانون (مستثنیات دین) الزامی است

Q: ثالث در چه صورت حق ورود به دعوا را دارد؟
تا چه وقت؟
اگر رسیدگی در مرحله تجدیدنظر باشد آیا حق ورود دارد؟
A: ماده ۱۳۰
هرگاه شخص ثالثی در موضوع دادرسی اصحاب دعوای اصلی
1 برای خود مستقلا حقی قایل باشد
2.و یا خود را در محق شدن یکی از طرفین ذی نفع بداند،
می تواند تا وقتی که ختم دادرسی اعلام نشده است، وارد دعوا گردد،
چه اینکه رسیدگی در مرحله بدوی باشد یا در مرحله تجدیدنظر.

Q: وارد ثالث دادخواست خود را به چه دادگاهی باید تقدیم کند؟
A: ماده ۱۳۰
باید دادخواست خود را به دادگاهی که دعوا در انجا مطرح است تقدیم و در آن منظور خود را به طور صریح اعلان نماید.

Q: دادخواست ورود شخص ثالث و رونوشت مدارک و ضمائم آن باید به چه تعداد باشد؟
آیا در دادخواست ورود شخص ثالث باید شرایط تقدیم دادخواست رعایت شده باشد؟
A: ماده ۱۳۱
باید
به تعداد اصحاب دعوای اصلی بعلاوه یک نسخه باشد و
شرایط دادخواست اصلی را دارا خواهد بود.

Q: پس از وصول دادخواست شخص ثالث در صورت نبودن وقت کافی (یعنی فاصله بین وصول دادخواست ثالث و وقت رسیدگی دعوای اصلی کافی نبود) دادگاه چه می کند؟
A: به دستور دادگاه وقت جلسه دادرسی تغییر و به اصحاب دعوا ابلاغ خواهد شد.
ماده ۱۳۲
پس از وصول دادخواست شخص ثالث وقت رسیدگی به دعوای اصلی به وی نیز اعلام می گردد و نسخه ای از دادخواست و ضمائم آن برای طرفین دعوای اصلی ارسال می شود. در صورت نبودن وقت کافی به دستور دادگاه وقت جلسه دادرسی تغییر و به اصحاب دعوا ابلاغ خواهد شد.

Q: هرگاه دادگاه احراز نماید که دعوای ثالث به منظور تبانی و یا تاخیر رسیدگی است چه می کند؟
A: ماده ۱۳۳
دعوای ثالث را از دعوای اصلی تفکیک نموده به هریک جداگانه رسیدگی می کند.

Q: هرگاه دادگاه احراز نماید که رسیدگی به دعوای اصلی منوط به رسیدگی به دعوای ثالث نمی باشد چه می کند؟
A: ماده ۱۳۳
دعوای ثالث را از دعوای اصلی تفکیک نموده به هریک جداگانه رسیدگی می کند.

Q: آیا رد یا ابطال دادخواست شخص ثالث مانع ازورود او در مرحله تجدیدنظر است؟
A: خیر
ماده ۱۳۴
رد یا ابطال دادخواست ... شخص ثالث مانع ازورود او در مرحله تجدیدنظر نخواهد بود.

Q: آیا رد دعوای شخص ثالث مانع ازورود او در مرحله تجدیدنظر است؟
A: خیر
ماده ۱۳۴
... رد دعوای شخص ثالث مانع ازورود او در مرحله تجدیدنظر نخواهد بود.

Q: مهلت جلب شخص ثالث؟ مهلت تقدیم دادخواست؟
اگر رسیدگی در مرحله تجدیدنظر باشد آیا حق جلب وجود دارد؟
A: ماده ۱۳۵
هریک از اصحاب دعوا که جلب شخص ثالثی را لازم بداند، می تواند
تا پایان جلسه اول دادرسی جهات و دلایل خود را اظهار کرده
و ظرف سه روز پس از جلسه با تقدیم دادخواست از دادگاه درخواست جلب او را بنماید، چه دعوا در مرحله نخستین باشد یاتجدیدنظر.

Q: محکوم علیه غیابی در صورتی که بخواهد درخواست جلب شخص ثالث رابنماید در مورد دادخواست چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۱۳۶
محکوم علیه غیابی در صورتی که بخواهد درخواست جلب شخص ثالث رابنماید، باید دادخواست جلب را با دادخواست اعتراض تواما به دفتر دادگاه تسلیم کند

Q: دادخواست جلب شخص ثالث و رونوشت مدارک و ضمایم باید به چه تعداد باشد؟
A: ماده ۱۳۷
دادخواست جلب شخص ثالث و رونوشت مدارک و ضمایم باید به تعداد اصحاب دعوا به علاوه یک نسخه باشد.

Q: در صورتی که از موقع تقدیم دادخواست جلب ثالث تا جلسه دادرسی، مدت تعیین شده کافی برای فرستادن دادخواست و ضمائم آن برای اصحاب دعوا نباشد دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۱۳۸
دادگاه وقت جلسه دادرسی راتغییر داده و به اصحاب دعوا ابلاغ می نماید.

Q: شخص ثالث که جلب می شود آیا خوانده محسوب می شود یا خواهان؟
A: ماده ۱۳۹
شخص ثالث که جلب می شود خوانده محسوب و تمام مقررات راجع به خوانده درباره او جاری است.

Q: هرگاه دادگاه احراز نماید که جلب شخص ثالث به منظور تاخیر رسیدگی است چه می کند؟
A: ماده ۱۳۹
می تواند دادخواست جلب را از دادخواست اصلی تفکیک نموده به هریک جداگانه رسیدگی کند.

Q: آیا قرار رد دادخواست جلب شخص ثالث قابل تجدیدنظر است؟
A: ماده ۱۴۰
قرار رد دادخواست جلب شخص ثالث، با حکم راجع به اصل دعوا قابل تجدیدنظر است.
(؟یعنی اگر حکم راجع به اصل دعوا قابل تجدیدنظر باشد قرار رد دادخواست جلب شخص ثالث قابل تجدید نظر است؟)

Q: در صورتی که قرار رد دادخواست جلب شخص ثالث در مرحله تجدیدنظر فسخ شود، پس از فسخ قرار، رسیدگی به آن چگونه خواهد بود؟
A: ماده ۱۴۰
در صورتی که قرار در مرحله تجدیدنظر فسخ شود، پس از فسخ قرار، رسیدگی به آن با دعوای اصلی، در دادگاهی که به عنوان تجدیدنظر رسیدگی می نماید، به عمل می اید.

Q: تعریف دعوای متقابل؟
A: ماده ۱۴۱
خوانده می تواند در مقابل ادعای خواهان اقامه دعوا نماید. چنین دعوایی در صورتی که با دعوای اصلی ناشی از یک منشاء بوده یا ارتباط کامل داشته باشد، دعوای متقابل نامیده شده...

Q: دعوای متقابل چگونه رسیدگی می شود؟
A: ماده ۱۴۱
(با دعوای اصلی) تواما رسیدگی می شود

Q: چنانچه دعوای خوانده در مقابل خواهان دعوای متقابل نباشد، در چه دادگاهی رسیدگی خواهد شد؟
A: ماده ۱۴۱
در دادگاه صالح به طور جداگانه رسیدگی خواهد شد.

Q: درچه صورتی دعوای خوانده در مقابل خواهان دعوای متقابل نیست؟
A: مفهوم ماده 141
در صورتی که با دعوای اصلی ناشی از یک منشاء نبوده یا ارتباط کامل نداشته باشد
ماده ۱۴۱
خوانده می تواند در مقابل ادعای خواهان اقامه دعوا نماید. چنین دعوایی در صورتی که با دعوای اصلی ناشی از یک منشاء بوده یا ارتباط کامل داشته باشد، دعوای متقابل نامیده شده و تواما رسیدگی می شود و چنانچه دعوای متقابل نباشد، در دادگاه صالح به طور جداگانه رسیدگی خواهد شد.

Q: بین دو دعوا وقتی ارتباط کامل موجود است که؟
A: ماده ۱۴۱
اتخاذ تصمیم در هریک موثر در دیگری باشد.

Q: دعوای متقابل به موجب درخواست اقامه می شود یا دادخواست؟
A: ماده ۱۴۲
دعوای متقابل به موجب دادخواست اقامه می شود،

Q: چه دعاوی ای(در مقابل خواهان) دعوای متقابل محسوب نمی شود؟
A: ماده ۱۴۲
دعوای متقابل به موجب دادخواست اقامه می شود، لیکن دعاوی تهاتر، صلح، فسخ، رد خواسته و امثال آن که برای دفاع از دعوای اصلی اظهار می شود، دعوای متقابل محسوب نمی شود و نیاز به تقدیم دادخواست جداگانه ندارد.

Q: چه دعاوی در مقابلِ خواهان نیاز به تقدیم دادخواست جداگانه ندارد؟
A: ماده ۱۴۲
دعوای متقابل به موجب دادخواست اقامه می شود، لیکن دعاوی تهاتر، صلح، فسخ، رد خواسته و امثال آن که برای دفاع از دعوای اصلی اظهار می شود، دعوای متقابل محسوب نمی شود و نیاز به تقدیم دادخواست جداگانه ندارد.

Q: دادخواست دعوای متقابل باید تا ... تقدیم شود
A: ماده ۱۴۳
دادخواست دعوای متقابل باید تا پایان اولین جلسه دادرسی تقدیم شود

Q: اگرخواهان دعوای متقابل را در جلسه دادرسی اقامه نماید، خوانده چه حقی دارد؟
A: ماده ۱۴۳
می تواند برای تهیه پاسخ و ادله خود تاخیر جلسه را درخواست نماید.

Q: آیا از اتباع دولت‌های خارجی
اگر خواهان اصلی یا وارد ثالث باشد
اخذ تأمین می شود؟ تحت چه عنوان؟ یعنی برای جبران چه چیزی؟
A: بله
خسارت هزینه دادرسی و حق‌الوکاله
ماده ۱۴۴
اتباع دولت های خارج،
چه خواهان اصلی باشند و یا به عنوان شخص ثالث وارد دعوا گردند،
بنا به درخواست طرف دعوا،
برای تادیه خسارتی که ممکن است بابت هزینه دادرسی و حق‌الوکاله به آن محکوم گردند باید تامین مناسب بسپارند.

Q: اگر درخواست اخذ تامین اتباع دولت های خارج، توسط خوانده تبعه خارج باشد چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: ماده ۱۴۴
درخواست اخذ تامین فقط از خوانده تبعه ایران و تا پایان جلسه اول دادرسی پذیرفته می شود

Q: مهلت اخذ تأمین از اتباع دولت‌های خارجی؟ (خواهان از اتباع خارجی باشد / خوانده تا چه وقت حق درخواست تامین دارد؟)
A: ماده ۱۴۴
 تا پایان جلسه اول دادرسی پذیرفته می شود.

Q: درموارد زیر اتباع بیگانه اگر خواهان باشند از دادن تامین معاف می باشند :
A: ماده ۱۴۵
۱- در کشور متبوع وی، اتباع ایرانی از دادن چنین تامینی معاف باشند.
۲- دعاوی راجع به برات، سفته و چک.
۳- دعاوی متقابل.
۴- دعاوی که مستند به سند رسمی می باشد.
۵- دعاوی که بر اثر اگهی رسمی اقامه می شود از قبیل اعتراض به ثبت و دعاوی علیه متوقف.

Q: هرگاه در اثنای دادرسی، تابعیت خارجی خواهان یا تجدیدنظر خواه کشف شود آیا خوانده یا تجدیدنظر خوانده ایرانی می تواند درخواست تامین نماید؟
A: بله
ماده ۱۴۶
هرگاه در اثنای دادرسی، تابعیت خارجی خواهان یا تجدیدنظر خواه کشف شود خوانده یا تجدیدنظر خوانده ایرانی می تواند درخواست تامین نماید.

Q: هرگاه در اثنای دادرسی،تابعیت ایران از خواهان سلب شود آیا خوانده یا تجدیدنظر خوانده ایرانی می تواند درخواست تامین نماید؟
A: بله
ماده ۱۴۶
هرگاه در اثنای دادرسی، تابعیت ایران از او (خواهان) سلب خوانده یا تجدیدنظر خوانده ایرانی می تواند درخواست تامین نماید.

Q: هرگاه در اثنای دادرسی، سبب معافیت از تامین از اتباع بیگانه زایل گردد آیا خوانده یا تجدیدنظر خوانده ایرانی می تواند درخواست تامین نماید؟
A: بله
ماده ۱۴۶
هرگاه در اثنای دادرسی... سبب معافیت از تامین از او (خواهان) زایل گردد، خوانده یا تجدیدنظر خوانده ایرانی می تواند درخواست تامین نماید.

Q: درمورد اتباع بیگانه تا وقتی تامین از سوی خواهان سپرده نشده است دادرسی چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: ماده ۱۴۷
دادگاه مکلف است نسبت به درخواست تامین، رسیدگی و مقدار و مهلت سپردن آن را تعیین نماید و تا وقتی تامین داده نشده است دادرسی متوقف خواهد ماند.

Q: درمورد اتباع بیگانه در صورتی که مدت مقرر برای دادن تامین منقضی گردد و خواهان تامین نداده باشد دادگاه چه می کند؟
A: قرار رد دادخواست
ماده ۱۴۷
در مرحله نخستین به تقاضای خوانده
و در مرحله تجدیدنظر به درخواست تجدیدنظر خوانده،
قرار رد دادخواست صادرمی گردد.

Q: درمورد اتباع بیگانه چنانچه بر دادگاه معلوم شود مقدار تامینی که تعیین گردیده کافی نیست چه می کند؟
A: ماده ۱۴۸
مقدارکافی را برای تامین تعیین می کند.

Q: درمورد اتباع بیگانه چنانچه بر دادگاه معلوم شود مقدار تامینی که تعیین گردیده کافی نیست سپس مقدارکافی را برای تامین تعیین کند اما خواهان یا تجدیدنظرخواه از سپردن تامین تعیین شده امتناع کند دادگاه چه می کند؟
A: خلاصه: در فرض وجود مهلت: توقف دادرسی
در فرض اتمام مهلت: قرار رد دادخواست
ماده ۱۴۸
در صورت امتناع خواهان یا تجدیدنظرخواه از سپردن تامین تعیین شده برابرماده فوق اقدام می شود.
ماده ۱۴۷
دادگاه مکلف است نسبت به درخواست تامین، رسیدگی و مقدار و مهلت سپردن آن را تعیین نماید و تا وقتی تامین داده نشده است دادرسی متوقف خواهد ماند. در صورتی که مدت مقرر برای دادن تامین منقضی گردد و خواهان تامین نداده باشد در مرحله نخستین به تقاضای خوانده و در مرحله تجدیدنظر به درخواست تجدیدنظر خوانده، قرار رد دادخواست صادرمی گردد.

Q: تامین دلیل به چه منظور است؟
A: ملاحظه و صورت برداری از دلایلی که احتمال تعذر یا تعسر آنها در آینده برای ذینفع وجود دارد
ماده ۱۴۹
در مواردی که اشخاص ذی نفع احتمال دهند که در آینده استفاده از دلایل و مدارک دعوای آنان از قبیل تحقیق محلی و کسب اطلاع از مطلعین و استعلام نظر کارشناسان یا دفاتر تجاری یا استفاده از قرائن و امارات موجود در محل و یا دلایلی که نزد طرف دعوا یا دیگری است، متعذر یامتعسر خواهد شد، می توانند از دادگاه درخواست تامین آنها را بنمایند
مقصود از تامین در این موارد فقط ملاحظه و صورت برداری از اینگونه دلایل است.

Q: درخواست تامین دلیل در چه مراحلی ممکن است؟(منظور قبل و بعد از اقامه دعوا)
A: ماده ۱۵۰
درخواست تامین دلیل ممکن است در
هنگام دادرسی
و یا قبل از اقامه دعوا
باشد.

Q: درخواست تامین دلیل چه کتبی یا شفاهی باید حاوی نکات زیرباشد :
A: ماده ۱۵۱
۱- مشخصات درخواست کننده و طرف او.(استثنا در ماده ۱۵۴)
۲- موضوع دعوایی که برای اثبات آن درخواست تامین دلیل می شود.
۳- اوضاع و احوالی که موجب درخواست تامین دلیل شده است.

Q: آیا دادگاه طرف مقابل را برای تامین دلیل احضار می نماید؟
A: بله مگر در اموری که فوریت داشته باشد
ماده ۱۵۲
دادگاه طرف مقابل را برای تامین دلیل احضار می نماید ...
در اموری که فوریت داشته باشد دادگاه بدون احضار طرف اقدام به تامین دلیل می نماید.

Q: وقتی دادگاه طرف مقابل را برای تامین دلیل احضار نماید اگر طرف مقابل حضور نیافت دادگاه چه می کند؟(عدم حضور مانع تامین هست یا خیر)
A: ماده ۱۵۲
دادگاه طرف مقابل را برای تامین دلیل احضار می نماید ولی عدم حضور او مانع ازتامین دلیل نیست.

Q: آیا تامین دلیل لزوما توسط قاضی دادگاه انجام می شود یا دادگاه می تواند تامین دلیل را به دادرس علی البدل یا مدیر دفتر دادگاه ارجاع دهد؟
A: بله مگر در مواردی که فقط تامین دلیل مبنای حکم دادگاه قرار گیرد
ماده ۱۵۳
دادگاه می تواند تامین دلیل را به دادرس علی البدل یا مدیر دفتر دادگاه ارجاع دهد مگر در مواردی که فقط تامین دلیل مبنای حکم دادگاه قرار گیرد در این صورت قاضی صادرکننده رای باید شخصا اقدام نماید یا گزارش تامین دلیل موجب وثوق دادگاه باشد.

Q: در مواردی که فقط تامین دلیل مبنای حکم دادگاه قرار گیرد چه کسی می تواند اقدام به تامین دلیل کند؟
A: ماده ۱۵۳
در مواردی که فقط تامین دلیل مبنای حکم دادگاه قرار گیرد در این صورت
قاضی صادرکننده رای باید شخصا اقدام نماید
یا
گزارش تامین دلیل موجب وثوق دادگاه باشد

Q: در چه مواردی قاضی صادرکننده رای باید شخصا اقدام به تامین دلیل نماید؟
A: ماده ۱۵۳
در مواردی که فقط تامین دلیل مبنای حکم دادگاه قرار گیرد در این صورت قاضی صادرکننده رای باید
شخصا اقدام نماید
یا گزارش تامین دلیل موجب وثوق دادگاه باشد.

Q: در چه صورت درخواست تامین دلیل بدون تعیین طرف مقابل پذیرفته می شود؟
A: ماده ۱۵۴
در صورتی که تعیین طرف مقابل برای درخواست کننده تامین دلیل ممکن نباشد، درخواست تامین دلیل بدون تعیین طرف پذیرفته وبه جریان گذاشته خواهدشد.

Q: مطالبه حق به وسیله اظهارنامه از دیگری مشروط به چیست؟
A: ماده ۱۵۶
هرکس می تواند قبل از تقدیم دادخواست، حق خود را به وسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه نماید، مشروط بر اینکه موعد مطالبه رسیده باشد.

Q: به طور کلی اظهارنامه به چه منظوری فرستاده می شود؟
A: ماده ۱۵۶
به طور کلی هر کس حق دارد اظهاراتی راکه راجع به معاملات و تعهدات خود با دیگری است و بخواهد به طور رسمی به وی برساند ضمن اظهارنامه به طرف ابلاغ نماید.

Q: طبق متن قانون آیین دادرسی مدنی اظهارنامه توسط ...  ابلاغ می شود.
A: ماده ۱۵۶
اظهارنامه توسط اداره ثبت اسناد و املاک کشور یا دفاتر دادگاهها ابلاغ می شود.

Q: در صورتی که اظهارنامه مشعر به تسلیم چیزی یا وجه یا مال یا سندی از طرف اظهار کننده به مخاطب باشد اظهار کننده چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۱۵۷
در صورتی که اظهارنامه مشعر به تسلیم چیزی یا وجه یا مال یا سندی از طرف اظهار کننده به مخاطب باشد باید آن چیز یا وجه یا مال یا سند هنگام تسلیم اظهارنامه به مرجع ابلاغ، تحت نظر و حفاظت آن مرجع قرار گیرد،
مگر آنکه طرفین هنگام تعهد محل و ترتیب دیگری را تعیین کرده باشند.

Q: دعوای تصرف عدوانی عبارتست از:
A: ماده ۱۵۸
دعوای تصرف عدوانی عبارتست از:
ادعای متصرف سابق
مبنی براینکه دیگری بدون رضایت او
مال غیرمنقول را
از تصرف وی خارج کرده
و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می نماید.

Q: دعوای ممانعت از حق عبارت است از:
A: ماده ۱۵۹
دعوای ممانعت از حق عبارت است از:
تقاضای کسی که
1.رفع ممانعت
2.از حق ارتفاق یا انتفاع خود را
3.در ملک دیگری
بخواهد.

Q: دعوای مزاحمت عبارت است از:
A: ماده ۱۶۰
دعوای مزاحمت عبارت است از:
دعوایی که به موجب آن
متصرف مال غیرمنقول
درخواست جلوگیری از مزاحمت کسی را می‌نمایدکه
نسبت به متصرفات او مزاحم است
بدون اینکه مال را از تصرف متصرف خارج کرده باشد.

Q: در دعاوی تصرف عدوانی، ممانعت از حق و مزاحمت، خواهان چه چیزی را باید ثابت نماید؟
A: ماده ۱۶۱
در دعاوی تصرف عدوانی، ممانعت از حق و مزاحمت، خواهان باید ثابت نمایدکه
موضوع دعوا حسب مورد قبل از خارج شدن ملک از تصرف وی و یا قبل از ممانعت و یا مزاحمت
در تصرف و یا مورد استفاده او بوده
و بدون رضایت او و یا به غیر وسیله قانونی
از تصرف وی خارج شده است.

Q: آیا ابراز سند مالکیت در دعاوی تصرف عدوانی و مزاحمت و ممانعت از حق ، دلیل بر سبق تصرف و استفاده از حق می باشد؟
A: بله مگر انکه طرف دیگر سبق تصرف و استفاده از حق خود را به طریق دیگر ثابت نماید.
ماده ۱۶۲
در دعاوی تصرف عدوانی و مزاحمت و ممانعت از حق ابراز سند مالکیت دلیل بر سبق تصرف و استفاده از حق می باشد مگر انکه طرف دیگر سبق تصرف و استفاده از حق خود را به طریق دیگر ثابت نماید.

Q: آیا کسی که راجع به مالکیت یا اصل حق ارتفاق و انتفاع اقامه دعوا کرده است، می تواند نسبت به تصرف عدوانی و ممانعت از حق طرح دعوا نماید؟
A: ماده ۱۶۳
کسی که راجع به مالکیت یا اصل حق ارتفاق و انتفاع اقامه دعوا کرده است، نمی تواند نسبت به تصرف عدوانی و ممانعت از حق طرح دعوا نماید.

Q: هرگاه در ملک مورد تصرف عدوانی، متصرف پس از تصرف عدوانی غرس اشجاریا احداث بنا کرده باشد، اشجار و بنا در صورتی باقی می ماند که؟
A: ماده ۱۶۴
متصرف عدوانی
1.مدعی مالکیت مورد حکم تصرف عدوانی باشد
2.و در ظرف یک ماه از تاریخ اجرای حکم، در باب مالکیت به دادگاه صلاحیتدار دادخواست بدهد.

Q: رسیدگی فرجامی عبارت است از؟
A: ماده ۳۶۶
رسیدگی فرجامی عبارت است از تشخیص انطباق یا عدم انطباق رای مورد درخواست فرجامی با موازین شرعی و مقررات قانونی.

Q: آیا آرای دادگاههای بدوی که به علت عدم درخواست تجدیدنظر قطعیت یافته قابل فرجام خواهی است؟
A: اصولا خیر
ماده ۳۶۷
آرای دادگاههای بدوی که به علت عدم درخواست تجدیدنظر قطعیت یافته قابل فرجام خواهی نیست مگر در موارد زیر ...
موارد در سوال جداگانه

Q: در چه مواردی آرای دادگاههای بدوی که به علت عدم درخواست تجدیدنظر قطعیت یافته قابل فرجام خواهی است؟
A: ماده ۳۶۷
الف- احکام :
۱- احکامی که خواسته آن بیش از مبلغ بیست میلیون (۲۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال باشد. (توکلی در این مورد ان قلت دارد)
۲- احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر، وقف، ثلث، حبس وتولیت.
ب- قرارهای زیر مشروط به اینکه اصل حکم راجع به آنها قابل رسیدگی فرجامی باشد.
۱- قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شده باشد.
۲- قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا.

Q: آیا آرای دادگاههای تجدیدنظر استان قابل فرجام خواهی است؟
A: اصولا خیر
ماده ۳۶۸
آرای دادگاههای تجدیدنظر استان قابل فرجام خواهی نیست مگر در موارد زیر :

Q: آرای دادگاههای تجدیدنظر استان در چه مواردی قابل فرجام خواهی است؟
A: ماده ۳۶۸
آرای دادگاههای تجدیدنظر استان قابل فرجام خواهی نیست مگر در موارد زیر :
الف- احکام :
احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر و وقف.
ب- قرارهای زیر مشروط به اینکه اصل حکم راجع به آنها قابل رسیدگی فرجامی باشد.
۱- قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه تجدیدنظر صادر شده باشد.
۲- قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا.

Q: در چه مواردی رای دادگاه باوجود اینکه مشمول بند الف ماده 368 یا 367 می باشد اما قابل فرجام خواهی نیست؟
ماده ۳۶۸ الف- احکام :احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر و وقف.
ماده ۳۶۷ الف- احکام :
۱- احکامی که خواسته آن بیش از مبلغ بیست میلیون (۲۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال باشد.
۲- احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر، وقف، ثلث، حبس وتولیت.
A: ماده ۳۶۹
احکام زیر اگرچه از مصادیق بندهای ( الف ) در دو ماده قبل باشد حسب مورد قابل رسیدگی فرجامی نخواهد بود :
۱- احکام مستند به اقرار قاطع دعوا در دادگاه.
۲- احکام مستند به نظریه یک یا چند نفر کارشناس که طرفین به طور کتبی رای آنها را قاطع دعوا قرار داده باشند.
۳- احکام مستند به سوگند که قاطع دعوا باشد.
۴- احکامی که طرفین حق فرجام خواهی خود را نسبت به آن ساقط کرده باشند.
۵- احکامی که ضمن یا بعد از رسیدگی به دعاوی اصلی راجع به متفرعات آن صادر می شود، در صورتی که حکم راجع به اصل دعوا قابل رسیدگی فرجامی نباشد.
۶- احکامی که به موجب قوانین خاص غیرقابل فرجام خواهی است.

Q: در رسیدگی فرجامی
در موارد زیر حکم یا قرار نقض می گردد :
A: ماده ۳۷۱
در موارد زیر حکم یا قرار نقض می گردد :
۱- دادگاه صادرکننده رای، صلاحیت ذاتی برای رسیدگی به موضوع را نداشته باشد و در مورد عدم رعایت صلاحیت محلی، وقتی که نسبت به آن ایراد شده باشد.
۲- رای صادره خلاف موازین شرعی و مقررات قانونی شناخته شود.
۳- عدم رعایت اصول دادرسی و قواعد امره و حقوق اصحاب دعوا در صورتی که به درجه ای از اهمیت باشد که رای را از اعتبار قانونی بیندازد.
۴- آرای مغایر با یکدیگر، بدون سبب قانونی در یک موضوع و بین همان اصحاب دعوا صادرشده باشد.
۵- تحقیقات انجام شده ناقص بوده و یا به دلایل و مدافعات طرفین توجه نشده باشد.

Q: در رسیدگی فرجامی چنانچه رای صادره با قوانین حاکم در زمان صدور آن مخالف نباشد ولی با قوانین فعلی مخالف باشد، آیا رای نقض می شود؟
A: ماده ۳۷۲
چنانچه رای صادره با قوانین حاکم در زمان صدور آن مخالف نباشد، نقض نمی گردد.

Q: در رسیدگی فرجامی
چنانچه مفاد رای صادره با یکی از مواد قانونی مطابقت داشته باشد، لکن اسباب توجیهی آن با ماده ای که دارای معنای دیگری است تطبیق شده، آیا رای یادشده نقض می گردد؟
A: ماده ۳۷۳
چنانچه مفاد رای صادره با یکی از مواد قانونی مطابقت داشته باشد، لکن اسباب توجیهی آن با ماده ای که دارای معنای دیگری است تطبیق شده، رای یادشده نقض می گردد.

Q: در رسیدگی فرجامی
در مواردی که دعوا ناشی از قرارداد باشد، چنانچه به مفاد صریح سند یا قانون یا آیین نامه مربوط به آن قرارداد معنای دیگری غیر از معنای مورد نظر دادگاه صادرکننده رای داده شود، آیا رای صادره در آن خصوص نقض می گردد؟
A: ماده ۳۷۴
در مواردی که دعوا ناشی از قرارداد باشد، چنانچه به مفاد صریح سند یا قانون یا آیین نامه مربوط به آن قرارداد معنای دیگری غیر از معنای مورد نظر دادگاه صادرکننده رای داده شود، رای صادره در آن خصوص نقض می گردد.

Q: در رسیدگی فرجامی
چنانچه عدم صحت مدارک، اسناد و نوشته های مبنای رای که طرفین در جریان دادرسی ارایه نموده اند ثابت شود، آیا رای صادره نقض می گردد؟
A: ماده ۳۷۵
چنانچه عدم صحت مدارک، اسناد و نوشته های مبنای رای که طرفین در جریان دادرسی ارایه نموده اند ثابت شود، رای صادره نقض می گردد.

Q: در رسیدگی فرجامی
چنانچه در موضوع یک دعوا آرای مغایری صادر شده باشد بدون اینکه طرفین و یاصورت اختلاف تغییر نماید و یا به سبب تجدیدنظر یا اعاده دادرسی رای دادگاه نقض شود، وضعیت این دو رای چگونه خواهد بود؟
A: ماده ۳۷۶
رای موخر بی‌اعتبار بوده و به در خواست ذی نفع بی‌اعتباری آن اعلام می گردد. همچنین رای اول در صورت مخالفت با قانون نقض خواهد شد، اعم از اینکه آرای یادشده از یک دادگاه و یا دادگاههای متعدد صادر شده باشند.

Q: در رسیدگی فرجامی
در صورت وجود یکی از موجبات نقض،
1. اگر فرجام خواه به آن جهت که مورد نقض قرار گرفته استناد کرده باشد چه می شود؟
2. اگر فرجام خواه به آن جهت که مورد نقض قرار گرفته استناد نکرده باشد چه می شود؟
A: ماده ۳۷۷
در صورت وجود یکی از موجبات نقض، رای مورد تقاضای فرجام نقض می شود اگرچه فرجام خواه به آن جهت که مورد نقض قرار گرفته استناد نکرده باشد.

Q: افراد زیر می توانند درخواست رسیدگی فرجامی نمایند :
A: ماده ۳۷۸
افراد زیر می توانند درخواست رسیدگی فرجامی نمایند :
۱- طرفین دعوا، قائم مقام، نمایندگان قانونی و وکلای آنان.
۲- دادستان کل کشور.

Q: فرجام خواهی نیازمند تقدیم درخواست است یا دادخواست؟
به کجا؟
A: ماده ۳۷۹فرجام خواهی با تقدیم دادخواست به دادگاه صادرکننده رای به عمل می اید

Q: در رسیدگی فرجامی
در دادخواست باید نکات زیر قید شود :
A: ماده ۳۸۰
در دادخواست باید نکات زیر قید شود :
۱ – نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات فرجام خواه و وکیل او در صورتی که دادخواست را وکیل داده باشد.
۲ – نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات فرجام خوانده.
۳ – حکم یا قراری که از آن درخواست فرجام شده است.
۴ – دادگاه صادرکننده رای.
۵ – تاریخ ابلاغ رای.
۶ – دلایل فرجام خواهی.

Q: به دادخواست فرجامی باید برگ‌های زیر پیوست شود :
A: ماده ۳۸۱
به دادخواست فرجامی باید برگ‌های زیر پیوست شود :
۱- رونوشت یا تصویر مصدق حکم یا قراری که از آن فرجام خواسته می شود.
۲- لایحه متضمن اعتراضات فرجامی.
۳- وکالتنامه وکیل یا مدرک مثبت سمت تقدیم کننده دادخواست فرجامی در صورتی که خود فرجام خواه دادخواست را نداده باشد.

Q: در رسیدگی فرجامی
دادخواستی که برابر مقررات تقدیم نشده و یا هزینه دادرسی آن پرداخت نگردیده باشد آیا به جریان می افتد؟
A: ماده ۳۸۳
دادخواستی که برابر مقررات یادشده در دو ماده قبل تقدیم نشده و یا هزینه دادرسی آن پرداخت نگردیده باشد به جریان نمی افتد.

Q: در رسیدگی فرجامی
اگر دادخواستی که برابر مقررات تقدیم نشده و یا هزینه دادرسی آن پرداخت نگردیده باشد به جریان نیفتد تکلیف مدیر دفتر؟
A: ماده ۳۸۳
مدیر دفتر دادگاه در موارد یادشده ظرف دو روز از تاریخ رسید دادخواست، نقایص آن را به طور مشخص به دادخواست دهنده اخطار می نماید و از روز ابلاغ ده روز به او مهلت می دهد که نقایص رارفع کند.

Q: متصرف عدوانی که غرس اشجار یا احداث بنا کرده و حکم به قلع و قمع صادر شده، برای اینکه موقتا از قطع اشجار و بنا جلوگیری کند چه تکلیفی دارد؟
A: طبق ماده 164 در صورت ادعای مالکیت باید ظرف یک ماه از تاریخ اجرای حکم، در باب مالکیت به دادگاه صلاحیتدار دادخواست بدهد

Q: در صورتی که در ملک مورد حکم تصرف عدوانی زراعت شده باشد، چه حالاتی متصور است؟ (فقط ذکر صورت مساله)
A: ماده 165
1.موقع برداشت محصول رسیده باشد
2.موقع برداشت محصول نرسیده باشد، چه اینکه بذر روییده یا نروییده باشد

Q: در صورتی که در ملک مورد حکم تصرف عدوانی زراعت شده باشد، اگر موقع برداشت محصول رسیده باشد متصرف چه وظیفه ای دارد؟
A: باید فوری محصول را برداشت و اجرت‌المثل را تادیه نماید

Q: در صورتی که در ملک مورد حکم تصرف عدوانی زراعت شده باشد، اگر موقع برداشت محصول نرسیده باشد محکوم له چه اختیاراتی دارد؟ آیا اجرت المثل زمان تصرف نیز میتوان از وی مطالبه کرد؟
A: ماده 165
چه اینکه بذر روییده یا نروییده باشد محکوم له پس از جلب رضایت متصرف عدوانی مخیر است بین اینکه
1- قیمت زراعت را نسبت به سهم صاحب بذر و دسترنج او پرداخت کند و ملک را تصرف نماید یا ملک را تا پایان برداشت محصول در تصرف متصرف عدوانی باقی بگذارد و اجرت المثل آن را دریافت کند.
2- همچنین محکوم له می تواند متصرف عدوانی را به معدوم کردن زراعت و اصلاح اثار تخریبی که توسط وی انجام گرفته مکلف نماید.
تبصره - در صورت تقاضای محکوم له دادگاه، متصرف عدوانی را به پرداخت اجرت المثل زمان تصرف نیز محکوم می نماید.

Q: هرگاه تصرف عدوانی مال غیرمنقول و یا مزاحمت یا ممانعت ازحق در مرئی و منظر ضابطین دادگستری باشد، ضابطین مذکور چه وظیفه ای دارند؟
در صورت احتمال وقوع نزاع چه وظیفه ای دارند؟
A: رسیدگی به شکایت / حفظ وضع موجود / جلوگیری از اقدامات بعدی / اطلاع به مراجع قضایی / اقدام برابر نظر مرجع قضایی / جلوگیری از وقوع نزاع به صورت فوری
ماده 166... مکلفند به موضوع شکایت خواهان رسیدگی و با حفظ وضع موجود از انجام اقدامات بعدی خوانده جلوگیری نمایند و جریان را به مراجع قضایی اطلاع داده، برابر نظر مراجع یادشده اقدام نمایند.
تبصره - چنانچه به علت یکی از اقدامات مذکور در این ماده احتمال وقوع نزاع و تحقق جرمی داده شود، ضابطین باید فورا از وقوع هرگونه درگیری و وقوع جرم در حدود وظایف خود جلوگیری نمایند.

Q: آیا در صورتی که دو یا چند نفر مال غیرمنقولی را به طور مشترک در تصرف داشته یا استفاده می کرده اند و بعضی از آنان مانع تصرف یا استفاده و یا مزاحم استفاده بعضی دیگر شود ، حکم به تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق می توان صادر کرد؟
A: ماده 167
 در صورتی که دو یا چند نفر مال غیرمنقولی را به طور مشترک در تصرف داشته یا استفاده می کرده اند و بعضی از آنان مانع تصرف یا استفاده و یا مزاحم استفاده بعضی دیگر شود حسب مورد در حکم تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق محسوب و مشمول مقررات این فصل خواهد بود.

Q: در چه صورتی دعاوی مربوط به قطع انشعاب تلفن، گاز، برق و وسایل تهویه و نقاله (از قبیل بالابر وپله برقی و امثال آنها) که مورد استفاده در اموال غیرمنقول است مشمول مقررات دعاوی ثلاث نمی باشد؟ (یعنی نمی توان در مورد آنها یکی از دعاوی ثلاث را مطح کرد)
A: ماده 168
هر گاه اقدامات بالا از طرف موسسات مربوط چه دولتی یا خصوصی با مجوز قانونی یا مستند به قرارداد صورت گرفته باشد.

Q: ورود شخص ثالث در دعاوی ثلاث تا چه زمانی امکان دارد؟ در مرحله تجدید نظر چطور؟
A: ماده 169
هرگاه شخص ثالثی در موضوع رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق در حدود مقررات یادشده خود را ذی نفع بداند، تا وقتی که رسیدگی خاتمه نیافته چه در مرحله بدوی یا تجدیدنظر باشد، می تواند وارد دعوا شود.

Q: چه کسانی می توانند به قائم مقامی مالک، دعاوی ثلاث را مطرح کنند
A: به طور کلی اشخاصی که ملکی را از طرف دیگری متصرف می باشند
ماده 170
مستاجر، مباشر، خادم، کارگر و به طور کلی اشخاصی که ملکی را از طرف دیگری متصرف می باشند می توانند به قائم مقامی مالک برابر مقررات شکایت کنند.

Q: آیا سرایدار و خادم، کارگر و به طور کلی هر امین دیگری را می توان متصرف عدوانی محسوب کرد.
A: ماده 171
چنانچه پس از ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه مالک یا ماذون از طرف مالک یا کسی که حق مطالبه دارد مبنی بر مطالبه مال امانی، از آن رفع تصرف ننماید، متصرف عدوانی محسوب می شود.

Q: دعوای تخلیه مربوط به معاملات با حق استرداد و رهنی و شرطی و در مواردی که بین صاحب مال و امین یا متصرف قرارداد و شرایط خاصی برای تخلیه یا استرداد وجود داشته باشد، آیا مشمول مقررات تصرف عدوانی می شود (پس از ابلاغ اظهارنامه)؟
A: طبق تبصره ماده 171 خیر
تبصره- دعوای تخلیه مربوط به معاملات با حق استرداد و رهنی و شرطی و نیز درمواردی که بین صاحب مال و امین یا متصرف قرارداد و شرایط خاصی برای تخلیه یا استرداد وجود داشته باشد، مشمول مقررات این ماده نخواهند بود.

Q: در مورد تردید یا انکار یا جعل اسناد ابرازی توسط طرفین دعوای ثلاث دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: ماده 172 - خلاصه: به دعوای جعل و انکار و تردید نیز با اصل دعوی رسیدگی می کند.
هر گاه در جریان رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق، سند ابرازی یکی از طرفین با رعایت مفاد ماده ( ۱۲۹۲ ) قانون مدنی مورد تردید یا انکار یا جعل قرار گیرد، چه تعیین جاعل شده یا نشده باشد، چنانچه سند یاد شده موثر در دعوا باشد و نتوان ازطریق دیگری حقیقت را احراز نمود، مرجع رسیدگی کننده به اصالت سند نیز رسیدگی خواهد کرد.

Q: شرایط رسیدگی دادگاه به دعوای تردید، جعل یا انکار در دعاوی ثلاث چیست؟
A: 1- سند یاد شده موثر در دعوا باشد
2- نتوان ازطریق دیگری حقیقت را احراز نمود

Q: آیا دادگاه می تواند به دعاوی ثلاث در مورد وزارتخانه یاموسسات و شرکتهای دولتی یا وابسته به دولت رسیدگی کند؟
A: ماده 173
به دعاوی تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق که یک طرف آن وزارتخانه یاموسسات و شرکتهای دولتی یا وابسته به دولت باشدنیز برابر مقررات این قانون رسیدگی خواهد شد.

Q: در دعاوی ثلاث چنانچه قبل از صدور رای، خواهان تقاضای صدور دستور موقت نماید اگر دادگاه دلایل وی را موجه تشخیص دهد،
چه دستوری صادر می کند؟
A: دستور جلوگیری
 از ایجاد اثار تصرف و یا تکمیل اعیانی در ملک مورد دعوا صادر خواهد کرد.
ماده 174
اگر دادگاه دلایل وی را موجه تشخیص دهد،
دستور جلوگیری
 از ایجاد اثار تصرف و یا تکمیل اعیانی
از قبیل احداث بنا یاغرس اشجار یا کشت و زرع، یا از بین بردن اثار موجود و یا جلوگیری از ادامه مزاحمت و یا ممانعت از حق را
در ملک مورد دعوا صادر خواهد کرد.

Q: دستور موقت دادگاه درباره دعاوی ثلاث چه زمانی مرتفع می شود؟
A: ماده 174
این دستور با صدور رای به رد دعوا مرتفع می شود
مگر اینکه مرجع تجدیدنظر دستور مجددی در این خصوص صادر نماید.

Q: شرط صدور دستور موقت از جانب دادگاه در دعاوی ثلاث چیست؟
A: ماده 174
باید دادگاه دلایل خواهان را موجه تشخیص بدهد تا دستور موقت صادر کند.

Q: رای صادره نسبت به رفع تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق چه زمانی اجرا می شود؟ آیا تجدید نظر خواهی مانع از اجرای حکم است؟
A: ماده 175
در صورتی که رای صادره مبنی بر رفع تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق باشد، بلافاصله به دستور مرجع صادرکننده، توسط اجرای دادگاه یا ضابطین دادگستری اجرا خواهد شد و درخواست تجدیدنظر مانع اجرا نمی باشد

Q: در صورت فسخ رای رفع تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق در مرحله تجدیدنظر،
اقداماتی که اجرا شده چه وضعیتی پیدا خواهد کرد؟
اگر محکوم به، عین معین بوده و استرداد آن ممکن نباشد چه می شود؟
A: ماده 175
اقدامات اجرایی
به دستور دادگاه اجراکننده حکم (نه تجدیدنظر)
به حالت قبل از اجرا اعاده می شود
و در صورتی که محکوم به، عین معین بوده و استرداد آن ممکن نباشد،
مثل یا قیمت آن وصول و تادیه خواهد شد.

Q: در صورت تکرار در ایجاد مزاحمت یا ممانعت یا تصرف عدوانی پس از اجرای حکم، چه تفاوتی با اولین بار دارد؟
A: به مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد.
ماده 175
اشخاصی که پس از اجرای حکم رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق دوباره مورد حکم را تصرف یا مزاحمت یا ممانعت از حق بنمایند یا دیگران را به تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق مورد حکم وادار نمایند، به مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد.

Q: رسیدگی به دعاوی ثلاث در چه زمانی باید صورت پذیرد؟
A: ماده 177
رسیدگی به دعاوی موضوع این فصل تابع تشریفات آیین دادرسی نبوده و خارج از نوبت به عمل می آید.

Q: سازش در دعاوی مدنی، تا چه مرحله ای میتواند صورت گیرد؟
A: ماده 178
در هر مرحله از دادرسی

Q: در صورتی که در دادرسی خواهان یا خوانده متعدد باشند، آیا سازش امکان دارد؟
A: ماده 179
در صورتی که در دادرسی خواهان یا خوانده متعدد باشند، هر کدام از آنان می تواند جدا از سایرین با طرف خود سازش نماید.

Q: سازش در چند جا میتواند واقع شود؟
A: ماده 179 - به سه صورت
- در دفتر اسناد رسمی
- در دادگاه
- در خارج از دادگاه و با سازشنامه غیر رسمی

Q: اگر سازش در دفتر اسنادر رسمی واقع شود، دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۱۸۱
دادگاه ختم موضوع را به موجب سازشنامه در پرونده مربوط قید می نماید

Q: هرگاه سازش در دادگاه واقع شود، دادگاه چه تکلیفی دارد؟ آیا سازش در حین اجرای حکم سازش در دادگاه محسوب می شود؟
A: ماده 182
هرگاه سازش در دادگاه واقع شود، موضوع سازش و شرایط آن به ترتیبی که واقع شده در صورت مجلس منعکس و به امضای دادرس و یا دادرسان و طرفین می رسد.
تبصره - چنانچه سازش در حین اجرای قرار واقع شود، سازشنامه تنظیمی توسط قاضی مجری قرار در حکم سازش به عمل امده در دادگاه است.

Q: هرگاه سازش خارج از دادگاه واقع شده و سازشنامه غیر رسمی باشد، طرفین چه تکلیفی دارند؟ دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: ماده 183
طرفین باید دردادگاه حاضر شده و به صحت آن اقرار نمایند.
دادگاه:  اقرار طرفین در صورت مجلس نوشته شده و به امضای دادرس دادگاه و طرفین می رسد.
نکته:  در صورت عدم حضور طرفین در دادگاه بدون عذر موجه دادگاه بدون توجه به مندرجات سازش نامه دادرسی را ادامه خواهد.

Q: گزارش اصلاحی چیست؟ مفاد آن چگونه اعتبار دارد؟
A: ماده 184
دادگاه پس از حصول سازش بین طرفین رسیدگی را ختم و مبادرت به صدور گزارش اصلاحی می نماید
مفاد سازش نامه  نسبت به طرفین و وراث و قائم مقام قانونی آنها نافذ و معتبر است و مانند احکام دادگاهها به موقع اجرا گذاشته می شود، چه اینکه مورد سازش مخصوص به دعوای مطروحه بوده یا شامل دعاوی یا امور دیگری باشد.

Q: اگر در گزارش اصلاحی، مفادی خارج از دعوای مطروحه بیان شده است، آیا قابلیت اجرا دارد؟
A: بله
ماده ۱۸۴مانند احکام دادگاهها به موقع اجرا گذاشته می شود، چه اینکه مورد سازش مخصوص به دعوای مطروحه بوده یا شامل دعاوی یا امور دیگری باشد.

Q: هر گاه سازش محقق نشود، تکلیف گذشت ها و تعهدات هنگام تراضی چیست؟
A: ماده 185
هرگاه سازش محقق نشود، تعهدات و گذشت‌هایی که طرفین هنگام تراضی به سازش به عمل آورده اند لازم الرعایه نیست.

Q: درخواست سازش در چه ادعاهایی ممکن است؟از چه دادگاهی؟ کتبی یا شفاهی؟ درخواست یا دادخواست؟
A: ماده 186
هرکس می تواند در مورد هر ادعایی از دادگاه نخستین به طور کتبی درخواست نماید که طرف او را برای سازش دعوت کند.

Q: شیوه دعوت(احضار) برای سازش چگونه است؟ دعوت نامه چه ویژگی باید داشته باشد؟
A: ماده 187
ترتیب دعوت برای سازش همان است که برای احضار خوانده مقرر است ولی در دعوتنامه باید قید گردد که طرف برای سازش به دادگاه دعوت می شود.

Q: بعد از حضور طرفین وتلاش قاضی در ایجاد سازش، اگر طرفین حاضر به سازش نباشند، دادگاه چه اقدامی می کند؟
در صورتی که دادگاه احراز نماید طرفین حاضر به سازش نیستند چه می کند؟
A: ماده 188
در صورت عدم موفقیت به سازش
تحقیقات و عدم موفقیت را در صورت مجلس نوشته به امضای طرفین می رساند.
هرگاه یکی از طرفین یا هر دو طرف نخواهند امضا کنند، دادگاه مراتب را در صورت مجلس قید می کند.
 ماده 189
در صورتی که دادگاه احراز نماید طرفین حاضر به سازش نیستند آنان را برای طرح دعوا ارشاد خواهد کرد.

Q: آیا در هنگام دعوت شدن به سازش، میتوان پاسخ کتبی ارائه کرد یا باید حتما حضوری پاسخ داد؟
اگر اعلام کرد که حاضر به سازش نیست دادگاه چه میکند؟
A: ماده 190 - بله
هرگاه بعد از ابلاغ دعوتنامه طرف حاضر نشد یا به طور کتبی پاسخ دهد که حاضر به سازش نیست،
دادگاه مراتب را ( عدم حضور یا اعلام عدم سازش) در صورت مجلس قید کرده و به درخواست کننده سازش برای اقدام قانونی اعلام می نماید.

Q: آیا حضور در جلسه سازش به منزله سازش است؟
A: طبق ماده 190 و 191 - خیر میتوان استنکاف از سازش نمود.

Q: استنکاف از سازش در بار اول آیا مانع از درخواست سازش مجدد است؟
A: ماده 192
استنکاف طرف از حضور در دادگاه یا عدم قبول سازش بعد از حضور در هر حال مانع نمی شود که طرفین بار دیگر از همین دادگاه یا دادگاه دیگر خواستار سازش شوند.

Q: ترتیب درخواست سازش در دعاوی و هزینه آن چگونه است؟
A: تبصره ماده 193 - درخواست سازش با پرداخت هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی و بدون تشریفات مطرح و مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

Q: دلیل در آیین دادرسی مدنی یعنی چه؟
A: ماده 194
دلیل عبارت از امری است که اصحاب دعوا برای اثبات یا دفاع از دعوا به آن استنادمی نمایند.

Q: دلایلی که برای اثبات عقود یا ایقاعات یا تعهدات یا قراردادها اقامه می شود، تابع قوانین چه زمانی است؟ آیا استثنائی هم دارد؟
A: ماده 195
دلایلی که برای اثبات عقود یا ایقاعات یا تعهدات یا قراردادها اقامه می شود، تابع قوانینی است که در موقع انعقاد آنها مجری بوده است، مگر اینکه دلایل مذکور از ادله شرعیه ای باشد که مجری نبوده و یا خلاف آن در قانون تصریح شده باشد.

Q: دلایلی که برای اثبات وقایع خارجی از قبیل ضمان قهری، نسب و غیره اقامه می شود، تابع قوانین چه زمانی است؟
A: ماده 196
تابع قانونی است که در موقع طرح دعوا مجری می باشد.

Q: اصل برائت طبق ماده 197 را تشریح کنید.
A: ماده 197
اصل برائت است، بنابراین اگر کسی مدعی حق یا دینی بر دیگری باشد باید آن را اثبات کند، در غیر این صورت با سوگند خوانده حکم به برائت صادر خواهد شد.

Q: در صورتی که حق یا دینی برعهده کسی ثابت شد، اصل بر چیست؟
A: ماده 198
اصل بر بقای آن است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

Q: آیا دادگاه حقوقی هم در راستای کشف حقیقت باید تحقیق کند؟
A: ماده 199
بله - در کلیه امور حقوقی دادگاه علاوه بر رسیدگی به دلایل مورد استناد طرفین دعوا، هرگونه تحقیق یا اقدامی که برای کشف حقیقت لازم باشد انجام خواهد داد.

Q: رسیدگی به دلایلی که صحت آن بین طرفین مورد اختلاف و موثر درتصمیم نهایی باشد چه زمانی به عمل می آید؟
A: ماده ۲۰۰
در جلسه دادرسی به عمل می اید
مگر در مواردی که قانون طریق دیگری معین کرده باشد.

Q: در رسیدگی فرجامی
در صورتی که دادخواست خارج از مهلت داده شده، یا در مدت یادشده تکمیل نشود، چه می شود؟
A: ماده ۳۸۳ به موجب قرار دادگاهی که دادخواست به آن تسلیم گردیده رد می شود.

Q: در موضوع فرجام خواهی
در صورتی که دادخواست خارج از مهلت داده شده، یا در مدت یادشده تکمیل نشود و به موجب قرار رد شود این قرار چه اوصافی دارد؟
A: ماده ۳۸۳
این قرار ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل شکایت در دیوان عالی کشور می باشد. رای دیوان قطعی است.

Q: اگر مشخصات فرجام خواه در دادخواست فرجامی معین نشده چه می شود؟
A: ماده ۳۸۴
اگر مشخصات فرجام خواه در دادخواست فرجامی معین نشده و در نتیجه هویت دادخواست دهنده معلوم نباشد، دادخواست بلااثر می ماند و پس از انقضای مهلت فرجام خواهی به موجب قرار دادگاهی که دادخواست به انجا داده شده رد می شود.

Q: اگر مشخصات فرجام خواه در دادخواست فرجامی معین نشده و در نتیجه قرار رد صادر شود این قرار چه اوصافی دارد؟
A: ماده ۳۸۴
قرار یادشده ظرف بیست روز از تاریخ الصاق به دیوار دفتر دادگاه صادرکننده، قابل شکایت در دیوان عالی کشور می باشد. رای دیوان قطعی است.

Q: در صورتی که دادخواست فرجام خواهی تکمیل باشد، مدیر دفتر دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۳۸۵
در صورتی که دادخواست فرجام خواهی تکمیل باشد،
1.مدیر دفتر دادگاه یک نسخه از دادخواست و پیوستهای آن را برای طرف دعوا، ارسال می دارد تا ظرف بیست روز به طور کتبی پاسخ دهد.
2.پس از انقضای مهلت یادشده اعم از اینکه پاسخی رسیده یا نرسیده باشد، پرونده را همراه با پرونده مربوط به رای فرجام خواسته، به دیوان عالی کشور می فرستد.

Q: در صورتی که دادخواست فرجام خواهی تکمیل باشد و مدیر دفتر دادگاه یک نسخه از دادخواست و پیوستهای آن را برای طرف دعوا، ارسال دارد، او چند روز مهلت پاسخ دارد؟
آیا باید حضوری پاسخ دهد یا کتبی؟
A: ماده ۳۸۵
مدیر دفتر دادگاه یک نسخه از دادخواست و پیوستهای آن را برای طرف دعوا، ارسال می دارد تا ظرف بیست روز به طور کتبی پاسخ دهد.

Q: آیا درخواست فرجام، اجرای حکم را به تاخیر می اندازد؟
A: ماده ۳۸۶
درخواست فرجام، اجرای حکم را تا زمانی که حکم نقض نشده است به تاخیر نمی اندازد

Q: باتوجه به اینکه
درخواست فرجام، اجرای حکم را تا زمانی که حکم نقض نشده است به تاخیر نمی اندازد
چنانچه محکوم به مالی باشد، دادگاه چه اختیاری دارد؟
A: ماده ۳۸۶
الف – چنانچه محکوم به مالی باشد، در صورت لزوم به تشخیص دادگاه قبل از اجراء ازمحکوم له تامین مناسب اخذ خواهد شد.

Q: باتوجه به اینکه
درخواست فرجام، اجرای حکم را تا زمانی که حکم نقض نشده است به تاخیر نمی اندازد
چنانچه محکوم به غیرمالی باشد، دادگاه چه اختیاری دارد؟
A: ماده ۳۸۶
ب – چنانچه محکوم به غیر مالی باشد و به تشخیص دادگاه صادر کننده حکم، محکوم علیه تامین مناسب بدهد، اجرای حکم تا صدور رای فرجامی به تاخیر خواهد افتاد.

Q: فرجام خواهی از طریق دادستان کل کشور چه شرایطی دارد؟
A: کتاب توکلی: این شیوه فرجام خواهی به استناد ماده 18 اصلاحی ق.ت.د.ع.ا نسخ ضمنی شده و در حال حاضر فرجام خواهی از طریق دادستان کل کشور منتفی است
مستند فرجام خواهی از طریق دادستان کل کشور: ماده ۳۸۷ آدم
هرگاه از رای قابل فرجام در مهلت مقرر قانونی فرجام خواهی نشده، یا به هر علتی در آن موارد قرار رد دادخواست فرجامی صادر و قطعی شده باشد و ذی نفع مدعی خلاف شرع یا قانون بودن آن رای باشد، می تواند از طریق دادستان کل کشور تقاضای رسیدگی فرجامی بنماید. تقاضای یاد شده مستلزم تقدیم دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی فرجامی است.

Q: آیا پس از ارجاع پرونده به یکی از شعب دیوان عالی کشور می توان آن را از شعبه مرجوع الیه اخذ و به شعبه دیگر ارجاع کرد؟
A: ماده ۳۹۱
پس از ارجاع پرونده نمی توان آن را از شعبه مرجوع الیه اخذ و به شعبه دیگر ارجاع کرد مگر به تجویز قانون، رعایت مفاد این ماده در مورد رسیدگی کلیه دادگاهها نیز الزامی است.

Q: چه عضوی از شعبه دیوان عالی کشور باید موضوع دادخواست فرجامی را مطالعه و گزارش تهیه می کند؟
A: ماده ۳۹۲
رئیس شعبه، موضوع دادخواست فرجامی را مطالعه و گزارش تهیه می کند یا به نوبت، به یکی از اعضای شعبه برای تهیه گزارش ارجاع می نماید.

Q: گزارش تهیه شده از موضوع دادخواست فرجامی چه اوصافی باید داشته باشد؟
A: ماده ۳۹۲ گزارش باید جامع یعنی
حاوی:
جریان ماهیت دعوا و
بررسی کامل در اطراف اعتراضات فرجام خواه و جهات قانونی مورد رسیدگی فرجامی
با ذکر استدلال.
باشد.

Q: اگر عضو شعبه دیوان عالی کشور ضمن تهیه گزارش، از هریک از قضات که در آن پرونده دخالت داشته اند تخلف از مواد قانونی، یا اعمال غرض و بی اطلاعی از مبانی قضایی مشاهده نمود، چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۳۹۲ عضو شعبه مکلف است ... آن را به طور مشروح و با استدلال در گزارش خود تذکر دهد. به دستور رئیس شعبه رونوشتی از گزارش یاد شده به دادگاه عالی انتظامی قضات ارسال خواهد شد.

Q: شعب دیوان به نوبت به پرونده ها رسیدگی می کند مگر؟
A: ماده ۳۹۰ مگر در مواردی که به موجب قانون یا به تشخیص رئیس دیوان عالی کشور، رسیدگی خارج از نوبت ضروری باشد.
موجب قانون مثل اختلاف در صلاحیت دادگاه ها

Q: آیا در دیوان عالی کشور رسیدگی با حضور اصحاب دعوا صورت می گیرد یا بدون آنها؟
A: اصولا بدون آنها
ماده ۳۹۳
رسیدگی در دیوان عالی کشور بدون حضور اصحاب دعوا صورت می گیرد مگر در موردی که شعبه رسیدگی کننده دیوان حضور آنان را لازم بداند.

Q: در  فرجام‌خواهی
برگ‌های احضاریه چگونه (طی چه فرایندی) به طرفین فرستاده می شود؟
A: ماده ۳۹۴
برگ‌های احضاریه به دادگاه بدوی محل اقامت هر یک از طرفین فرستاده می شود. آن دادگاه مکلف است احضاریه را به محض وصول، ابلاغ ورسید آن را به دیوان عالی کشور ارسال نماید.

Q: در دیوان شعبه رسیدگی کننده طبق نظر اکثریت رای می دهد یا رئیس شعبه؟
A: ماده ۳۹۶
پس از اقدام طبق مقررات مواد فوق، شعبه رسیدگی کننده طبق نظر اکثریت در ابرام یا نقض رای فرجام خواسته اتخاذ تصمیم می نماید

Q: در شعبه دیوان اگر رای مطابق قانون و دلایل موجود در پرونده باشد وضعیت رای چه می شود؟
A: ماده ۳۹۶
... اگر رای مطابق قانون و دلایل موجود در پرونده باشد ضمن ابرام آن، پرونده را به دادگاه صادرکننده اعاده می نماید والا طبق مقررات اتی اقدام خواهد شد.

Q: مهلت درخواست فرجام خواهی برای اشخاص ساکن ایران و برای اشخاص مقیم خارج؟
A: ماده ۳۹۷
مهلت درخواست فرجام خواهی برای اشخاص ساکن ایران بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج دو ماه می باشد.
(مهلت از تاریخ ابلاغ رای قطعی یا قطعیت رای ابلاغی شروع می شود)

Q: ابتدای مهلت فرجام خواهی به قرار زیر است..
A: ماده ۳۹۸
ابتدای مهلت فرجام خواهی(20 روز یا دو ماه) به قرار زیر است:
الف- برای احکام و قرارهای قابل فرجام خواهی دادگاه تجدیدنظر استان از روز ابلاغ.
ب- برای احکام و قرارهای قابل تجدیدنظر دادگاه بدوی که نسبت به آن تجدیدنظرخواهی نشده از تاریخ انقضای مهلت تجدید نظر.

Q: اگر فرجام خواهی بواسطه مغایر بودن دو حکم باشد ابتدای مهلت؟
A: ماده ۳۹۹
اگر فرجام خواهی بواسطه مغایر بودن دو حکم باشد ابتدای مهلت، تاریخ آخرین ابلاغ هریک از دو حکم خواهد بود.
(ابلاغ موخر نه رای موخر)

Q: پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور، رسیدگی مجدد در فرض زیر چگونه خواهد بود؟
الف- اگر رای منقوض به صورت قرار بوده
A: ماده ۴۰۱
رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع می شود.

Q: پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور، رسیدگی مجدد در فرض زیر چگونه خواهد بود؟
الف- اگر رای منقوض حکمی باشد که به علت نقص تحقیقات نقض شده است،
A: ماده ۴۰۱رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع می شود.

Q: پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور، رسیدگی مجدد در فرض زیر چگونه خواهد بود؟
اگر رای به علت عدم صلاحیت دادگاه نقض شده باشد،
A: ماده ۴۰۱ب- اگر رای به علت عدم صلاحیت دادگاه نقض شده باشد، به دادگاهی که دیوان عالی کشور صالح بداند ارجاع می گردد.

Q: پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور، رسیدگی مجدد در فرض زیر چگونه خواهد بود؟
اگر نقض به علتی غیر از مورد الف و ب ماده 401 باشد
الف- اگر رای منقوض به صورت قرار بوده و یا حکمی باشد که به علت نقص تحقیقات نقض شده است
ب- اگر رای به علت عدم صلاحیت دادگاه نقض شده باشد،
A: ماده ۴۰۱
ج- در سایر موارد نقض، پرونده به شعبه دیگر از همان حوزه دادگاه که رای منقوض را صادر نموده ارجاع می شود و اگر آن حوزه بیش از یک شعبه دادگاه نداشته باشد به نزدیکترین دادگاه حوزه دیگر ارجاع می شود.

Q: در صورت نقض رای به علت نقص تحقیقات دیوان عالی کشور چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۴۰۲
در صورت نقض رای به علت نقص تحقیقات، دیوان عالی کشور مکلف است نواقص را به صورت یک جا و مشروح ذکر نماید.

Q: دردیوان عالی کشور
اگر رای مورد درخواست فرجام از نظر احتساب محکوم به یا خسارات یا مشخصات طرفین دعوا و نظیر آن متضمن اشتباهی باشد که به اساس رای لطمه وارد نکند، چه می شود؟
A: ماده ۴۰۳
دیوان عالی کشور آن را اصلاح و رای را ابرام می نماید.

Q: در دیوان عالی کشور
اگر رای دادگاه به صورت حکم صادر شود ولی از حیث استدلال و نتیجه منطبق با قرار بوده و متضمن اشکال دیگری نباشد، چه می شود؟
A: ماده ۴۰۳دیوان عالی کشور آن را قرار تلقی و تایید می نماید و نیز آن قسمت از رای دادگاه که خارج از خواسته خواهان صادر شده باشد، نقض بلاارجاع خواهد شد.

Q: اگر سهو یا اشتباه در رای فرجامی واقع شود، تصحیح آن با کجاست؟
A: ماده ۴۰۳تبصره- هرگاه سهو یا اشتباه یادشده دراین ماده در رای فرجامی واقع شود، تصحیح آن با دیوان عالی کشور خواهد بود.

Q: آیا رای فرجامی دیوان عالی کشور می تواند در مورد کسانی غیرطرفینی که فرجام خواهی کرده اند مورد استفاده قرارگیرد؟
A: اصولا خیر
مگر رای قابل تجزیه نباشد
ماده ۴۰۴
رای فرجامی دیوان عالی کشور نمی تواند مورد استفاده غیرطرفین فرجام خواهی قرارگیرد، مگر در مواردی که رای یادشده قابل تجزیه و تفکیک نباشد که در این صورت نسبت به اشخاص دیگر هم که مشمول رای فرجام خواسته بوده و درخواست فرجام نکرده اند تسری خواهد داشت.

Q: بعد از رسیدگی فرجامی
دادگاه مرجوع الیه به شرح زیر اقدام می نماید
در صورت نقض حکم به علت نقص تحقیقات....
A: ماده ۴۰۵ الف- ...تحقیقات مورد نظر دیوان عالی کشور را انجام داده، سپس با در نظر گرفتن آن مبادرت به صدور رای می نماید.

Q: بعد از رسیدگی فرجامی
دادگاه مرجوع الیه به شرح زیر اقدام می نماید
 در صورت نقض قرار؟
منظور قرار امتناع هست؟
هر قراری که موجب شود رسیدگی نکند
A: ماده ۴۰۵ ب- در صورت نقض قرار، دادگاه مکلف است برابر رای دیوان عالی کشور به دعوا رسیدگی کند مگر اینکه بعد از نقض سبب تازه ای برای امتناع از رسیدگی به ماهیت دعوا حادث گردد.

Q: اگر بعد از رسیدگی فرجامی و نقض قرار و ارجاع به دادگاه سبب تازه ای برای امتناع از رسیدگی به ماهیت دعوا حادث گردد چه می شود؟
A: ماده ۴۰۵در این خصوص
چنانچه قرار منقوض ابتدائا در مرحله تجدید نظر صادر شده باشد، به دادگاه صادر کننده قرار ارجاع می شود
و
اگر در تایید قرار دادگاه بدوی بوده، پرونده برای رسیدگی به همان دادگاه بدوی ارجاع می گردد.
مفهوم نیست

Q: شخص ثالث در چه صورت می تواند نسبت به رای اعتراض نماید؟
A: ماده ۴۱۷
اگر در خصوص دعوایی رایی صادره شود که به حقوق شخص ثالث خللی وارد اورد و آن شخص یا نماینده او در دادرسی که منتهی به رای شده است به عنوان اصحاب دعوا دخالت نداشته باشد، می تواند نسبت به آن رای اعتراض نماید.

Q: اعتراض شخص ثالث نسبت به آراء چه دادگاه هایی پذیرفته می شود؟
A: ماده ۴۱۸
شخص ثالث حق دارد به هر گونه رای صادره از دادگاههای عمومی، انقلاب و تجدیدنظر اعتراض نماید

Q: آیا شخص ثالث حق اعتراض به رای داور را دارد؟
A: ماده ۴۱۸
نسبت به حکم داور کسانی که خود یا نماینده آنان در تعیین داور شرکت نداشته اند می توانند به عنوان شخص ثالث اعتراض کنند.

Q: اعتراض شخص ثالث بر دو قسم است/ نام و تعریف
A: ماده ۴۱۹
اعتراض شخص ثالث بر دو قسم است :
الف – اعتراض اصلی عبارتست از اعتراضی که ابتدا از طرف شخص ثالث صورت گرفته باشد.
ب – اعتراض طاری (غیر اصلی) عبارتست از اعتراض یکی از طرفین دعوا به رایی که سابقا در یک دادگاه صادر شده و طرف دیگر برای اثبات مدعای خود، در اثنای دادرسی آن رای را ابراز نموده است.

Q: آیا اعتراض اصلی و اعتراض طاری نیاز به دادخواست دارند؟
A: ماده ۴۲۰
اعتراض اصلی باید به موجب دادخواست..
خلاصه 421:
 اگر به دادگاه صادر کننده بدهد بدون تقدیم دادخواست
اگر به دادگاه درجه پایین تر از دادگاه صادر کننده بدهد نیاز به دادخواست دارد
ماده ۴۲۱
اعتراض طاری در دادگاهی که دعوا در آن مطرح است بدون تقدیم دادخواست به عمل خواهد امد، ولی اگر درجه دادگاه پایین تر از دادگاهی باشد که رای معترض عنه را صادر کرده، معترض دادخواست خود را به دادگاهی که رای را صادر کرده است تقدیم می نماید و موافق اصول، در آن دادگاه رسیدگی خواهدشد

Q: اعتراض اصلی باید به طرفیت چه کسی باشد؟
A: ماده ۴۲۰
اعتراض اصلی باید ... به طرفیت محکوم له و محکوم علیه رای مورد اعتراض باشد.

Q: دادخواست اعتراض اصلی به چه دادگاهی تقدیم می شود؟
A: ماده ۴۲۰
دادخواست به دادگاهی تقدیم می شود که رای قطعی معترض عنه راصادر کرده است

Q: آیا اعتراض شخص ثالث بعد از اجرای حکم، قابل طرح است؟
A: اصولا خیر
ماده ۴۲۲
اعتراض شخص ثالث قبل از اجرای حکم مورد اعتراض، قابل طرح است
مگر...
بررسی شود

Q: بعد از اجرای حکم در چه صورتی می توان اعتراض نمود؟
A: ماده ۴۲۲
اعتراض شخص ثالث قبل از اجرای حکم مورد اعتراض، قابل طرح است و بعد از اجرای آن در صورتی می توان اعتراض نمود که ثابت شود حقوقی که اساس و ماخذ اعتراض است به جهتی از جهات قانونی ساقط نشده باشد.

Q: اگر دادگاه تشخیص دهد حکمی که درخصوص اعتراض ثالث طاری صادر می شود موثر در اصل دعوا خواهد بود
بر فرض اینکه معترض ظرف مدت 20 روز در دادگاه مربوطه اعتراض کرد،
دادگاه فعلی چه می کند؟ اگر تشخیص دهد موثر نیست چه می کند؟
A: ماده ۴۲۳ تا حصول نتیجه اعتراض، رسیدگی به دعوا را به تاخیر می اندازد.
در غیر این صورت به دعوای اصلی رسیدگی کرده رای می دهد

Q: اگر رسیدگی به اعتراض ثالث طاری با دادگاه دیگری باشد، و دادگاه تشخیص دهد حکمی که درخصوص اعتراض صادر می شود موثر در اصل دعوا خواهد بود،و او مهلت بخواهد چه می کند؟
A: ماده ۴۲۳  به مدت بیست روز به اعتراض کننده مهلت داده می شود که دادخواست خود را به دادگاه مربوط تقدیم نماید.
( با ماده ۴۳۴ که در مورد اعاده دادرسی هست خلط نشود)
ماده ۴۳۴ دادگاهی که دادخواست اعاده دادرسی طاری را دریافت می دارد چنانچه تشخیص دهد حکمی که در خصوص درخواست اعاده دادرسی صادر می گردد موثر در دعوا می باشد، رسیدگی به دعوای مطروحه را در قسمتی که حکم راجع به اعاده دادرسی در آن موثر است تا صدور حکم نسبت به اعاده دادرسی به تاخیر می اندازد و در غیر این صورت به رسیدگی خود ادامه می دهد.

Q: اگر رسیدگی به اعتراض ثالث طاری با دادگاه دیگری باشد، و دادگاه تشخیص دهد حکمی که درخصوص اعتراض صادر می شود موثر در اصل دعوا خواهد بود وبه اعتراض کننده مهلت داده شود که دادخواست خود را به دادگاه مربوط تقدیم نماید اما  در مهلت مقرر اقدام نکند دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۴۲۳چنانچه در مهلت مقرر اقدام نکند دادگاه رسیدگی به دعوا را ادامه خواهد داد.

Q: آیا اعتراض ثالث موجب تاخیر اجرای حکم قطعی است؟
A: ماده ۴۲۴
اعتراض ثالث موجب تاخیر اجرای حکم قطعی نمی باشد.

Q: در مواردی که جبران ضرر و زیان ناشی از اجرای حکم ممکن نباشد دادگاه رسیدگی کننده به اعتراض ثالث چه می کند؟
A: ماده ۴۲۴به درخواست معترض ثالث پس از اخذ تامین مناسب قرار تاخیر اجرای حکم را برای مدت معین صادر می کند.

Q: چنانچه دادگاه پس از رسیدگی، اعتراض ثالث را وارد تشخیص دهد، چه می کند؟
A: ماده ۴۲۵
...آن قسمت از حکم را که مورد اعتراض قرار گرفته نقض می نماید و اگر مفاد حکم غیرقابل تفکیک باشد، تمام آن الغاء خواهد شد.

Q: دادگاه در چه صورت مواعد را معین خواهد کرد؟ این مواعد چه ویژگی باید داشته باشد؟
A: ماده ۴۴۲
مواعدی را که قانون تعیین نکرده است دادگاه معین خواهد کرد. موعد دادگاه باید به مقداری باشد که انجام امر مورد نظر در آن امکان داشته باشد. موعد به سال یا ماه یا هفته و یا روز تعیین خواهد شد.

Q: از نظر احتساب موارد قانونی، سال و ماه و هفته و شبانه روز چگونه حساب می شوند؟
A: ماده ۴۴۳
از نظر احتساب موارد قانونی، سال دوازده ماه، ماه سی روز، هفته هفت روز و شبانه روز بیست و چهار ساعت است.

Q: در چه فروضی روز آخر موعد به حساب نمی آید؟
A: ماده ۴۴۴
چنانچه روز اخر موعد، مصادف با روز تعطیل ادارات باشد و یا به جهت اماده نبودن دستگاه قضایی مربوط امکان اقدامی نباشد، آن روز به حساب نمی اید و روز اخر موعد، روزی خواهد بود که ادارات بعد از تعطیل یا رفع مانع باز می شوند.

Q: آیا روز ابلاغ و روز اقدام جزء موعد است؟
A: ماده ۴۴۵
موعدی که ابتدای آن تاریخ ابلاغ یا اعلام ذکر شده است، روز ابلاغ و اعلام وهمچنین روز اقدام جزء مدت محسوب نمی شود.

Q: مواعد مقرر دراین قانون از قبیل واخواهی و تکمیل دادخواست برای افراد مقیم خارج از کشور چه مقدار است؟
A: ماده ۴۴۶
کلیه مواعد مقرر دراین قانون از قبیل واخواهی و تکمیل دادخواست برای افراد مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ می باشد.

Q: چنانچه در یک دعوا خواندگان متعدد باشند و مواعد آنها یکسان نباشد، چه تاثیری رو مواعد دیگران دارد؟
A: ماده ۴۴۷
چنانچه در یک دعوا خواندگان متعدد باشند، طولانی ترین موعدی که در مورد یک نفر از آنان رعایت می شود شامل دیگران نیز خواهد شد.

Q: اگر در روزی که دادگاه برای حضور اصحاب دعوا تعیین کرده است مانعی برای رسیدگی پیش اید، چه تاثیری روی موعد دارد؟
A: ماده ۴۴۸
چنانچه در روزی که دادگاه برای حضور اصحاب دعوا تعیین کرده است مانعی برای رسیدگی پیش اید، انقضای موعد، روزی خواهد بود که دادگاه برای رسیدگی تعیین می کند.

Q: مواعدی که دادگاه تاریخ انقضای آن را معین کرده باشد در چه تاریخی منقضی خواهد شد؟
A: ماده ۴۴۹
مواعدی که دادگاه تاریخ انقضای آن را معین کرده باشد در همان تاریخ منقضی خواهد شد.

Q: در چه صورت دادگاه می تواند با وجود اینکه قبلا برای کار موعد مشخص شده، مهلت انجام کار را بدهد؟ چند بار؟
A: خلاصه:
اولا موعد باید توسط دادگاه تعیین شده باشد
ثانیا فقط برای یکبار مهلت داده می شود مگر مورد مذکور در ماده
ماده ۴۵۰
مهلت دادن در مواعدی که ازسوی دادگاه تعیین می گردد، فقط برای یکبار مجاز خواهد بود، مگر در صورتی که در اعلام موعد سهو یا خطایی شده باشد و یا متقاضی مهلت ثابت نماید که عدم انجام کار مورد درخواست دادگاه به علت وجود مانعی بوده که رفع آن در توان او نبوده است.

Q: آیا مقررات مربوط به مواعد شامل تجدید جلسات دادرسی است؟
A: ماده ۴۵۰تبصره- مقررات مربوط به مواعد شامل تجدید جلسات دادرسی نمی باشد.

Q: آیا تجدید مهلت قانونی مجاز است؟
A: خیر مگر مواردی که قانون مشخص کرده باشد
ماده ۴۵۱
تجدید مهلت قانونی در مورد اعتراض به حکم غیابی و تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی و اعاده دادرسی ممنوع است. مگر در موردی که قانون تصریح کرده باشد.

Q: آیا مهلت دادن پس از انقضای مواعدی که قانون تعیین کرده، مجاز است؟
A: خلاصه:
مجاز است اگر در اعلام موعد سهو یا خطایی شده باشد و یا متقاضی مهلت ثابت نماید که عدم استفاده از موعد قانونی به علت وجود یکی از عذرهای مذکور در ماده ( ۳۰۶ ) این قانون بوده است.
و در موارد اعتراض به حکم غیابی و تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی و اعاده دادرسی مجاز نیست
ماده ۴۵۲
مهلت دادن پس از انقضای مواعدی که قانون تعیین کرده، در غیر موارد یادشده درماده فوق (اعتراض به حکم غیابی و تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی و اعاده دادرسی) در صورتی مجاز است که در اعلام موعد سهو یا خطایی شده باشد و یا متقاضی مهلت ثابت نماید که عدم استفاده از موعد قانونی به علت وجود یکی از عذرهای مذکور در ماده ( ۳۰۶ ) این قانون بوده است.

Q: در صورت وجود عذر و قبول استمهال، مهلت جدید چه ویژگی باید داشته باشد؟
A: ماده ۴۵۳
در صورت قبول استمهال، مهلت جدیدی
متناسب با رفع عذر
که در هرحال ازمهلت قانونی بیشتر نباشد
تعیین می شود.

Q: هزینه دادرسی عبارتست از :
A: ماده ۵۰۲
هزینه دادرسی عبارتست از :
۱- هزینه برگ‌هایی که به دادگاه تقدیم می شود.
۲- هزینه قرارها و احکام دادگاه.

Q: معسر از هزینه دادرسی کسی است که؟
A: ماده ۵۰۴
معسر از هزینه دادرسی کسی است که به واسطه عدم کفایت دارایی یا عدم دسترسی به مال خود به طور موقت قادر به تادیه آن نیست.

Q: چگونه و در چه مراحلی می توان ادعای اعسار از هزینه دادرسی را داد؟
A: ماده ۵۰۵
ادعای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی
ضمن درخواست نخستین
یا تجدیدنظر یا فرجام مطرح خواهد شد.
طرح این ادعا به موجب دادخواست جداگانه نیز ممکن است.

Q: اظهار نظر در مورد اعسار از هزینه تجدید نظرخواهی با چه دادگاهی است؟
A: ماده ۵۰۵
اظهار نظر در مورد اعسار از هزینه تجدید نظرخواهی با دادگاهی می باشد که رای مورد درخواست تجدید نظر را صادر نموده است.

Q: اظهار نظر در مورد اعسار از هزینه فرجام خواهی با چه دادگاهی است؟
A: ماده ۵۰۵
اظهار نظر در مورد اعسار از هزینه فرجام خواهی با دادگاهی می باشد که رای مورد درخواست فرجام را صادر نموده است.

Q: طبق تبصره ماده ۵۰۵ چه کسانی از پرداخت هزینه دادرسی معاف می‌باشند؟
A: ماده ۵۰۵تبصره (الحاقی ۱۳۹۴/۱۲/۱۸) – افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره)
و مددجویان مستمری بگیر سازمان بهزیستی کشور با ارائه کارت مددجویان و تاییدیه رسمی مراجع مزبور از پرداخت هزینه دادرسی معاف می‌باشند.

Q: اگر دلیل اعسار از هزینه دادرسی شهادت شهود باشد، این شهادت چگونه اخذ می شود؟ (اوصاف)
سوال اصلاح شود
A: ماده ۵۰۶
در صورتی که دلیل اعسار شهادت شهود باشد، باید شهادت کتبی حداقل دونفر از اشخاصی که از وضعیت مالی و زندگانی او مطلع می باشند به دادخواست ضمیمه شود.

Q: اگر دلیل اعسار از هزینه دادرسی شهادت شهود باشد، در شهادتنامه چه مواردی باید ذکر شود؟
A: ماده ۵۰۶
در شهادتنامه،
مشخصات و شغل و وسیله امرار معاش مدعی اعسار
و عدم تمکن مالی او برای تادیه هزینه دادرسی با تعیین مبلغ آن باید تصریح شده
و شهود منشا اطلاعات و مشخصات کامل و اقامتگاه خود را به طور روشن ذکر نمایند.

Q: وظیفه مدیر دفتر و دادگاه پس از وصول دادخواست اعسار از هزینه دادرسی؟
A: خلاصه:
رساندن پرونده به نظر قاضی دادگاه
ارسال نسخه دیگر دادخواست برای طرف دعوای اصلی
تعیین و ابلاغ روز جلسه دادرسی
ماده ۵۰۷
مدیر دفتر ظرف دو روز از تاریخ وصول دادخواست اعسار، پرونده را به نظر قاضی دادگاه می رساند تا چنانچه حضور شهود را در جلسه دادرسی لازم بداند به مدعی اعسار اخطارشود که در روز مقرر شهود خود را حاضر نماید.
مدیر دفتر نسخه دیگر دادخواست را برای طرف دعوای اصلی ارسال و درضمن روز جلسه دادرسی را تعیین و ابلاغ می نماید.

Q: پس از وصول دادخواست اعسار( از هزینه دادرسی) اگر به مدعی اعسار اخطارشود که در روز مقرر شهود خود را حاضر نماید اگر حاضر نشود آیا حکم در این موضوع حضوری است یا غیابی؟
A: ماده ۵۰۷
مدیر دفتر نسخه دیگر دادخواست را برای طرف دعوای اصلی ارسال و درضمن روز جلسه دادرسی را تعیین و ابلاغ می نماید. به هر حال حکم صادره در خصوص اعسار حضوری محسوب است.

Q: در صورت ادعای اعسار از هزینه دادرسی و معاف شدن از هزینه دادرسی یک دعوا، آیا می توان همچنان در دعاوی دیگر نیز به آن استناد کرد؟
A: ماده ۵۰۸
معافیت از هزینه دادرسی باید برای هر دعوا به طور جداگانه تحصیل شود ولی معسر می تواند در تمام مراحل مربوط به همان دعوا از معافیت استفاده کند.

Q: اگر شخصِ مدعی اعسار از هزینه دادرسی دعاوی متعددی علیه یک نفر اقامه نماید آیا حکم اعساری که نسبت به یکی از دعاوی صادر شود نسبت به بقیه دعاوی نیز موثر خواهد بود؟
A: در صورتی که دعاوی همزمان مطرح شود بله
ماده ۵۰۹
درمورد دعاوی متعددی که مدعی اعسار بر یک نفر همزمان اقامه می نماید حکم اعساری که نسبت به یکی از دعاوی صادر شود نسبت به بقیه دعاوی نیز موثر خواهد بود.

Q: اگر معسر از هزینه دادرسی فوت شود، آیا ورثه می توانند از حکم اعسار هزینه دادرسی مورث استفاده نمایند؟
A: ماده ۵۱۰
اگر معسر فوت شود، ورثه نمی توانند از حکم اعسار هزینه دادرسی مورث استفاده نمایند... مگر انکه ورثه نیز اعسار خود را ثابت نمایند.

Q: اگر معسر از هزینه دادرسی فوت شود، باتوجه به اینکه وراث مکلف به تودیع هزینه دادرسی هستند آیا پرداخت نشدن هزینه دادرسی مانع از ادامه دادرسی خواهد بود؟
A: خلاصه: خیر
البته هزینه از وراث مطالبه میشود مگر ورثه نیز اعسار خود را ثابت نمایند.
ماده ۵۱۰
اگر معسر فوت شود، ورثه نمی توانند از حکم اعسار هزینه دادرسی مورث استفاده نمایند، لکن فوت مورث در هریک از دادرسی‌های نخستین و تجدید نظر و فرجام مانع جریان دادرسی در آن مرحله نیست و هزینه دادرسی از ورثه مطالبه می شود، مگر انکه ورثه نیز اعسار خود را ثابت نمایند.

Q: اگر مدعی اعسار از هزینه دادرسی در دعوای اصلی محکوم له واقع شود هزینه دادرسی چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: ماده ۵۱۱
هرگاه مدعی اعسار در دعوای اصلی محکوم له واقع شود و از اعسار خارج گردد، هزینه دادرسی از او دریافت خواهد شد.

Q: آیا از تاجر، دادخواست اعسار از هزینه دادرسی پذیرفته می شود؟
A: ماده ۵۱۲
از تاجر، دادخواست اعسار پذیرفته نمی شود.

Q: تکلیف تاجری که مدعی اعسار نسبت به هزینه دادرسی است؟
A: ماده ۵۱۲
از تاجر، دادخواست اعسار پذیرفته نمی شود. تاجری که مدعی اعسار نسبت به هزینه دادرسی می باشد باید برابر مقررات قانون تجارت دادخواست ورشکستگی دهد.

Q: آیا از کسبه جزء دادخواست اعسار از هزینه دادرسی پذیرفته می شود؟
A: بله
ماده ۵۱۲
از تاجر، دادخواست اعسار پذیرفته نمی شود. تاجری که مدعی اعسار نسبت به هزینه دادرسی می باشد باید برابر مقررات قانون تجارت دادخواست ورشکستگی دهد. کسبه جزء مشمول این ماده نخواهند بود.

Q: اثبات اعسار از هزینه دادرسی، برای معسر چه مزایایی دارد؟
A: ماده ۵۱۳
پس ازاثبات اعسار، معسر می تواند از مزایای زیر استفاده نماید :
۱- معافیت موقت از تادیه تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی در مورد دعوایی که برای معافیت ازهزینه آن ادعای اعسار شده است.
۲- حق داشتن وکیل معاضدتی و معافیت موقت از پرداخت حق الوکاله.

Q: اگر معسر در ادامه رسیدگی بتواند تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی را بپردازد اما حکم معافیت از پرداخت گرفته است،
 آیا ملزم به پرداخت است؟
A: ماده ۵۱۴
هرگاه معسر به تادیه تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی متمکن گردد، ملزم به تادیه آن خواهد بود

Q: اگر معسر در ادامه رسیدگی با درامدهای خود بتواند تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی را بپردازد اما حکم معافیت از پرداخت گرفته است،
دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۵۱۴
دادگاه
با درنظر گرفتن مبلغ هزینه دادرسی و میزان درامد وی
و هزینه های ضروری زندگی
مقدار و مدت پرداخت هزینه دادرسی را تعیین خواهد کرد.

Q: آیا  مطالبه جبران خسارت توسط خواهان باید به صورت دادخواست باشد؟
A: ماده ۵۱۵
خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا به طور مستقل جبران خسارات ... مطالبه نماید.

Q: خواهان چه مواردی را تحت عنوان جبران خسارت می تواند مطالبه کند؟
A: ماده ۵۱۵
خواهان حق دارد...خسارات ناشی از
1.دادرسی
2.یا تاخیر انجام تعهد
3.یا عدم انجام آن (تعهد) را که به علت تقصیر خوانده نسبت به اداء حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد،
4.همچنین اجرت المثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تاخیر تسلیم آن از باب اتلاف و تسبیب
 از خوانده مطالبه نماید.

Q: بعد از حکم به بی حقی خواهان
خوانده چه خساراتی را می تواند از او مطالبه کند؟
A: ماده ۵۱۵
خوانده نیز می تواند
خسارتی را که
عمدا از طرف خواهان با علم به غیر محق بودن در دادرسی به او وارد شده
از خواهان مطالبه نماید.

Q: اگر خواهان یا خوانده مطالبه خسارت کرده باشد دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۵۱۵
دادگاه در موارد یادشده میزان خسارت را پس از رسیدگی معین کرده و ضمن حکم راجع به اصل دعوا یا به موجب حکم جداگانه محکوم علیه را به تادیه خسارت ملزم خواهد نمود.
در صورتی که قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد برابر قرارداد رفتار خواهد شد.

Q: خسارت ناشی از عدم النفع قابل مطالبه است/نیست ؟
A: ماده ۵۱۵ تبصره – ۲ خسارت ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست

Q: آیا خواهان می تواند از دادگاه خسارت تاخیر تادیه بخواهد؟
A: ماده ۵۱۵
تبصره – ۲ خسارت تاخیر تادیه در موارد قانونی قابل مطالبه می باشد

Q: آیا عدم حضور اصحاب دعوا مانع از اجرای تحقیقات و رسیدگی است؟
A: ماده 201 - تاریخ و محل رسیدگی به طرفین اطلاع داده می شود مگر در مواردی که قانون طریق دیگری تعیین کرده باشد. عدم حضور اصحاب دعوا مانع از اجرای تحقیقات و رسیدگی نمی شود.

Q: در چه فرضی خسارت هریک از طرفین در مقابل خسارت طرف دیگر به حکم دادگاه تهاتر خواهد شد؟
A: ماده ۵۱۶
چنانچه هریک از طرفین از جهتی محکوم له و از جهتی دیگر محکوم علیه باشند در صورت تساوی خسارت هریک در مقابل خسارت طرف دیگر به حکم دادگاه تهاتر خواهد شد
(تهاتر قضایی)

Q: آیا در دعوائی که به طریق سازش خاتمه یافته باشد، می توان حکم به خسارت نسبت به آن دعوا صادر کرد؟
A: خیر مگر اینکه ضمن سازش نسبت به خسارات وارده تصمیم خاصی اتخاذشده باشد.
ماده ۵۱۷
دعوائی که به طریق سازش خاتمه یافته باشد، حکم به خسارت نسبت به آن دعوا صادر نخواهد شد، مگر اینکه ضمن سازش نسبت به خسارات وارده تصمیم خاصی اتخاذشده باشد.

Q: با وجود اقرار به امری، آیا نیاز به دلیل دیگری هست یا خیر؟
A: ماده 202
هرگاه کسی اقرار به امری نماید که دلیل ذی حق بودن طرف او باشد، دلیل دیگری برای ثبوت آن لازم نیست.

Q: در مواردی که مقدار هزینه و خسارات در قانون یا تعرفه رسمی معین نشده باشد، میزان آن چگونه مشخص می شود؟
A: ماده ۵۱۸
در مواردی که مقدار هزینه و خسارات در قانون یا تعرفه رسمی معین نشده باشد، میزان آن را دادگاه تعیین می نماید.

Q: اقرار در چه صورتی اقرار در دادگاه یا خارج ازدادگاه محسوب می شود؟
A: ماده ۲۰۳
اگر اقرار
1- در دادخواست یا
2- حین مذاکره در دادگاه یا
3- در یکی از لوایحی که به دادگاه تقدیم شده است
به عمل آید، اقرار در دادگاه محسوب می شود،
در غیر این صورت اقرار در خارج ازدادگاه تلقی می شود.

Q: خسارات دادرسی عبارتست از؟
A: ماده ۵۱۹
خسارات دادرسی عبارتست از
هزینه دادرسی و
حق الوکاله وکیل و
هزینه های دیگری که به طور مستقیم مربوط به دادرسی و برای اثبات دعوا یا دفاع لازم بوده است
از قبیل حق الزحمه کارشناسی و هزینه تحقیقات محلی.

Q: درخصوص مطالبه خسارت وارده، خواهان باید چه چیزی را ثابت نماید؟
A: ماده ۵۲۰
درخصوص مطالبه خسارت وارده، خواهان باید این جهت را ثابت نماید که زیان وارده بلاواسطه ناشی از
عدم انجام تعهد
یا تاخیر آن
و یا عدم تسلیم خواسته
بوده است در غیر این صورت دادگاه دعوای مطالبه خسارت را رد خواهد کرد

Q: اقرار، چه موقع شفاهی و چه موقع کتبی محسوب می شود؟و چگونه می توان از اقرار شفاهی بر علیه مقر استفاده کرد؟
A: ماده 204 -وقتی که حین مذاکره در دادگاه به عمل اید شفاهی است.
و کتبی است در صورتی که در یکی از اسناد یا لوایحی که به دادگاه تقدیم گردیده اظهار شده باشد.
در اقرار شفاهی، طرفی که می خواهد از اقرار طرف دیگر استفاده نماید باید از دادگاه بخواهد که اقرار او در صورت مجلس قید شود.

Q: آیا هزینه هایی که برای اثبات دعوا یا دفاع ضرورت نداشته را می توان مطالبه نمود
A: ماده ۵۲۱
هزینه هایی که برای اثبات دعوا یا دفاع ضرورت نداشته نمی توان مطالبه نمود.

Q: در صورتی که موضوع دعوا دین و از نوع وجه رایج بوده و با مطالبه داین و تمکن مدیون، مدیون امتناع از پرداخت نموده، در صورت تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت دادگاه چه وظیفه ای دارد؟
A: ماده ۵۲۲
پس از مطالبه طلبکار،
دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می گردد
(دین و خسارت تاخیر را)محاسبه و مورد حکم قرار خواهد داد
مگر اینکه طرفین به نحو دیگری مصالحه نمایند.

Q: آیا اقرار وکیل علیه موکل خود پذیرفته می شود؟
A: اقرار قاطع= خیر
مفهوم ماده 205= اقرار غیر قاطع= بله
ماده 205 - خیر - اقرار وکیل علیه موکل خود نسبت به اموری که قاطع دعوا است پذیرفته نمی شود اعم از اینکه اقرار در دادگاه یا خارج از دادگاه به عمل امده باشد.

Q: در مبحث اسناد
رسیدگی به حسابها و دفاتر در کجا می تواند به عمل آید؟ آیا فقط دادرس پرونده می تواند به آنها رسیدگی کند؟
A: ماده ۲۰۶
رسیدگی به حسابها و دفاتر
1. در دادگاه به عمل می اید
و ممکن است
2. در محلی که اسناد در انجا قرار دارد انجام گیرد.
در هر صورت دادگاه می تواند رسیدگی را به یکی از دادرسان دادگاه محول نماید.

Q: آیا اجراء رای از مستثنیات دین اموال محکوم علیه مجاز می‌باشد؟
A: ماده ۵۲۳
در کلیه مواردی که رای دادگاه برای وصول دین به موقع اجراء گذارده می‌شود اجراء رای از مستثنیات دین اموال محکوم علیه ممنوع‌می‌باشد.

Q: سندی که در دادگاه ابراز شود و به نفع طرف مقابل دلیل باشد، هرگاه طرف مقابل بخواهد به آن استناد نماید، ارائه کننده سند چه تکلیفی دارد؟(یعنی آیا  ابراز کننده سند حق دارد آن را پس بگیرد؟)
A: ماده 207 - ابراز کننده سند حق ندارد
آن را پس بگیرد و
یا ازدادگاه درخواست نماید سند او را نادیده بگیرد.

Q: ماده 207- آیا سند ابرازی توسط شخص، میتواند علیه خود و به نفع دیگری دلیل واقع شود؟
A: بله

Q: ماده 208 - هرگاه یکی از طرفین سندی ابراز کند که در آن به سند دیگری رجوع شده و مربوط به دادرسی باشد، طرف مقابل چه حقی نسبت به آن دارد؟ دادگاه چه تکلیفی نسبت به این موضوع دارد؟
A: طرف مقابل حق دارد ابراز سند دیگر را از دادگاه درخواست نماید و دادگاه به این درخواست ترتیب اثر خواهد داد.

Q: در صورت بروز اختلاف نسبت به متناسب بودن اموال و اشیاء موصوف در ماده قبل (مستثنیات دین) با شؤون و نیاز محکوم علیه، تشخیص چه کسی ملاک خواهد بود؟
A: ‌ماده ۵۲۵ در صورت بروز اختلاف نسبت به متناسب بودن اموال و اشیاء موصوف در ماده قبل با شؤون و نیاز محکوم علیه، تشخیص دادگاه‌ صادر کننده حکم لازم‌الاجراء، ملاک خواهد بود.

Q: چنانچه اموال و اشیاء مدیون (محکوم‌علیه) بیش از حد نیاز و شؤون او تشخیص داده شود دادگاه حکم را چگونه اجرا می کند؟
A: ماده ۵۲۵
چنانچه اموال و اشیاء مذکور بیش از حد نیاز و شؤون محکوم‌علیه تشخیص داده شود و قابل تجزیه و‌ تفکیک نباشد به دستور دادگاه به فروش رسیده مازاد بر شان، بابت محکوم‌به یا دین پرداخت می‌گردد.

Q: 1.اگر سند معینی که مدرک ادعا یا اظهار یکی از طرفین است نزد طرف دیگر باشد، مدعی استفاده از سند چه حقی دارد؟
2.در صورت که طرف مقابل به وجود سند نزد خود اعتراف کند ولی از ابراز آن امتناع نماید، چه ضمانت اجرایی دارد؟
A: 1.حق درخواست ابراز آن سند را دارد و باید سند ابراز شود
2.اگر طرف ماقابل به وجود سند اعتراف کند اما ابراز نکند دادگاه می تواند آن را از جمله قراین مثبته بداند.
ماده ۲۰۹
هرگاه سند معینی که مدرک ادعا یا اظهار یکی از طرفین است نزد طرف دیگر باشد، به درخواست طرف، باید آن سند ابراز شود.
 هرگاه طرف مقابل به وجود سند نزد خود اعتراف کند ولی از ابراز آن امتناع نماید، دادگاه می تواند آن را از جمله قراین مثبته بداند.

Q: مستثنیات دین تا زمان تا چه زمان معتبر است؟ یعنی تا چه وقت اموالی که مشمول این استثنا شده را نمی گیریم؟
A: ‌ماده ۵۲۶
مستثنیات دین تا زمان حیات محکوم علیه جاری است.

Q: چنانچه رای دادگاه مبنی بر استرداد عین مالی باشد آیا مشمول مقررات مستثنیات دِ‌ین خواهد بود؟
A: ‌ماده ۵۲۷
چنانچه رای دادگاه مبنی بر استرداد عین مالی باشد مشمول مقررات این فصل نخواهد بود.

Q: چنانچه یکی از طرفین به دفتر بازرگانی طرف دیگر استناد کند، چه اتفاقی می افتد؟
A: ماده 210 -دفاتر نامبرده باید در دادگاه ابراز شود.

Q: آیا بازرگان میتواند دفتر خود را ابراز نکند یا از ارائه آن امتناع کند؟ (ضمانت اجرایش چیست؟)
A: خلاصه»  نمی تواند.اگر ارائه نکرد دادگاه می تواند آن را از قراین مثبته اظهار طرف قراردهد. مگر اینکه ثابت نماید که دفتر او تلف شده یا دسترسی به آن ندارد.
ماده 210 - هیچ بازرگانی نمی تواند به عذر نداشتن دفتر از ابراز و یا ارائه دفاتر خود امتناع کند،
مگر اینکه ثابت نماید که دفتر او تلف شده یا دسترسی به آن ندارد.
ضمانت اجرا: هرگاه بازرگانی که به دفاتر او استناد شده است از ابراز آن خودداری نماید و تلف یا عدم دسترسی به آن را هم نتواند ثابت کند، دادگاه می تواند آن را از قراین مثبته اظهار طرف قراردهد.

Q: در چه حالاتی مفاد مورد نیاز از سند، خارج نویسی می شود؟ چه شخصی خارج نویسی می نماید؟
A: ماده 211 -
1- اگر ابراز سند در دادگاه مقدور نباشد یا
2- ابراز تمام یا قسمتی از آن یا اظهار علنی مفاد آن در دادگاه برخلاف نظم یا عفت عمومی یا مصالح عامه یا حیثیت اصحاب دعوا یا دیگران باشد
- رئیس دادگاه یا دادرس یا مدیر دفتر دادگاه از جانب او در حضور طرفین انچه را که لازم و راجع به مورد اختلاف است خارج نویس می نماید.

Q: ماده 212 - هرگاه سند یا اطلاعات دیگری که مربوط به مورد دعوا است در ادارات دولتی یا بانکها یا شهرداریها یا موسساتی که با سرمایه دولت تاسیس و اداره می شوند موجود باشد و دادگاه آن را موثر در موضوع تشخیص دهد، چه اقدامی می توان انجام داد؟ با چه شرایطی؟
A: 1- به درخواست یکی از اصحاب دعوا
2- به طور کتبی
- به اداره یا سازمان مربوط، ارسال رونوشت سند یا اطلاع لازم را با ذکر موعد، مقرر می دارد.

Q: اداره یا سازمانی که سند یا اطلاعات دیگری که مربوط به مورد دعواست در آنجاست و دادگاه مقرر کرده رونوشت آن را ارسال کند، چه تکلیفی دارد؟ آیا استثناء دارد؟ ضمانت اجرا؟
A: ماده ۲۱۲
مکلف است فوری دستور دادگاه را انجام دهد، مگر این که
1- ابراز سند با مصالح سیاسی کشور و یا
2- نظم عمومی منافات داشته باشد
که در این صورت باید مراتب با توضیح لازم به دادگاه اعلام شود. چنانچه دادگاه موافقت نمود، جواز عدم ابراز سند محرز خواهد شد، در غیر این صورت باید به نحو مقتضی سند به دادگاه ارائه شود.
ضمانت اجرا: در صورت امتناع، کسی که مسئولیت عدم ارائه سند متوجه او است پس از رسیدگی در همین دادگاه و احراز تخلف به انفصال موقت ازخدمات دولتی از شش ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.

Q: تحویل اسناد سری دولتی به مقام قضایی چه تشریفاتی دارد؟
A: ماده ۲۱۲
تبصره ۱ - در مورد تحویل اسناد سری دولتی باید با اجازه رئیس قوه قضائیه باشد.

Q: ماده 212 - ادارات دولتی و بانکها و شهرداریها و سایر موسسات در صورت وجود اسناد مثبته در نزد ایشان، در صورتی که خود نیز طرف دعوا باشند، آیا مکلف به ارائه هستند؟
A: بله - تبصره ۲- ادارات دولتی و بانکها و شهرداریها و سایر موسسات یادشده در این ماده در صورتی که خود نیز طرف دعوا باشند، ملزم به رعایت مفاد این ماده خواهند بود.

Q: ماده 212- در صورتی که اداراتی که اسناد در نزدشان است و دادگاه دستور ارائه اسناد به آنها داده، در موعدی که دادگاه معین کرده است نتوانند اسناد و اطلاعات لازم رابدهند، چه تکلیفی دارند؟
A: باید در پاسخ دادگاه با ذکر دلیل تاخیر، تاریخ ابراز اسناد و اطلاعات را اعلام نمایند.

Q: ماده 213 - چه زمانی ادارات و سازمآنها و بانکها اصل سند را به طور مستقیم به دادگاه می فرستند؟ آیا دفاتر امور جاری نیز باید به همراه اسناد ارسال شود؟
A: در مواردی که ابراز اصل سند لازم باشد ادارات، سازمآنها و بانکها پس از دریافت دستور دادگاه، اصل سند را به طور مستقیم به دادگاه می فرستند.
فرستادن دفاتر امور جاری به دادگاه لازم نیست بلکه قسمت خارج نویسی شده از آن دفاتر که از طرف اداره گواهی شده باشد کافی است.

Q: ماده 214 - چه زمانی دادگاه می تواند پرونده کیفری را مطالبه کند؟ مراجع کیفری چه تکلیفی در این باره دارند؟
A: ماده 214
هرگاه یکی از اصحاب دعوا به استناد پرونده کیفری ادعایی نماید که رجوع به آن پرونده لازم باشد، دادگاه می تواند پرونده را مطالبه کند.
 مرجع ذی ربط مکلف است پرونده درخواستی را ارسال نماید.

Q: ماده 215 - چنانچه یکی از اصحاب دعوا استناد به پرونده دعوای مدنی دیگری نماید، دادگاه چه تکلیفی دارد؟
A: دادگاه به درخواست او خطاب به مرجع ذی ربط تقاضانامه ای به وی می دهد که رونوشت موارد استنادی درمدت معینی به او داده شود.
- در صورت لزوم دادگاه می تواند پرونده مورد استناد را خواسته و ملاحظه نماید.

Q: ماده 216 - انکار در چه زمانی است؟ تردید چطور
A: - کسی که علیه او سند غیر رسمی ابراز شود می تواند خط یا مهر یا امضا و یا اثر انگشت منتسب به خود را انکار نماید و احکام منکر بر او مترتب می گردد
- اگر سند ابرازی منتسب به شخص او نباشد می تواند تردید کند.

Q: ماده 217 - اظهار تردید یا انکار نسبت به دلایل و اسناد ارائه شده در چه زمانی صورت می پذیرد؟ اگر رای غیابی باشد چطور؟
A: حتی‌الامکان باید تا اولین جلسه دادرسی به عمل آید.
در مواردی که رای دادگاه بدون دفاع خوانده صادرمی شود، خوانده ضمن واخواهی از آن، انکار یا تردید خود را به دادگاه اعلام می دارد. نسبت به مدارکی که در مرحله واخواهی مورد استناد واقع می شود نیز اظهار تردید یا انکار باید تا اولین جلسه دادرسی به عمل آید

Q: ماده 217 - در مواردی که شخص در جلسه دادرسی نسبت به دلایل و اسناد ارائه شده، منکر شود و یا نسبت به صحت و سقم آن سکوت نماید، دادرسی چگونه است؟
A: حسب مورد آثار انکار و سکوت بر او مترتب خواهد شد. (شک دارم ولی به نظرم مراد از سکوت، یعنی قبول مفاد سند).

Q: ماده 218 - درمقابل تردید یا انکار، هرگاه ارائه کننده سند، سند خود را استرداد نماید دادگاه چه اقدامی می کند؟
A: دادگاه به اسناد و دلایل دیگر رجوع می کند
استرداد سند دلیل بر بطلان آن نخواهد بود.

Q: درمقابل تردید یا انکار، هرگاه ارائه کننده سند، سند خود را استرداد نکند دادگاه چه اقدامی می کند؟
A: ماده 218 - چنانچه صاحب سند، سند خود را استرداد نکرد و سند موثر در دعوا باشد، دادگاه مکلف است به اعتبار آن سند رسیدگی نماید.

Q: آیا ادعای جعلیت نسبت به اسناد دارای تشریفاتی است؟ آیا استثنا دارد؟ ضمانت اجرای عدم تشریفات؟
A: ادعای جعلیت نسبت به اسناد و مدارک ارائه شده باید برابر ماده ۲۱۷ این قانون (تا اولین جلسه دادرسی) با ذکر دلیل اقامه شود.
مگر اینکه دلیل ادعای جعلیت بعداز موعد مقرر و قبل از صدور رای یافت شده باشد،
در غیر این صورت دادگاه به آن ترتیب اثر نمی‌دهد

Q: ماده 220 - در صورت ادعای جعلیت یک سند، دادگاه چه اقدامی می کند؟
 طرف مقابل چه وظیفه ای دارد؟ ضمانت اجرا؟
مدیر دفتر چه وظیفه ای دارد؟
A: ادعای جعلیت و دلایل آن به دستور دادگاه به طرف مقابل ابلاغ می شود
در صورتی که طرف به استفاده از سند باقی باشد، موظف است ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، اصل سند موضوع ادعای جعل را به دفتر دادگاه تسلیم نماید
ضمانت اجرا: چنانچه در موعد مقرر صاحب سند از تسلیم آن به دفتر خودداری کند، سند از عداد دلایل او خارج خواهد شد.
مدیر دفتر پس از دریافت سند، آن را به نظر قاضی دادگاه رسانیده و دادگاه آن را فوری مهر و موم می نماید

Q: با توجه به اینکه اگر در مورد سندی ادعای جعلیت شد مدعی استفاده از سند، باید اصل آن را ارائه کند اگر مدعی استفاده وکیل یا نماینده قانونی دیگری باشد و نسبت به اصل سندی که ادعای جعلیت شده دسترسی نداشته باشند دادگاه چه کار میکند؟
A: ماده 220 - تبصره- در مواردی که وکیل یا نماینده قانونی دیگری در دادرسی مداخله داشته باشد، چنانچه دسترسی به اصل سند نداشته باشد حق استمهال دارد و دادگاه مهلت مناسبی برای ارائه اصل سند به او می دهد.

Q: دادگاه در صدور حکم راجع به ماهیت دعوا
نسبت به سندی که درمورد آن ادعای جعل شده است، چه اقدامی باید انجام دهد؟
A: ماده 221 - دادگاه مکلف است ضمن صدور حکم راجع به ماهیت دعوا نسبت به سندی که درمورد آن ادعای جعل شده است، تعیین تکلیف نموده ...
(تعیین و تکلیف خواهد کرد) ادامه در سوالات بعدی.

Q: اگر نسبت به سندی ادعای جعل شده است  اما دادگاه آن را مجعول تشخیص ندهد در ضمن صدور حکم راجع به ماهیت دعوی، چه اقدامی میکند؟
A: ماده 221 - دستور تحویل آن را به صاحب سند صادر می نماید.

Q: ماده 221 - دادگاه نسبت به سندی که درمورد آن ادعای جعل شده است  و آن را مجعول تشخیص دهد در ضمن صدور حکم راجع به ماهیت دعوی، چه اقدامی میکند؟ اجرای این رای چه زمانی انجام می شود؟
A: تکلیف اینکه باید:
1- تمام سند از بین برده شود و یا
2-  قسمت مجعول در روی سند ابطال گردد یا
3- کلماتی محو و یا تغییر داده شود تعیین خواهد کرد.
- اجرای رای دادگاه در این خصوص منوط است به قطعی شدن حکم دادگاه در ماهیت دعوا و گذشتن مدت درخواست تجدیدنظر یا ابرام حکم در مواردی که قابل تجدیدنظر می باشد.

Q: در صورتی که در مورد تصویر یا رونوشت اسناد و مدارکی ادعای جعلیت شده،آیا ارائه آنها به دیگران توسط کارمندان دادگاه ، مجاز است؟
A: اصولا خیر مگر با اجازه دادگاه
ماده 222 - کارمندان دادگاه مجاز نیستند تصویر یا رونوشت اسناد و مدارکی را که نسبت به آنها ادعای جعلیت شده مادام که به موجب حکم قطعی نسبت به آنها تعیین تکلیف نشده است، به اشخاص تسلیم نمایند،
مگر با اجازه دادگاه که در این صورت نیز باید در حاشیه آن تصریح شود که نسبت به این سند ادعای جعلیت شده است.

Q: در صورت اجازه دادگاه مبنی بر ارائه تصویر یا رونوشت اسناد و مدارکی که نسبت به آنها ادعای جعلیت شده، این امر چگونه باید انجام شود؟
ضمانت اجرا؟
A: ماده ۲۲۲
در این صورت نیز باید در حاشیه آن تصریح شود که نسبت به این سند ادعای جعلیت شده است.
تخلف از مفاد این ماده مستلزم محکومیت از سه ماه تا یک سال انفصال از خدمات دولتی خواهد بود.

Q: ماده 223 - در رسیدگی به صحت و اصالت سند چه مواردی را نمیتوان اساس تطبیق قرار داد؟
A: ماده 223 - خط، مهر، امضا و اثر انگشت اسناد عادی را که نسبت به آن انکار یا تردید یا ادعای جعل شده باشد، نمی توان اساس تطبیق قرار داد، هرچند که حکم به صحت آن شده باشد.

Q: استکتاب در مورد چه شخصی انجام می شود؟ ضمانت اجرای عدم حضور یا امتناع از کتابت یا زدن انگشت یا تصدیق مهر؟
A: ماده 224 - می توان کسی را که خط یا مهر یا امضا یا اثر انگشت منعکس در سند به او نسبت داده شده است، اگر در حال حیات باشد، برای استکتاب یا اخذ اثر انگشت یا تصدیق مهر دعوت نمود.
عدم حضور یا امتناع او از کتابت یا زدن انگشت یا تصدیق مهر می تواند قرینه صحت سند تلقی شود.

Q: ماده 225 - اگر اوراق و نوشته هاو مدارکی که باید اساس تطبیق قرار گیرد در یکی از ادارات یا شهرداری‌ها یا بانکها یا موسساتی که با سرمایه دولت تاسیس شده است موجود باشد چه اقدامی باید صورت پذیرد؟
A: آنها را به محل تطبیق می اورند.
- چنانچه اوردن آنها به محل تطبیق ممکن نباشد و یا به نظر دادگاه مصلحت نباشد و یا دارنده آنها در شهر یا محل دیگری اقامت داشته باشد به موجب قرار دادگاه می توان: در محلی که نوشته ها، اوراق و مدارک یاد شده قراردارد، تطبیق بعمل اورد.

Q: ماده 226 - برای کارشناسی از اسناد، از چه اشخاصی میتوان استفاده کرد؟ وظیفه آنها و میزان مسئولیتشان چگونه است؟
A: - در صورت ضرورت، دقت در سند، تطبیق خط، امضا، اثرانگشت یا مهر سند را به
کارشناس رسمی یا
اداره تشخیص هویت و
پلیس بین الملل که مورد وثوق دادگاه باشند ارجاع نماید.
- اداره تشخیص هویت و پلیس بین الملل، هنگام اعلام نظر به دادگاه ارجاع کننده، باید هویت و مشخصات کسی را که در اعلام نظر دخالت مستقیم داشته است معرفی نماید.
- شخص یادشده از جهت مسئولیت و نیز موارد رد، درحکم کارشناس رسمی می باشد

Q: اگر مدعی جعلیت در دعوای حقوقی، شخص معینی را به جعل سند مورد استناد متهم کند، دادگاه چه کار میکند؟
A: ماده ۲۲۷
دادگاه به هر دو ادعا یکجا رسیدگی می‌نماید.

Q: رای قطعی کیفری در مورد جعلیت سند، برای دادگاه حقوقی چه مقدار معتبر است؟
A: ماده 227 - در صورتی که دعوای حقوقی در جریان رسیدگی باشد، رای قطعی کیفری نسبت به اصالت یا جعلیت سند، برای دادگاه متبع خواهد بود اگر اصالت یا جعلیت سند به موجب رای قطعی کیفری ثابت شده و سند یاد شده مستند دادگاه در امر حقوقی باشد، رای کیفری برابر مقررات مربوط به اعاده دادرسی قابل استفاده می باشد.
انتهای ماده مفهوم نیست

Q: هرگاه در ضمن رسیدگی، دادگاه از طرح ادعای جعل مرتبط با دعوای حقوقی در دادگاه دیگری مطلع شود چه اقدامی میکند؟
A: ماده 227-موضوع به اطلاع رئیس حوزه قضایی می رسد تا با توجه به سبق ارجاع برای رسیدگی توام اتخاذ تصمیم نماید.

Q: ماده 228 - آیا میتوان پس از ادعای جعل، اظهار انکار یا تردید نیز نمود؟ برعکسش چطور آیا ممکن است؟
A: پس از ادعای جعلیت سند، تردید یا انکار نسبت به آن سند پذیرفته نمی شود،
 ولی چنانچه پس از تردید یا انکار سند، ادعای جعل شود، فقط به ادعای جعل رسیدگی خواهد شد.

Q: ماده 228 - با ادعای جعل یا اظهار تردید و انکار، چه نوع ادعاهایی را نمیتوان نسبت به سند اظهار داشت؟
A: دیگر:
1- ادعای پرداخت وجه آن سند یا
2- انجام هر نوع تعهدی نسبت به آن پذیرفته نمی شود.

Q: چنانچه نسبت به اصالت سند همراه با دعوای پرداخت وجه یا انجام تعهد، تعرض شود، به کدامیک رسیدگی می شود؟
A: ماده 228 - فقط به ادعای پرداخت وجه یا انجام تعهد رسیدگی خواهد شد و تعرض به اصالت قابل رسیدگی نمی باشد.

Q: به منظور اثبات ادعا با گواه در دعاوی مدنی برای کدام دعاوی گواهی دو مرد نیاز است؟
A: ماده 230 -
اصل طلاق و اقسام آن و رجوع در طلاق و نیز
دعاوی غیرمالی از قبیل مسلمان بودن، بلوغ، جرح و تعدیل، عفو از قصاص، وکالت، وصیت

Q: در موضوع اثبات با گواه در دعاوی مدنی
برای کدام دعاوی گواهی دو مرد یا یک مرد و دو زن نیاز است؟
A: ماده 230 -دعاوی مالی یا انچه که مقصود از آن مال می باشد از قبیل دین، ثمن مبیع، معاملات، وقف، اجاره، وصیت به نفع مدعی، غصب، جنایات خطائی و شبه عمد که موجب دیه است

Q: در دعاوی مالی چنانچه برای خواهان امکان اقامه بینه شرعی( دو گواه) نباشد، خواهان از نظر ادله دعوا چه اقدامی میتواند انجام دهد؟ به چه ترتیبی؟
A: ماده ۲۳۰
می تواند با معرفی یک گواه مرد یا دو زن به ضمیمه یک سوگند ادعای خود را اثبات کند.
در موارد مذکور در این بند، ابتدا گواه واجد شرایط شهادت می دهد، سپس سوگند توسط خواهان ادا می شود.

Q: ماده 230 - برای اثبات با گواه در دعاوی مدنی برای کدام از دعاوی گواهی چهار زن - یا دومرد - یا یک مرد و دو زن پذیرفته است؟
A: دعاوی که اطلاع بر آنها معمولا در اختیار زنان است از قبیل ولادت، رضاع، به کارت، عیوب درونی زنان

Q: ماده 230 - برای اثبات با گواه در دعاوی مدنی برای کدام از دعاوی گواهی دو مرد - یا یک مرد و دو زن اثبات می شود؟
A: اصل نکاح

Q: ماده 231 - در کدام دعاوی گواهی بر شهادت گواه اصلی مسموع است؟ با چه شرطی؟ آیا شرایط گواه برای گواه بر شاهد اصلی لازم است؟
A: در کلیه دعاوی که جنبه حق الناسی دارد اعم از امور جزائی یا مدنی ( مالی و غیر آن ) به شرح ماده فوق هرگاه به علت:
غیبت یا بیماری، سفر، حبس و امثال آن حضور گواه اصلی متعذر یا متعسر باشد گواهی بر شهادت گواه اصلی مسموع خواهد بود.
گواه بر شاهد اصلی باید واجد شرایط مقرر برای گواه و گواهی باشد.

Q: بعد از رسیدگی فرجامی و نقض حکم و ارجاع به دادگاه، دادگاه مرجوع الیه چه می کند؟
A: ماده ۴۰۶
دادگاه مرجوع الیه با لحاظ رای دیوان عالی کشور و مندرجات پرونده،
اگر اقدام دیگری را لازم نداند، بدون تعیین وقت، رسیدگی کرده و مبادرت به انشاء رای می نماید
و الا با تعیین وقت و دعوت از طرفین، اقدام لازم را معمول وانشاء رای خواهد نمود.

Q: اگر دو رای صادره مغایر با یکدیگر شناخته شده، چنانچه هر دو رای نقض شود چه می شود؟
A: برابر ماده قبل (ماده ۴۰۶) اقدام خواهد شد.
خلاصه:
ارجاع به دادگاه و رسیدگی در آنجا بدون تعیین وقت یا با تعیین وقت در صورت نیاز
ماده ۴۰۶
درمورد ماده قبل و سایر موارد نقض حکم، دادگاه مرجوع الیه با لحاظ رای دیوان عالی کشور و مندرجات پرونده، اگر اقدام دیگری را لازم نداند، بدون تعیین وقت، رسیدگی کرده و مبادرت به انشاء رای می نماید
و الا با تعیین وقت و دعوت از طرفین، اقدام لازم را معمول وانشاء رای خواهد نمود.

Q: رای اصراری چیست؟
A: ماده ۴۰۸
در صورتی که پس از نقض حکم فرجام خواسته در دیوان عالی کشور دادگاه با ذکر استدلال طبق رای اولیه اقدام به صدور رای اصراری نماید...
یعنی دادگاه مرجوع الیه پس از نقض رای توسط دیوان، با ذکر استدلال دادگاه اول طبق رای اولیه، اقدام به صدور رای کند

Q: اگر رای اصراری صادر شود و این رای مورد درخواست رسیدگی فرجامی واقع شود دیوان چه می کند؟
A: ماده ۴۰۸
شعبه دیوان عالی کشور
در صورت پذیرش استدلال رای دادگاه را ابرام،
در غیر این صورت پرونده در هیات عمومی شعب حقوقی مطرح و چنانچه نظر شعبه دیوان عالی کشور مورد ابرام قرار گرفت حکم صادره نقض و پرونده به شعبه( دادگاه ) دیگری ارجاع خواهد شد.

Q: اگر رای اصراری صادر شود و این رای مورد درخواست رسیدگی فرجامی واقع شود  و  طبق نظر هیات عمومی شعب حقوقی نظر شعبه دیوان عالی کشور مورد ابرام قرار گرفت و به دادگاه دیگری ارجاع شد، دادگاه چگونه عمل می کند؟
A: ماده ۴۰۸
دادگاه مرجوع الیه طبق استدلال هیات عمومی دیوان عالی کشور حکم مقتضی صادر می نماید. این حکم در غیر موارد مذکور در ماده (۳۲۶) قطعی می باشد.
(ماده ۳۲۶ به موجب ماده ۳۹ قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب الحاقی ۱۳۸۱/۷/۲۸ صریحا نسخ گردیده است)

Q: پس از نقض رای در دیوان آیا برای تجدید رسیدگی به دعوا، تقدیم دادخواست جدید لازم است؟
A: ماده ۴۰۹
برای تجدید رسیدگی به دعوا پس از نقض، تقدیم دادخواست جدید لازم نیست.

Q: در رای دیوان عالی کشور چه مواردی ذکر می شود؟
A: ماده ۴۱۰
در رای دیوان عالی کشور
نام و مشخصات
و محل اقامت طرفین
و حکم یا قراری که از آن فرجام خواسته شده است
و خلاصه اعتراضات و دلایلی که موجب نقض یا ابرام حکم یا قرار می شود
به طور روشن و کامل ذکر می گردد و پس از امضاء آن در دفتر مخصوص با قید شماره و تاریخ ثبت خواهد شد.

Q: فرجام خواهی تبعی چیست؟
A: ممکن است یک رای جزءا به ضرر هریک از طرفین باشد و در مورد فرجام خواهی یکی از طرفین قرار گیرد. فرجام خوانده می تواند ضمن جواب خود نسبت به آن قسمت از رای که علیه اوست فرجام خواهی تبعی کند به عبارت دیگر فرجام خواهیِ فرجام خوانده ی  اصلی در برابر فرجام خواهِ اصلی را فرجام تبعی می نامیم
ماده ۴۱۳
فرجام خوانده می تواند فقط در ضمن پاسخی که به دادخواست فرجامی می دهد از حکمی که مورد شکایت فرجامی است نسبت به جهتی که آن را به ضرر خود یا خلاف موازین شرعی و مقررات قانونی می داند تبعا درخواست رسیدگی فرجامی نماید

Q: در صورت درخواست فرجام تبعی توسط فرجام خوانده اگر مدت مقرر برای درخواست فرجام نسبت به فرجام خواه منقضی شده باشد آیا این درخواست به طرف مقابل (فرجام خواه) ابلاغ می شود؟
A: ماده ۴۱۳
درخواست فرجام تبعی به طرف ابلاغ می شود که ظرف مدت بیست روز به طور کتبی پاسخ دهد، هرچند مدت مقرر برای درخواست فرجام نسبت به او منقضی شده باشد.

Q: فرجام تبعی در مقابل چه کسی پذیرفته می شود؟
A: ماده ۴۱۴
فرجام تبعی فقط در مقابل فرجام خواه و از کسی که طرف درخواست فرجام واقع شده (فرجام خوانده) پذیرفته می شود.

Q: اگر فرجام خواه دادخواست فرجامی خود را استرداد نماید و یا دادخواست او رد شود چه تاثیری روی فرجام خواهی تبعی دارد؟
A: ماده ۴۱۵
اگر فرجام خواه دادخواست فرجامی خود را استرداد نماید و یا دادخواست او رد شود حق درخواست فرجام تبعی ساقط می شود
و(حتی) اگر درخواست فرجام تبعی شده باشد بلااثر می گردد.

Q: آیا فرجام خواهی تبعی تابع تشریفات خاص دادخواست فرجام خواهی است؟
A: ماده ۴۱۶
هیچ یک از شرایط مذکور در مواد (۳۸۰) و (۳۸۱) در فرجام تبعی جاری نیست.
ماده ۳۸۰
در دادخواست(فرجام خواهی) باید نکات زیر قید شود :
۱ – نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات فرجام خواه و وکیل او در صورتی که دادخواست را وکیل داده باشد.
۲ – نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات فرجام خوانده.
۳ – حکم یا قراری که از آن درخواست فرجام شده است.
۴ – دادگاه صادرکننده رای.
۵ – تاریخ ابلاغ رای.
۶ – دلایل فرجام خواهی.
ماده ۳۸۱
به دادخواست فرجامی باید برگ‌های زیر پیوست شود :
۱- رونوشت یا تصویر مصدق حکم یا قراری که از آن فرجام خواسته می شود.
۲- لایحه متضمن اعتراضات فرجامی.
۳- وکالتنامه وکیل یا مدرک مثبت سمت تقدیم کننده دادخواست فرجامی در صورتی که خود فرجام خواه دادخواست را نداده باشد.

Q: نسبت به چه احکامی امکان درخواست اعاده دادرسی وجود دارد؟(جهات اعاده دادرسی)
A: ماده ۴۲۶
۱- موضوع حکم مورد، ادعای خواهان نبوده باشد.
۲- حکم به میزان بیشتر از خواسته صادر شده باشد.
۳- وجود تضاد در مفاد یک حکم که ناشی از استناد به اصول یا به مواد متضاد باشد.
۴- حکم صادره با حکم دیگری در خصوص همان دعوا و اصحاب آن، که قبلا توسط همان دادگاه صادر شده است متضاد باشد بدون انکه سبب قانونی موجب این مغایرت باشد.
۵- طرف مقابل درخواست کننده اعاده دادرسی حیله و تقلبی به کار برده که در حکم دادگاه موثربوده است.
۶- حکم دادگاه مستند به اسنادی بوده که پس از صدور حکم جعلی بودن آنها ثابت شده باشد،
۷- پس از صدور حکم، اسناد و مدارکی به دست آید که دلیل حقانیت درخواست کننده اعاده دادرسی باشد و ثابت شود اسناد و مدارک یاد شده در جریان دادرسی مکتوم بوده و درا ختیار متقاضی نبوده است.

Q: مهلت درخواست اعاده دادرسی برای اشخاص مقیم ایران.... و برای اشخاص مقیم خارج از کشور .... می باشد
A: ماده ۴۲۷
مهلت درخواست اعاده دادرسی برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه می باشد

Q: مهلت درخواست اعاده دادرسی از چه موقع شروع می شود؟
نسبت به آرای حضوری
نسبت به آرای غیابی
به جهت مغایربودن دو حکم
در صورتی که جهت اعاده دادرسی جعلی بودن اسناد یا حیله و تقلب طرف مقابل باشد
هرگاه جهت اعاده دادرسی وجود اسناد و مدارکی باشد که مکتوم بوده
A: ماده ۴۲۷-
۱- نسبت به آرای حضوری قطعی، از تاریخ ابلاغ.
۲- نسبت به آرای غیابی، از تاریخ انقضای مهلت واخواهی و درخواست تجدیدنظر.
ماده ۴۲۸
چنانچه اعاده دادرسی به جهت مغایربودن دو حکم باشد ابتدای مهلت از تاریخ آخرین ابلاغ هریک از دو حکم است.
ماده ۴۲۹
در صورتی که جهت اعاده دادرسی جعلی بودن اسناد یا حیله و تقلب طرف مقابل باشد، ابتدای مهلت اعاده دادرسی، تاریخ ابلاغ حکم نهایی مربوط به اثبات جعل یا حیله و تقلب می باشد.
ماده ۴۳۰
هرگاه جهت اعاده دادرسی وجود اسناد و مدارکی باشد که مکتوم بوده، ابتدای مهلت از تاریخ وصول اسناد و مدارک یا اطلاع از وجود آن محاسبه می شود. تاریخ یادشده باید در دادگاهی که به درخواست رسیدگی می کند، اثبات گردد.

Q: اگر شخصی در خارج از مهلت، درخواست اعاده دادرسی اما عذر موجهی داشته باشد چه می شود؟
A: تبصره ماده ۴۲۷– در مواردی که درخواست کننده اعاده دادرسی عذر موجهی داشته باشد طبق ماده ( ۳۰۶ ) این قانون عمل می شود.
ماده ۳۰۶
مهلت واخواهی ... خواهد بود مگر اینکه معترض به حکم ثابت نماید عدم اقدام به واخواهی در این مهلت به دلیل عذر موجه بوده است. دراین صورت باید دلایل موجه بودن عذر خود را ضمن دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکننده رای اعلام نماید. اگر دادگاه ادعا را موجه تشخیص داد قرار قبول دادخواست واخواهی را صادر و اجرای حکم نیز متوقف می شود. جهات زیر عذر موجه محسوب می گردد :
۱- مرضی که مانع از حرکت است.
۲- فوت یکی از والدین یا همسر یا اولاد.
۳- حوادث قهریه از قبیل سیل، زلزله و حریق که بر اثر آن تقدیم دادخواست واخواهی در مهلت مقرر ممکن نباشد.
۴- توقیف یا حبس بودن به نحوی که نتوان در مهلت مقرر دادخواست واخواهی تقدیم کرد.

Q: اعاده دادرسی بر دو قسم است :
A: ماده ۴۳۲
اعاده دادرسی بر دو قسم است :
الف – اصلی که عبارتست از این که متقاضی اعاده دادرسی به طور مستقل آن را درخواست نماید.
ب – طاری که عبارتست از این که در اثنای یک دادرسی حکمی به عنوان دلیل ارائه شود و کسی که حکم یادشده علیه او ابراز گردیده نسبت به آن درخواست اعاده دادرسی نماید.

Q: دادخواست اعاده دادرسی اصلی به چه دادگاهی تقدیم می شود؟
A: ماده ۴۳۳
دادخواست اعاده دادرسی اصلی به دادگاهی تقدیم می شود که صادرکننده همان حکم بوده است

Q: درخواست اعاده دادرسی طاری به چه دادگاهی تقدیم می شود؟
A: ماده ۴۳۳
...درخواست اعاده دادرسی طاری به دادگاهی تقدیم می گردد که حکم در انجا به عنوان دلیل ابراز شده است.

Q: آیا اعاده دادرسی طاری نیاز به تقدیم دادخواست دارد؟
A: بله البته اول درخواست داده می شود سپس ظرف سه روز باید دادخواست تقدیم شود.
ماده ۴۳۳درخواست اعاده دادرسی طاری به دادگاهی تقدیم می گردد که حکم در انجا به عنوان دلیل ابراز شده است.
تبصره – پس از درخواست اعاده دادرسی طاری باید دادخواست لازم ظرف سه روز به دفتر دادگاه تقدیم گردد.

Q: دادگاهی که دادخواست اعاده دادرسی طاری را دریافت می دارد چه تکلیفی دارد؟
A: ماده ۴۳۴
مکلف است آن را به دادگاه صادرکننده حکم ارسال نماید

Q: دادگاهی که دادخواست اعاده دادرسی طاری را دریافت می دارد و آن را به دادگاه صادرکننده حکم ارسال نماید، چنانچه دلایل درخواست را قوی بداند و تشخیص دهد حکمی که در خصوص درخواست اعاده دادرسی صادر می گردد موثر در دعوا (دعوای مطورحه در همین دادگاه) می باشد چه می کند؟
A: ماده ۴۳۴ رسیدگی به دعوای مطروحه را در قسمتی که حکم راجع به اعاده دادرسی در آن موثر است تا صدور حکم نسبت به اعاده دادرسی به تاخیر می اندازد
( با ماده ۴۲۳ که در مورد اعتراض ثالث طاری هست خلط نشود)
ماده ۴۲۳
در صورت وصول اعتراض طاری از طرف شخص ثالث چنانچه دادگاه تشخیص دهد حکمی که درخصوص اعتراض یادشده صادر می شود موثر در اصل دعوا خواهد بود، تا حصول نتیجه اعتراض، رسیدگی به دعوا را به تاخیر می اندازد. در غیر این صورت به دعوای اصلی رسیدگی کرده رای می دهد و اگر رسیدگی به اعتراض برابر ماده با دادگاه دیگری باشد به مدت بیست روز به اعتراض کننده مهلت داده می شود که دادخواست خود را به دادگاه مربوط تقدیم نماید.
چنانچه در مهلت مقرر اقدام نکند دادگاه رسیدگی به دعوا را ادامه خواهد داد.

Q: چنانچه دعوایی در دیوان عالی کشور تحت رسیدگی باشد و درخواست اعاده دادرسی نسبت به آن شود، چه می شود؟
A: ماده ۴۳۴تبصره- ... درخواست به دادگاه صادرکننده حکم ارجاع می گردد. در صورت قبول درخواست یادشده از طرف دادگاه، رسیدگی در دیوان عالی کشور تا صدور حکم متوقف خواهدشد.

Q: در دادخواست اعاده دادرسی مراتب زیر درج می گردد :
A: ماده ۴۳۵
۱- نام و نام خانوادگی و محل اقامت و سایر مشخصات درخواست کننده و طرف او.
۲- حکمی که مورد درخواست اعاده دادرسی است.
۳- مشخصات دادگاه صادرکننده حکم.
۴- جهتی که موجب درخواست اعاده دادرسی شده است.

Q: درخواست اعاده دادرسی را وکیل تقدیم نماید چه تکلیفی نسبت به دادخواست اعاده دادرسی دارد؟
A: ماده ۴۳۵در صورتی که درخواست اعاده دادرسی را وکیل تقدیم نماید باید مشخصات او در دادخواست ذکر و وکالتنامه نیز پیوست دادخواست گردد.

Q: دادگاه صالح در مورد قبول یا رد درخواست اعاده دادرسی چه می کند؟
A: بدواً قرار لازم را صادرمی نماید
ماده ۴۳۵تبصره – دادگاه صالح بدوا در مورد قبول یا رد درخواست اعاده دادرسی قرار لازم را صادرمی نماید و در صورت قبول درخواست مبادرت به رسیدگی ماهوی خواهد نمود.

Q: آیا دادگاه رسیدگی کننده در اعاده دادرسی ملزم است تنها به انچه که در دادخواست اعاده دادرسی ذکر شده است رسیدگی کند؟
A: بله
ماده ۴۳۶
در اعاده دادرسی به جز انچه که در دادخواست اعاده دادرسی ذکر شده است، جهت دیگری مورد رسیدگی قرار نمی گیرد.

Q: بعد از درخواست اعاده دادرسی و صدور قرار قبولی آن چنانچه محکوم به غیرمالی باشد
اجرای حکم چه وضعیتی خواهد داشت؟
A: ماده ۴۳۷ الف – چنانچه محکوم به غیرمالی باشد اجرای حکم متوقف خواهد شد.

Q: بعد از درخواست اعاده دادرسی و صدور قرار قبولی آن چنانچه محکوم به مالی است و امکان اخذ تامین و جبران خسارت احتمالی باشد چه می شود؟
A: ماده ۴۳۷ ب – چنانچه محکوم به مالی است و امکان اخذ تامین و جبران خسارت احتمالی باشد به تشخیص دادگاه از محکوم له تامین مناسب اخذ و اجرای حکم ادامه می یابد.

Q: بعد از درخواست اعاده دادرسی و صدور قرار قبولی آن در مواردی که درخواست اعاده دادرسی مربوط به یک قسمت از حکم باشد چه می شود؟
A: ماده ۴۳۷حسب موردمطابق بندهای ( الف ) و ( ب ) اقدام می گردد.
الف – چنانچه محکوم به غیرمالی باشد اجرای حکم متوقف خواهد شد.
ب – چنانچه محکوم به مالی است و امکان اخذ تامین و جبران خسارت احتمالی باشد به تشخیص دادگاه از محکوم له تامین مناسب اخذ و اجرای حکم ادامه می یابد.

Q: هرگاه پس از رسیدگی، دادگاه درخواست اعاده دادرسی را وارد تشخیص دهد، در مورد حکم چه تصمیمس میگیرد؟
A: ماده ۴۳۸
حکم مورد اعاده دادرسی را نقض و حکم مقتضی صادر می نماید

Q: هرگاه پس از رسیدگی، دادگاه درخواست اعاده دادرسی را وارد تشخیص دهد، و درخواست اعاده دادرسی راجع به قسمتی از حکم باشد چه می کند؟
A: ماده ۴۳۸ فقط همان قسمت نقض یا اصلاح می گردد.

Q: حکمی که در اثر اعاده دادرسی صادر می شود آیا قابل تجدید نظر یا فرجام است؟
A: ماده ۴۳۸
 این حکم از حیث تجدیدنظر و فرجام خواهی تابع مقررات مربوط خواهد بود.

Q: اگر جهت اعاده دادرسی مغایرت دو حکم باشد، دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۴۳۹
دادگاه پس از قبول اعاده دادرسی
حکم دوم را نقض و حکم اول به قوت خود باقی خواهد بود.

Q: آیا نسبت به حکمی که پس از اعاده دادرسی صادر می گردد،بار دیگر اعاده دادرسی از همان جهت پذیرفته خواهد شد؟
A: خیر
ماده ۴۴۰
نسبت به حکمی که پس از اعاده دادرسی صادر می گردد، دیگر اعاده دادرسی از همان جهت پذیرفته نخواهد شد.

Q: در اعاده دادرسی آیا غیر از طرفین دعوا شخص دیگری نیز می تواند در دعوا داخل شود؟
A: ماده ۴۴۱
در اعاده دادرسی غیر از طرفین دعوا شخص دیگری به هیچ عنوان نمی تواند داخل در دعوا شود.

Q: اگر مستمسک دعوای یک طرف گواهی گواهان باشد چه زمانی باید آنها را در دادگاه حاضر کند؟
A: ماده 232 - هریک از طرفین دعوا که متمسک به گواهی شده اند، باید گواهان خود را در زمانی که دادگاه تعیین کرده حاضر و معرفی نمایند.

Q: اصحاب دعوا راجع به گواهان طرف مقابل چه حقی دارند؟
A: ماده 234 - میتوانند گواهان طرف خود را با ذکر علت جرح نمایند

Q: ماده 234 - در چه صورتی رای مستند به گواهی گواهان از موارد نقض محسوب می شود؟
A: چنانچه
1- پس از صدور رای برای دادگاه معلوم شود که
2- قبل از ادای گواهی جهات جرح وجود داشته ولی
3- بر دادگاه مخفی مانده و
4- رای صادره هم مستند به آن گواهی بوده،
 مورد از موارد نقض می باشد

Q: ماده 234 - چنانچه جهات جرح گواهان بعد از صدور رای حادث شده باشد آیا در اعتبار رای موثر است؟
A: چنانچه جهات جرح بعد از صدور رای حادث شده باشد موثر در اعتبار رای دادگاه نخواهد بود.

Q: ماده 234 - در صورتی که طرف دعوا برای جرح گواه از دادگاه استمهال نماید، دادگاه چه کار میکند؟
A: دادگاه حداکثر به مدت یک هفته مهلت خواهد داد.

Q: گواهی گواهان آیا با همدیگر استماع می شود یا جداگانه؟
A: ماده 235 -دادگاه، گواهی هر گواه را بدون حضور گواههایی که گواهی نداده اند استماع می کند
و بعد از ادای گواهی می تواند از گواهها مجتمعا تحقیق نماید.

Q: قبل از ادای گواهی، دادگاه چه مواردی را به گواه خاطرنشان می سازد؟
A: ماده ۲۳۶
1- حرمت گواهی کذب و
2- مسئولیت مدنی آن و
3- مجازاتی که برای آن مقرر شده است.

Q: گواهان قبل از ادای گواهی چه مواردی را باید اظهار نمایند؟
A: ماده 236 -گواهان قبل از ادای گواهی نام و نام خانوادگی، شغل، سن و محل اقامت خود را اظهار و سوگند یاد می کنند که تمام حقیقت را گفته و غیراز حقیقت چیزی اظهار ننمایند

Q: ماده 236 - گواهان قبل از ادای گواهی برای راستگویی خود چگونه سوگند یاد خواهند کرد؟
A: سوگند یاد می کنند که تمام حقیقت را گفته و غیراز حقیقت چیزی اظهار ننمایند.

Q: در صورتی که احقاق حق متوقف به گواهی باشد و گواه حاضر به اتیان سوگند نشود، آیا می توان وی را الزام به اتیان سوگند نمود؟
A: ماده 236 - تبصره- در صورتی که احقاق حق متوقف به گواهی باشد و گواه حاضر به اتیان سوگند نشود الزام به آن ممنوع است.

Q: به جهت تامین آزادی گواه، دادگاه چه اقدامی می تواند انجام دهد؟ تکلیفش پس از آن چیست؟
A: داماده 237 - دادگاه می تواند برای اینکه ازادی گواه بهتر تامین شود گواهی او را بدون حضور اصحاب دعوا استماع نماید.
- دراین صورت پس از ادای گواهی بلافاصله اصحاب دعوا را ازاظهارات گواه مطلع می سازد.

Q: ماده 238 - قطع کردن اظهارات گواه توسط اصحاب دعوی چه حکمی دارد؟ نحوه سوال کردن اصحاب دعوی از گواه چگونه است؟
A: ماده 238 - هیچ یک از اصحاب دعوا نباید اظهارات گواه را قطع کند،
 لکن پس از ادای گواهی می توانند توسط دادگاه سوالاتی را که مربوط به دعوا می باشد از گواه به عمل اورند.

Q: ماده 239 - دادگاه در مواجهه با گواه باید چگونه عمل کند؟ (آیا میتواند به گواه کمک کند؟)
A: دادگاه نمی تواند گواه را به ادای گواهی ترغیب یا از آن منع یا او را در کیفیت گواهی راهنمایی یا در بیان مطالب کمک نماید،
بلکه فقط مورد گواهی را طرح نموده و او را در بیان مطالب خود آزاد می گذارد.

Q: ماده 240 - دادگاه اظهارات گواه را باید چه کار کند؟ آیا امضای گواه لازم است؟
A: اظهارات گواه باید عینا در صورت مجلس قید و به امضا یا اثر انگشت او برسد و
- اگر گواه نخواهد یا نتواند امضا کند، مراتب در صورت مجلس قید خواهد شد. (لذا می تواند بدون امضا هم باشد).

Q: تشخیص ارزش و تاثیر گواهی با کجاست؟
A: ماده 241 - تشخیص ارزش و تاثیر گواهی با دادگاه است.

Q: ماده 242 - در چه مواردی دادگاه می تواند گواهان را احضار کند؟
A: دادگاه می تواند:
1- به درخواست یکی از اصحاب دعوا
2- همچنین در صورتی که مقتضی بداند گواهان را احضار نماید.

Q: ماده 242 - ابلاغ احضاریه برای گواهان با چه تشریفاتی است؟
A: در ابلاغ احضاریه، مقرراتی که برای ابلاغ اوراق قضایی تعیین شده رعایت می گردد و باید حداقل یک هفته قبل از تشکیل دادگاه به گواه یا گواهان ابلاغ شود.

Q: ماده 243 - اگر گواه که احضار شده درموعد مقرر حضور نیابد چه اقدامی صورت می پذیرد؟
A: دوباره احضار خواهد شد.

Q: آیا گواهی گواه را میتوان خارج از دادگاه استماع نمود؟ به چه شرطی؟ توسط چه کسی؟
A: بله
ماده 244-
در صورت
1- معذور بودن گواه از حضور در دادگاه و همچنین
2- در مواردی که دادگاه مقتضی بداند
می تواند گواهی گواه را در منزل یا محل کار او یا در محل دعوا
 توسط یکی از قضات دادگاه استماع کند.

Q: در صورتی که گواه در مقر دادگاه دیگری اقامت داشته باشد دادگاه چه اختیاری دارد؟
A: ماده 245 -دادگاه می تواند از دادگاه محل توقف او بخواهد که گواهی او را استماع کند.

Q: چنانچه مبنای رای دادگاه گواهی گواه باشد و آن گواه به واسطه بیماری، حبس، سفر و امثال آن از حضور در دادگاه معذور باشد، یا در محل دیگری اقامت داشته باشد استناد به گواهی وی چگونه است؟
A: ماده 246 - استنادکننده به گواهی، فقط می تواند به گواهی شاهد بر گواه اصلی استناد نماید.
(یعنی اگر واسطه ها دو تا بشوند معتبر نیست )

Q: ماده 247 - گواه درخواست کدامیک از هزینه های خود را میتواند بنماید؟ مقدار آن را چه کسی معین می کند؟ چه شخصی مسئول پرداخت آن است
A: هرگاه گواه برای حضور در دادگاه درخواست هزینه امد و رفت و جبران خسارت حاصل از آن را بنماید، دادگاه میزان آن را معین و استنادکننده را به تادیه آن ملزم می نماید.

Q: قرار معاینه محل توسط چه اشخاصی قابل تعیین است؟ آیا ابلاغ هم باید بشود؟
A: ماده 248 -دادگاه می تواند
1- راسا یا
2- به درخواست هریک از اصحاب دعوا
قرار معاینه محل راصادر نماید.
 موضوع قرار و وقت اجرای آن باید به طرفین ابلاغ شود.

Q: آیا برای اینکه دادگاه قرار تحقیق محلی صادر کند، حتما باید اسامی مطلعین در محل را بداند؟ یعنی طرفی که به اطلاعات اهل محل استناد می کند آیا باید اسامی مطلعین را هم ذکر کند؟
A: خیر
ماده ۲۴۹ - در صورتی که طرفین دعوا یا یکی از آنان به اطلاعات اهل محل استناد نمایند، اگرچه به طور کلی باشد و اسامی مطلعین را هم ذکر نکنند، دادگاه قرار تحقیق محلی صادر می نماید

Q: درمورد قرار تحقیق محلی، طرف دیگر دعوی چه حقی در موقع تحقیقات دارد؟
A: ماده 249 - چنانچه قرار تحقیق محلی به درخواست یکی از طرفین صادر گردد، طرف دیگر دعوا می تواند در موقع تحقیقات، مطلعین خود را در محل حاضر نماید که اطلاع آنها نیز استماع شود.

Q: در صورتی که محل تحقیقات (در معاینه محل یا تحقیق محلی) خارج از حوزه دادگاه باشد، دادگاه چه اختیاری دارد؟
A: ماده 250 - در صورتی که محل تحقیقات خارج از حوزه دادگاه باشد، دادگاه می تواند اجرای تحقیقات را از دادگاه محل درخواست نماید.
مگر اینکه مبنای رای دادگاه معاینه و یا تحقیقات محلی باشد که دراین صورت باید اجرای قرارهای مذکور توسط شخص قاضی صادر کننده رای صورت گیرد یاگزارش مورد وثوق دادگاه باشد.

Q: در تحقیقات محلی در صورتی که مبنای رای دادگاه معاینه و یا تحقیقات محلی باشد، چه محدودیتی برای دادگاه وجود دارد؟
A: ماده 250 - دراین صورت باید اجرای قرارهای مذکور توسط
شخص قاضی صادر کننده رای صورت گیرد یا
گزارش، مورد وثوق دادگاه باشد.

Q: ماده 251 - در هنگام(یعنی از بعد)اجرای قرار معاینه محل یا تحقیقات محلی، متصدی اجرا چه کار می کند؟
A: متصدی اجرای قرار از معاینه محل یا تحقیقات محلی صورت جلسه تنظیم و به امضای مطلعین و اصحاب دعوا می رساند.

Q: آیا تراضی بر روی اشخاص و گواهی آنان برای کسب اطلاع از آنان در محل، در تحقیقات محلی ممکن است؟ متصدی در این باره چه کار باید بکند؟
A: ماده 253- طرفین دعوا می توانند اشخاصی را برای کسب اطلاع از آنان در محل معرفی وبه گواهی آنها تراضی نمایند.
متصدی تحقیقات صورت اشخاصی را که اصحاب دعوا انتخاب کرده اند نوشته و به امضای طرفین می رساند.

Q: ماده 254 - عدم حضور هر یک از اصحاب دعوی در قرار معاینه محل و تحقیقات محلی آیا مانع از اجرای آن است؟
A: خیر - عدم حضور یکی از اصحاب دعوا مانع از اجرای قرار معاینه محل و تحقیقات محلی نخواهد بود.

Q: اطلاعات حاصل از تحقیق و معاینه محل دلیل است یا اماره؟
A: ماده 255
اطلاعات حاصل از تحقیق و معاینه محل از امارات قضایی محسوب می گردد که ممکن است موجب علم یا اطمینان قاضی دادگاه یا موثر در آن باشد.
اماره هست یعنی میشود خلافش ثابت شود

Q: ماده 256 - عدم تهیه وسیله اجرای قرار معاینه محل یا تحقیق محلی توسط متقاضی، موجب چه چیزی است؟
A: موجب خروج آن از عداد دلایل وی می باشد

Q: اگر دادگاه اجرای قرار تحقیق محلی را لازم بداند، تهیه وسائل اجرا با چه شخصی است؟
A: ماده 256 -
در مرحله بدوی با خواهان دعوا و
در مرحله تجدیدنظر با تجدیدنظرخواه می باشد.

Q: ماده 256 - در قرار تحقیق محلی و معاینه محل، صورتی که به علت عدم تهیه وسیله، اجرای قرار مقدور نباشد و دادگاه بدون آن نتواند انشای رای نماید در مرحله بدوی و مرحله تجدید نظر چه اتفاقی می افتد؟
A: 1- دادخواست بدوی ابطال و
2- در مرحله تجدیدنظر تجدیدنظرخواهی متوقف ولی مانع اجرای حکم بدوی نخواهد بود.

Q: آیا صدور قرار ارجاع امر به کارشناس تنها به صلاحدید دادگاه است یا اصحاب دعوا هم می توانند درخواست کنند؟
در قرار مذکور چه مواردی باید تعیین شود؟
A: ماده ۲۵۷
دادگاه می تواند راسا یا به درخواست هریک از اصحاب دعوا قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر نماید.
در قرار دادگاه:
1- موضوعی که نظر کارشناس نسبت به آن لازم است و نیز
2- مدتی که کارشناس باید اظهار عقیده کند، تعیین می گردد.
نکته خارج از ماده
در هر قرار کارشناسی 6 رکن باید ذکر شود
1. لزوم صدور قرار ارجاع امر به کارشناس (257)
2. موضوع کارشناسی (257)
3.انتخاب کارشناس به قید قرعه (258)
4. تعیین دستمزد (؟ احتمالا 259)
5. تعیین مسئول پرداخت (259)
6. تعیین مهلت (257)

Q: کارشناس از بین چه اشخاصی انتخاب می شود؟ در صورتی کارشناسان صالح  بیش از یک نفر باشند نحوه انتخاب و گزینش چگونه است؟
A: ماده 258- دادگاه باید کارشناس مورد وثوق را از بین کسانی که دارای صلاحیت در رشته مربوط به موضوع است انتخاب نماید.
در صورت تعدد آنها، به قید قرعه انتخاب می شود.

Q: ماده 258 - در صورت لزوم تعدد کارشناسان، عده کارشناسان منتخب چطور است؟
A: در صورت لزوم تعدد کارشناسان، عده منتخبین باید فرد باشد تا در صورت اختلاف نظر، نظراکثریت ملاک عمل قرار گیرد.

Q: معیار و اعتبار نظر اکثریت در کارشناسان چه شرطی دارد؟
A: ماده 258 تبصره – اعتبار نظر اکثریت در صورتی است کارشناسان از نظر تخصص با هم مساوی باشند.

Q: ماده 259 - ایداع دستمزد کارشناس به عهده کیست؟ و چه موقع باید هزینه آن را پرداخت کند؟ ضمانت اجرای عدم پرداخت؟
A: به عهده متقاضی.
هرگاه ظرف مدت یک هفته از تاریخ ابلاغ آن را پرداخت نکند، کارشناسی از عداد دلایل وی خارج می شود.

Q: هرگاه قرار کارشناسی به نظر دادگاه باشد و دادگاه نیز نتواند بدون انجام کارشناسی انشای رای نماید پرداخت دستمزد کارشناسی مرحله بدوی و در مرحله تجدیدنظر به عهده چه شخصی است؟
A: ماده 259 - پرداخت دستمزد کارشناسی مرحله بدوی به عهده خواهان و در مرحله تجدیدنظر به عهده تجدیدنظرخواه است

Q: هرگاه قرار کارشناسی به نظر دادگاه باشد و دادگاه نیز نتواند بدون انجام کارشناسی انشای رای نماید، در صورتی که در مرحله بدوی یا تجدید نظر، دادگاه نتواند بدون نظر کارشناس حتی با سوگند نیز حکم صادر نماید، چه اتفاقی می افتد؟
فرض سوال اینه که کسی که باید دستمزد کارشناس رو بدهد پرداخت نکرده و کارشناسی انجام نشده و با سوگند هم نتونه حکم صادر کنه
A: ماده ۲۵۹
1- مرحله بدوی: در صورتی که در مرحله بدوی دادگاه نتواند بدون نظر کارشناس حتی با سوگند نیز حکم صادر نماید دادخواست ابطال می گردد و
2- مرحله تجدید نظر:  اگر در مرحله تجدیدنظر باشد تجدیدنظرخواهی متوقف ولی مانع اجرای حکم بدوی نخواهد بود.

Q: آیا وصول نظریه کارشناس به طرفین ابلاغ می شود؟ طرفین چه حقی در این مورد دارند؟
A: ماده 260 - وصول نظر کارشناس به طرفین ابلاغ خواهد شد،  (وصول ابلاغ می شود نه خود نظریه)
طرفین می توانند ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ به دفتر دادگاه مراجعه کنند و با ملاحظه نظر کارشناس چنانچه مطلبی دارند نفیا یا اثباتا به طور کتبی اظهار نمایند.

Q: ماده 264 - آیا کارشناس مکلف به قبول کارشناسی است؟ آیا استثنا هم دارد؟ تکلیف کارشناس در این مورد (استثناء) چیست؟
A: بله
کارشناس مکلف به قبول امر کارشناسی که از دادگاه به او ارجاع شده می باشد، مگر این که:
- دارای عذری باشد که به تشخیص دادگاه موجه شناخته شود،
در این صورت باید قبل از مباشرت به کارشناسی مراتب را به طور کتبی به دادگاه اعلام دارد.

Q: موارد معذور بودن کارشناس کدامند؟
A: ماده ۲۶۱
همان موارد معذور بودن دادرس است. که در ماده 91 ذکر شده
موارد ماده 91 عبارتند از:
الف - قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین دادرس با یکی از اصحاب دعوا وجود داشته باشد.
ب - دادرس قیم یا مخدوم یکی از طرفین باشد و یا یکی از طرفین مباشر یا متکفل امور دادرس یا همسر او باشد.
ج- دادرس یا همسر یا فرزند او، وارث یکی از اصحاب دعوا باشد.
د - دادرس سابقا در موضوع دعوای اقامه شده به عنوان دادرس یا داور یا کارشناس یا گواه اظهارنظر کرده باشد.
ه- - بین دادرس و یکی از طرفین و یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یادر سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد.
و - دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند.

Q: در صورتی که کارشناس ظرف مدت معین نظر خود را کتبا تقدیم دادگاه ننماید، دادگاه چه اقدامی انجام می دهد؟
A: ماده ۲۶۲
الف: اگر موضوع از اموری باشد که اظهار نظر در آن مدت میسر نباشد. دراین صورت به تقاضای کارشناس دادگاه مهلت مناسب دیگری تعیین وبه کارشناس و طرفین اعلام می کند.
ب: در غیر موارد فوق، هرگاه کارشناس ظرف مدت معین نظر خود را کتبا تقدیم دادگاه ننماید، کارشناس دیگری تعیین می شود

Q: در مواردی که کارشناس ظرف مدت معین نظر خود را کتبا تقدیم دادگاه ننماید، چنانچه قبل ازانتخاب یا اخطار به کارشناسِ دیگر، نظر کارشناس (اول) به دادگاه واصل شود دادگاه چه اقدامی میکند؟
A: ماده 262 -
دادگاه به آن ترتیب اثر می دهد و
تخلف کارشناس را به مرجع صلاحیت دار اعلام می دارد.

Q: در صورت لزوم تکمیل تحقیقات یا اخذ توضیح از کارشناس دادگاه چه اقدامی می کند؟
A: ماده 263 -دادگاه
موارد تکمیل و توضیح را در صورت مجلس منعکس و
به کارشناس اعلام و
کارشناس را برای ادای توضیح دعوت می نماید.
در صورت عدم حضور، کارشناس جلب خواهد شد.

Q: آیا کارشناس را میتوان جلب کرد؟
A: ماده 263 - هر گاه برای ادای توضیح دعوت شود، در صورت عدم حضور، کارشناس جلب خواهد شد

Q: ماده 263 - هرگاه پس از اخذ توضیحات، دادگاه کارشناسی را ناقص تشخیص دهد، دادگاه چه اقدامی میکند؟
A: هرگاه پس از اخذ توضیحات، دادگاه کارشناسی را ناقص تشخیص دهد، قرار تکمیل آن را صادر و به همان کارشناس یا کارشناس دیگر محول می نماید.

Q: حق الزحمه کارشناس توسط چه شخصی و بر چه اساسی تعیین می شود؟
اگر بعد از اظهار نظر کارشناس معلوم گردد که حق الزحمه تعیین شده متناسب نبوده است چه اقدامی انجام می شود؟
A: ماده ۲۶۴
دادگاه
حق الزحمه کارشناس را
با رعایت کمیت و کیفیت و ارزش کار تعیین می کند.
هرگاه بعد از اظهار نظر کارشناس معلوم گردد که حق الزحمه تعیین شده متناسب نبوده است،
مقدار آن را به طور قطعی تعیین و دستور وصول آن را می دهد.

Q: در صورتی که نظر کارشناس با اوضاع و احوال محقق و معلومِ مورد کارشناسی مطابقت نداشته باشد، آیا دادگاه به آن ترتیب اثر خواهد داد؟
A: ماده 265 -در صورتی که نظر کارشناس با اوضاع و احوال محقق و معلوم مورد کارشناسی مطابقت نداشته باشد، دادگاه به آن ترتیب اثر نخواهد داد.

Q: اگر یکی از کارشناسان در موقع رسیدگی و مشاوره حاضر بوده ولی بدون عذرموجه از اظهار نظر یا حضور در جلسه یا امضا امتناع نماید، ملاک عمل چه چیزی است؟ سایر کارشناسان چه تکلیفی دارند؟
A: ماده 266 -
نظر اکثریت کارشناسانی که از حیث تخصص با هم مساوی باشند ملاک عمل خواهد بود
- عدم حضور کارشناس یا امتناعش از اظهارنظر یا امضای رای، باید از طرف کارشناسان دیگر تصدیق و به امضا برسد.

Q: ماده 267 - هر گاه یکی از اصحاب دعوا از تخلف کارشناس متضرر شده باشد، چه اقدامی می تواند انجام دهد؟
A: در صورتی که تخلف کارشناس سبب اصلی در ایجاد خسارات به متضرر باشد می توانداز کارشناس مطالبه ضرر نماید.
ضرر و زیان ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست.

Q: آیا می توان کارشناس دیگری را با تراضی انتخاب کرد؟ در این باره حتما باید از کارشناسان رسمی باشد یا خیر؟
A: بله
خیر
ماده 268 - طرفین دعوا در هر مورد که قرار رجوع به کارشناس صادر می شود، می توانند قبل از اقدام کارشناس یا کارشناسان منتخب، کارشناس یا کارشناسان دیگری را با تراضی انتخاب و به دادگاه معرفی نمایند.
دراین صورت کارشناس مرضی الطرفین به جای کارشناس منتخب دادگاه برای اجرای قرار کارشناسی اقدام خواهد کرد.
- کارشناسی که به تراضی انتخاب می شود ممکن است غیر از کارشناس رسمی باشد.

Q: اگر لازم باشد که تحقیقات کارشناسی درخارج از مقر دادگاه رسیدگی کننده اجراشود و طرفین کارشناس را با تراضی تعیین نکرده باشند،
دادگاه چه اختیاری دارد؟
A: ماده 269 -دادگاه می تواند انتخاب کارشناس را به طریق قرعه به دادگاهی که تحقیقات در مقر آن دادگاه اجراء می شود واگذار نماید.

Q: دادگاه در چه مواردی قرار اتیان سوگند صادر می کند؟
A: ماده ۲۷۰
در مواردی که صدور حکم دادگاه منوط به سوگند شرعی می باشد، دادگاه به درخواست متقاضی،
قرار اتیان سوگند صادر کرده ...

Q: در قرار اتیان سوگند توسط دادگاه چه چیزهایی تعیین می شود؟
A: ماده 270 - دادگاه
- موضوع سوگند و
- شخصی را که باید سوگند یاد کند
 تعیین می نماید.

Q: در چه مواردی ( دعاوی) سوگند شرعی ملاک و مستند صدور حکم می تواند قرار بگیرد؟
A: ماده ۲۷۱
- درکلیه دعاوی مالی و
- سایر حقوق الناس از قبیل: نکاح، طلاق، رجوع در طلاق، نسب، وکالت و وصیت
که فاقد دلائل و مدارک معتبر دیگر باشد (به نظر میرسد قید به هر دو مورد بر می گردد)

Q: ماده 271 - با چه شرطی سوگند شرعی ملاک و مستند صدور حکم می تواند قرار بگیرد؟
A: در صورتی که فاقد دلائل و مدارک معتبر دیگر باشد.

Q: ماده 272 - هرگاه خواهان ( مدعی ) فاقد بینه و گواهِ واجد شرایط باشد و خوانده ( مدعی علیه ) منکر ادعای خواهان بوده باشد، رای با چه ترتیبی و به نفع کدامیک صادر خواهد شد؟
A: در این مورد، به تقاضای خواهان، منکر، ادای سوگند می نماید و به موجب آن ادعا ساقط خواهد شد

Q: ماده 273 - در مورد تقاضای خواهان برای سوگند خوانده، چنانچه خوانده از ادای سوگند امتناع ورزد و سوگند را به خواهان واگذار نماید در صورت سوگند و نکول خواهان چه اتفاقی خواهد افتاد؟
A: با سوگند وی ادعایش ثابت می شود و با نکول، ادعای وی ساقط خواهد شد.

Q: چنانچه منکر از ادای سوگند و رد آن به خواهان نکول نماید، دادگاه چه اقدامی میکند؟ اقدامات دادگاه نسبت به ناکل سوگند در این باره چگونه است؟
A: ماده 274 -دادگاه سه بار جهت اتیان سوگند یا رد آن به خواهان، به منکر اخطار می کند،
در غیراینصورت ناکل شناخته خواهد شد.
- با اصرار خوانده بر موضع خود، دادگاه ادای سوگند را به خواهان واگذار نموده و با سوگند وی ادعا ثابت و به موجب آن حکم صادر می شود
- و در صورت نکول خواهان از ادای سوگند، ادعای اوساقط خواهد شد.

Q: در چه صورتی دعوا منقلب شده و خواهان خوانده محسوب می شود؟
A: ماده 275 - هرگاه خوانده در پاسخ خواهان ادعایی مبنی بر
1- برائت ذمه از سوی خواهان یا
2- دریافت مال مورد ادعا یا
3- صلح و هبه نسبت به آن و یا
4- تملیک مال به موجب یکی از عقود ناقله نماید،
دعوا منقلب شده، خواهان خوانده و خوانده، خواهان تلقی می شود و حسب مورد با آنان رفتارخواهد شد.

Q: ماده 276 - در صورتی که خوانده به علت عارضه ای از قبیل لکنت زبان یا لال بودن سکوت نماید، تکلیف قاضی دادگاه چیست؟
A: قاضی دادگاه راسا یا به وسیله مترجم یا متخصص امر مراد وی را کشف یا عارضه را برطرف می نماید.

Q: ماده 276 - هر گاه خوانده در قبال ادعای خواهان سکوت نماید و سکوت خوانده و استنکاف وی از باب تعمد وایذاء باشد، دادگاه چه تصمیمی می گیرد؟
A: دادگاه ضمن تذکر عواقب شرعی و قانونی کتمان حقیقت سه بار به خوانده اخطارمی نماید که در نتیجه استنکاف، ناکل شناخته می شود،
- دراین صورت با سوگند خواهان دعوی ثابت و حکم بر محکومیت خوانده صادر خواهد شد.

Q: ماده 277 - کدام یک از دعاوی با معرفی یک گواه مرد یا دو گواه زن به ضمیمه یک سوگند قابل اثبات است؟ ترتیب اخذ گواهی یا سوگند؟
A: 1- در کلیه دعاوی مالی که به هر علت و سببی به ذمه تعلق می گیرد از قبیل قرض، ثمن معامله، مال الاجاره، دیه جنایات، مهریه، نفقه، ضمان به تلف یا اتلاف - همچنین
2- دعاوی که مقصود از آن مال است از قبیل بیع، صلح، اجاره، هبه، وصیت به نفع مدعی، جنایت خطائی و شبه عمد موجب دیه - چنانچه برای خواهان امکان اقامه بینه شرعی نباشد
- ابتدا گواه واجد شرایط، شهادت می دهد سپس سوگند توسط خواهان اداء می شود.

Q: در کدامیک از دعاوی پس از اقامه بینه خواهان(نه خوانده) باید سوگند بخورد؟ امتناع او از سوگند چه تاثیری دارد؟
A: خلاصه: در دعوای بر میت چه خواهان، وارث صاحب حق باشد چه خود صاحب حق.
در صورت امتناع از سوگند، حق وی ساقط می شود.
ماده ۲۷۸
در دعوای بر میت پس از اقامه بینه، سوگند خواهان نیز لازم است
و در صورت امتناع از سوگند، حق وی ساقط می شود.
ماده ۲۷۹
 (همچنین) اگر خواهان در دعوای بر میت، وارثِ صاحب حق باشد و بر اثبات ادعای خود اقامه بینه کند علاوه بر آن باید ادای سوگند نماید.
در صورت عدم اتیان سوگند حق مورد ادعا ساقط خواهد شد

Q: در دعوای ورثه بر میت، در صورت تعدد وراث، چنانچه بعضی ادای سوگند نموده و بعضی نکول کنند، به چه ترتیبی حق اثبات می شود؟
A: ماه 279 تبصره ۱ – در صورت تعدد وراث
هریک نسبت به سهم خود باید ادای سوگند نمایند
چنانچه بعضی ادای سوگند نموده و بعضی نکول کنند
ادعا نسبت به کسانی که ادای سوگند کرده ثابت
و
نسبت به نکول کنندگان ساقط خواهد شد.

Q: سوگند در حدود شرعی چگونه است؟ در کدامیک از حدود شرعی حق سوگند وجود دارند؟
A: ماده 280 - درحدود شرعی حق سوگند نیست
مگر در سرقت که فقط نسبت به جنبه حق الناسی آن سوگند ثابت است ولی حد سرقت با آن سوگند ثابت نخواهد شد.

Q: ماده 280 - در سرقت آیا حد سرقت با سوگند قابل اثبات است؟
A: خیر، فقط جنبه حق الناسی آن می تواند با سوگند ثابت شود.

Q: ماده 281 - شرایط و نحوه ادای سوگند...
A: سوگند باید
1- مطابق قرار دادگاه و
2- با لفظ جلاله ( والله - بالله - تالله ) یا نام خداوند متعال به سایر زبآنها ادا گردد و
3- در صورت نیاز به تغلیظ دادگاه کیفیت ادای آن را از حیث زمان، مکان و الفاظ تعیین می نماید.
4-  مراتب اتیان سوگند صورت جلسه می گردد.
5- فرقی بین مسلمان و غیرمسلمان در ادای سوگند به نام خداوند متعال نخواهد بود

Q: ماده 281 - در هنگام سوگند غیرمسلمانان به چه شخصی سوگند یاد میکنند؟
A: فرقی بین مسلمان و غیرمسلمان در ادای سوگند به نام خداوند متعال نخواهد بود

Q: ماده 282 - در صورتی که طرفین جهت ادای سوگند حاضر نباشند( حضور نداشته باشند) دادگاه چه اقدامی میکند؟
A: دادگاه محل ادای سوگند، تعیین وقت نموده و طرفین را احضار می نماید.
دراحضار نامه علت حضور قید می گردد.

Q: آیا دادگاه میتواند بدون درخواست اصحاب دعوی، طرف مقابل را سوگند دهد؟ اگر سوگند دهد آیا معتبر است؟
A: ماده 283 -دادگاه نمی تواند بدون درخواست اصحاب دعوا سوگند دهد و
اگر سوگند داد اثری بر آن مترتب نخواهد بود
چنانچه پس از آن، درخواست اجرای سوگند شود باید سوگند تجدیدگردد.

Q: درخواست سوگند از جانب متقاضی، تا چه زمانی می تواند ارائه شود؟ آیا این در خواست می تواند شفاهی باشد یا الزما کتبی است؟
A: ماده ۲۸۴
درخواست سوگند ازسوی متقاضی ممکن است شفاهی یا کتبی باشد.  درخواست شفاهی در صورت مجلس نوشته شده و به امضای درخواست کننده می رسد و این درخواست را تا پایان دادرسی می توان انجام داد

Q: ماده 285 - در صورتی که سوگند از سوی منکر / مدعی باشد، بر چه چیزی سوگند یاد می شود؟
A: - در صورتی که سوگند از سوی منکر باشد، سوگند بر عدم وجود یا عدم وقوع ادعای مدعی، یاد خواهد شد و
- چنانچه سوگند از سوی مدعی باشد، سوگند بر وجود یا وقوع ادعا علیه منکر به عمل خواهد امد.
به هرحال باید مقصود درخواست کننده سوگند معلوم و صریح باشد که کدامیک از این امور است

Q: اگر شخصی که باید سوگند یادکند بدون عذر موجه حاضر نشود چه می شود؟
اگر شخصی که باید سوگند یادکند بعد از حضور از سوگند امتناع نماید چه می شود؟
در این دو فرض دادگاه مواجه با چه تکلیفی است؟
A: اگر کسی که باید سوگند یادکند بدون عذر موجه حاضر نشود یا بعد از حضور از سوگند امتناع نماید نکول محسوب
و دادگاه اتیان سوگند را به طرف دعوا رد می کند
و با اتیان سوگند حکم صادر خواهد شد وگرنه دعوا ساقط می گردد.

Q: ماده 287 - اگر کسی که باید سوگند یادکند برای قبول یا رد سوگند مهلت بخواهد، آیا دادگاه می تواند به او مهلت دهد؟
A: دادگاه می تواند به اندازه ای که موجب ضرر طرف نشود به او یک بار مهلت بدهد.

Q: اتیان سوگند در کجاست؟ آیا می تواند خارج از دادگاه باشد؟
A: ماده 288 -
اتیان سوگند باید درجلسه دادگاه رسیدگی کننده به دعوا انجام شود.
بله - در صورتی که ادا کننده سوگند بواسطه عذر موجه نتواند در دادگاه حضور یابد، دادگاه، حسب اقتضای مورد، وقت دیگری برای سوگند معین می نماید یا دادرس دادگاه نزد او حاضر می شود ...

Q: ماده 289 - آیا درخواست کننده سوگند می تواند از تقاضای خود صرفنظر کند؟
A: بله - هرگاه کسی که درخواست سوگند کرده است از تقاضای خود صرف نظر نماید دادگاه با توجه به سایر مستندات به دعوا رسیدگی نموده و رای مقتضی صادر می نماید.

Q: در چه مواردی یک دادگاه به دادگاه خارج از مقر دادگاه رسیدگی کننده نیابت می دهد تا تحقیقات را انجام دهد؟ آیا اقدامات دادگاه صلاحیتدار محلِ نیابت معتبر است؟
A: ماده 290 - در هر موردی که رسیدگی به دلایلی از قبیل تحقیقات از مطلعین و گواهان یا معاینه محلی و یا هر اقدام دیگری که می بایست خارج از مقر دادگاه رسیدگی کننده به دعوا انجام گیرد و مباشرت دادگاه شرط نباشد.
اقدامات مذکور در صورتی معتبر خواهد بود که مورد وثوق دادگاه باشد.

Q: در مواردی که تحقیقات باید خارج از کشور ایران به عمل اید، دادگاه چه اقدامی می کند؟ آیا نتیجه اش معتبر است؟
A: نیابت می دهد
اعتبار بستگی به نظر دادگاه دارد
ماده 291 - دادگاه در حدود مقررات معهود بین دولت ایران و کشور مورد نظر، به دادگاه کشوری که تحقیقات باید در قلمرو آن انجام شود نیابت می دهد تا تحقیقات را به عمل اورده و صورت مجلس را ارسال دارد.
ترتیب اثر بر تحقیقات معموله در خارج از کشور متوقف بر وثوق دادگاه به نتیجه تحقیقات میباشد

Q: ماده 292 - آیا دادگاه های ایران می توانند نیابت از سایر کشورها را قبول کنند؟ با چه شرطی؟
A: دادگاههای ایران می توانند به شرط معامله متقابل، نیابتی که ازطرف دادگاههای کشورهای دیگر راجع به تحقیقات قضایی به آنها داده می شود قبول کنند.

Q: با چه شرایطی تحقیقات دادگاه ایران (نیابت گرفته از کشور دیگر) بر اساس قوانین کشور خارجی انجام می پذیرد؟
A: ماده 293 -دادگاههای ایران نیابت تحقیقات قضایی را برابر قانون ایران انجام می دهند ولی با شروط ذیل:
1- دادگاه کشور خارجی ترتیب خاصی برای رسیدگی معین کرده باشد
2- به شرط معامله متقابل
3- در صورتی که مخالف با موازین اسلام و
4- مخالف قوانین مربوط به نظم عمومی و اخلاق حسنه نباشد
می تواند برابر ترتیب خاص مورد نیابت عمل نماید.

Q: ماده 294 - در صورتی که کشور خارجه نیابت انجام تحقیقات را به عهده گرفته و به طریق دیگری (غیر از روش مقرر دادگاه) تحقیق کرده باشد، آیا معتبر است؟
A: در صورتی که دادگاه یادشده به طریق دیگری اقدام به بررسی و تحقیق نماید اعتبار آن منوط به نظر دادگاه خواهد بود.

Q: ماده 295 - پس از اعلام ختم دادرسی، دادگاه چه زمانی انشای رای می کند؟
A: پس از اعلام ختم دادرسی در صورت امکان دادگاه در همان جلسه انشای رای نموده و به اصحاب دعوا اعلام می نماید در غیر اینصورت حداکثر ظرف یک هفته انشاء و اعلام رای می کند.

Q: ماده 296 - آیا رای دادگاه کتبی است یا شفاهی؟
A: رای دادگاه پس از انشای لفظی باید نوشته شده و به امضای دادرس یا دادرسان برسد

Q: در نوشتن رای دادگاه چه مواردی رعایت می گردد (قید می شود)؟
A: ماده ۲۹۶
1- تاریخ صدور رای.
۲- مشخصات اصحاب دعوا یا وکیل یا نمایندگان قانونی آنان با قید اقامتگاه.
۳- موضوع دعوا و درخواست طرفین.
۴- جهات، دلایل، مستندات، اصول و مواد قانونی که رای براساس آنها صادر شده است.
۵- مشخصات و سمت دادرس یا دادرسان دادگاه.

Q: پاک نویس رای دادگاه ظرف چند روز باید انجام شود و پس از پاک نویس چه اقدامی می شود؟
A: ماده 297 - رای دادگاه باید ظرف پنج روز از تاریخ صدور پاکنویس شده
 و به امضای دادرس یا دادرسان صادرکننده رای برسد.

Q: ماده 298 - در چه صورتی (شروط) دادگاه مکلف به انشای رای نسبت به قسمتی از دعوی است؟
A: در صورتی که
1- دعوا قابل تجزیه بوده و
2-  فقط قسمتی از آن مقتضی صدور رای باشد
3- با درخواست خواهان، دادگاه مکلف به انشای رای نسبت به همان قسمت می باشد و نسبت به قسمت دیگر رسیدگی را ادامه می دهد.

Q: ماده 299 - تفاوت حکم و قرار چیست؟ (رای چه زمانی حکم و چه زمانی قرار نامیده می شود؟)
A: چنانچه رای دادگاه راجع به ماهیت دعوا و قاطع آن به طور جزیی یا کلی باشد، حکم و
 در غیر این صورت قرار نامیده می شود.

Q: مدیر دفتر پس از امضای دادنامه پاک نویس شده، چه اقدامی انجام می دهد؟
A: ماده 300 - رونوشت آن را به تعداد اصحاب دعوا تهیه و
در صورتی که شخصا یا وکیل یا نماینده قانونی آنها حضور دارند به آنان ابلاغ نماید
والا به مامور ابلاغ تسلیم و توسط وی به اصحاب دعوا ابلاغ گردد.

Q: ماده 301 - آیا تسلیم دادنامه قبل از امضا، مجاز است؟ با متخلف چه برخوردی خواهد شد؟
A: خیر -
ماده 301 - مدیر یا اعضای دفتر قبل از آنکه رای یا دادنامه به امضای دادرس یا دادرس ها برسد، نباید رونوشت آن را به کسی تسلیم نمایند.
در صورت تخلف مرتکب به حکم هیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری به مجازات بند ( ب ) ماده ( ۹ ) قانون رسیدگی به تخلفات اداری - مصوب ۱۳۷۲- و بالاتر محکوم خواهد شد.
جهت مطالعه
‌ماده ۹ – تنبیهات اداری به ترتیب زیر عبارتند از:
‌الف – اخطار کتبی بدون درج در پرونده استخدامی.
ب – توبیخ کتبی با درج در پرونده استخدامی.
ج – کسر حقوق و فوق‌العاده شغل یا عناوین مشابه حداکثر تا [ یک سوم از یک ماه ] تا یک سال.
‌د – انفصال موقت از یک ماه تا یک سال.
ه – تغییر محل جغرافیایی خدمت به مدت یک تا پنج سال.
‌و – تنزل مقام و یا محرومیت از انتصاب به پستهای حساس و مدیریتی در دستگاه‌های دولتی و دستگاه‌های مشمول این قانون.
‌ز – تنزل یک یا دو گروه و یا تعویق در اعطای یک یا دو گروه به مدت یک یا دو سال.
ح – بازخرید خدمت در صورت داشتن کمتر از ۲۰ سال سابقه خدمت دولتی در مورد مستخدمین زن و کمتر از ۲۵ سال سابقه خدمت دولتی در‌مورد مستخدمین مرد با پرداخت ۳۰ تا ۴۵ روز حقوق مبنای مربوط در قبال هر سال خدمت به تشخیص هیأت صادرکننده رأی.
ط – بازنشستگی در صورت داشتن بیش از بیست سال سابقه خدمت دولتی برای مستخدمین زن و بیش از ۲۵ سال سابقه خدمت دولتی برای‌ مستخدمین مرد بر اساس سنوات خدمت دولتی با تقلیل یک یا دو گروه.
ی – اخراج از دستگاه متبوع.
ک – انفصال دائم از خدمات دولتی و دستگاه‌های مشمول این قانون.

Q: ماده 302 - آیا اجرای حکم یا قرار بدون ابلاغ ممکن است؟
A: ( اصولا ) خیر

Q: ماده 302 - نحوه ابلاغ دادنامه به چه ترتیبی است؟
A: نحوه ابلاغ دادنامه و رونوشت آن برابر مقررات مربوط به ابلاغ دادخواست و سایر اوراق رسمی خواهد بود.

Q: ماده 302 - چنانچه رای دادگاه غیابی بوده و محکوم علیه مجهول المکان باشد، چگونه ابلاغ می شود؟
A: مفاد رای بوسیله اگهی در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار مرکز یا محلی با هزینه خواهان برای یکبار به محکوم علیه ابلاغ خواهد شد. تاریخ انتشار اگهی، تاریخ ابلاغ رای محسوب می شود.
تاریخ ابلاغ نکته جدا شود

Q: چه زمانی حکم حضوری و چه زمانی غیابی محسوب می شود؟
A: ماده 303 - حکم دادگاه حضوری است مگر اینکه خوانده یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی وی
1- در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و
2- به طورکتبی نیز دفاع ننموده باشد و یا
3- اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشد.

Q: ماده 304 - آیا در صورتی که خواندگان متعدد باشند و فقط بعضی از آنان در جلسه دادگاه حاضرشوند و یا لایحه دفاعیه تسلیم نمایند، رای حضوری محسوب می شود؟
A: رای دادگاه نسبت به کسانی که در جلسات حاضر نشده و لایحه دفاعیه نداده اند و یا اخطاریه، ابلاغ واقعی نشده باشد غیابی محسوب است.

Q: درصورتی که اشخاص منازعه و اختلاف خود را در دادگاهها طرح کرده باشند آیا می توانند به داور مراجعه کنند؟
اگر طرح نکرده باشند چطور؟
A: در هردو حالت بله
ماده ۴۵۴
کلیه اشخاصی که اهلیت اقامه دعوا دارند می توانند با تراضی یکدیگر منازعه و اختلاف خود را خواه در دادگاهها طرح شده یا نشده باشد و در صورت طرح در هر مرحله ای ازرسیدگی باشد، به داوری یک یا چند نفر ارجاع دهند.

Q: آیا رجوع به داوری نیاز به رضایت طرفین دارد؟
A: ماده ۴۵۴
کلیه اشخاصی که اهلیت اقامه دعوا دارند می توانند با تراضی یکدیگر منازعه و اختلاف خود را ... دبه داوری یک یا چند نفر ارجاع دهند.

Q: آیا طرفین حق دارند در مورد مراجعه به داور درصورت بروز اختلاف بین آنان از قبل توافق کنند؟
A: ماده ۴۵۵
متعاملین می توانند ضمن معامله ملزم شوند و یا به موجب قرارداد جداگانه تراضی نمایند که در صورت بروز اختلاف بین آنان به داوری مراجعه کنند

Q: آیا متعاملین حق دارند داور یا داوران خود را تعیین نمایند؟
A: ماده ۴۵۵متعاملین می توانند داور یا داوران خود را قبل یا بعد از بروز اختلاف تعیین نمایند.

Q: آیا طرفین می توانند انتخاب داور را به شخص ثالث واگذار کنند
A: بله
ماده ۴۵۵
تبصره- درکلیه موارد رجوع به داور، طرفین می توانند انتخاب داور یا داوران را به شخص ثالث واگذار کنند.

Q: آیا طرفین می توانند انتخاب داور را به دادگاه واگذار کنند
A: ماده ۴۵۵تبصره- درکلیه موارد رجوع به داور، طرفین می توانند انتخاب داور یا داوران را به دادگاه واگذار کنند.

Q: آیا تعداد داوران در آیین دادرسی مدنی محدودیت دارد؟
A: خیر
متعاملین می توانند داور یا داوران خود را تعیین نمایند.

Q: در معاملاتی که یک طرف آن ایرانی و طرف دیگر تبعه خارج است چه محدودیتی در انتخاب داور وجود دارد؟
A: تا قبل از اختلاف، طرف ایرانی نمی تواند ملتزم به حل اختلاف به وسیله داور با تابعیت همان طرف معامله شود.
ماده ۴۵۶
تا زمانی که اختلافی ایجاد نشده است
طرف ایرانی نمی تواند به نحوی از انحاء ملتزم شود که در صورت بروز اختلاف حل آن را به داور یا داوران یا هیاتی ارجاع نماید که آنان دارای همان تابعیتی باشند که طرف معامله دارد

Q: در چه صورتی دادگاه به نظر کارشناس ترتیب اثر نخواهد داد؟
A: ماده ۲۶۵
در صورتی که نظر کارشناس با اوضاع و احوال محقق و معلوم مورد کارشناسی مطابقت نداشته باشد، دادگاه به آن ترتیب اثر نخواهد داد.

Q: در صورتی که ابراز دفاتر بازرگانی در دادگاه ممکن نباشد، دادگاه چه می کند؟
A: ماده ۲۱۰
شخصی را مامورمی نماید
که با حضور طرفین
دفاتر را معاینه و انچه لازم است خارج نویسی نماید.