Map 1
حقوق جزا
  حقوق جزاي عمومي
    جرم
      مكاتب حقوقي
        انتقام خصوصی
        دادگستری خصوصی
        دادگستری عمومی
          شدید بودن مجازات
          اختیارات بیش از حد به قضات
          اختلافات طبقاتی بسیار
        مکتب اجتماعی
          ژان ژاک روسو
          سزار بکاریا
          جرمی بنتام
          منتسکیو
        مکتب عدالت مطلق
        مکتب اثباتی
      تعريف جرم
        بيان اصل قانوني بودن جرم و مجازات
        تفسير
          مضیّق
          موسع
          انواع تفسیر قانون
            تفسیر قانونی
            تفسیر قضایی
            تفسیر دکترین حقوق
          اصل در قوانین کیفری بر تفسیر مضیق است
        عطف به ماسبق شدن قوانين شكلي و ماهوي
      عناصر تشكيل دهنده جرم
        عنصر مادي
          گاهي بصورت فعل
          گاهي بصورت ترك فعل
          گاهي هم بصورت فعل و ترك فعل
        عنصر قانوني
        عنصر رواني
          سوء نيت
            سوء نيت عام
            سوء نيت خاص
      قلمرو حقوق جزا در مکان
        صلاحیت سرزمینی
        صلاحیت شخصی
        صلاحیت واقعی
        صلاحیت جهانی
      تقسيم بندي جرايم
        از حيث نتيجه
          مطلق
          مقيد
        از حيث عنصر مادي
          جرم آني مثل سرقت و قتل و تخريب
          جرم مستمر مثل پوشيدن لباس نظامي
          جرم جرم به عادت (اعتيادي)- مثل تكدي گري و فروش مال مسروقه
          جرم مركب مثل كلاهبرداري
          جرم مكرر يا متوالي مثل چند با ر دزديدن
          عنصر تشكيل دهنده كلاهبرداري
            بردن مال ديگري
            فريب دادن طرف مقابل
            توسل به وسايل متقلبانه
      عوامل موجهه جرم
        امر قانوني مقام ذي صلاح
        حكم قانوني
        اجازه قانون
        دفاع مشروع
          شرايط دفاع مشروع
            تجاوز قريب الوقوع و فعلي باشد
            تجاوز بايد غير قانوني باشد
            دفاع بايد ضرورت داشته باشد
            فقدان تحريك قبلي
            رعايت تناسب
        ضرورت و اضطرار
        رضايت
          فرق بين گذشت و رضايت
        سه نظريه
          اطاعت محض
          مسئوليت مامور
          رعايت ظواهر قانوني
        الضرورات تبيح المحظورات
      اقسام جرم
        جرم تام
        جرم محال
          به اعتبار موضوع
            مطلق
            نسبي
          به اعتبار وسيله
            مطلق
            نسبي
        جرم عقيم
        شباهت و تفاوت جرم محال با جرم عقيم
    مجرم
      شركت
        ماده ۳۷۱ و ۳۷۲ ق.م.ا
      معاونت
        ماده ۱۲۶ ق.م.ا
      عوامل رافعه جرم
        صغير
          ملاك بلوغ
            فقه امامیه
            قانون
          صغیری که مرتکب جرم می شود
            اطفالی که کمتر از ۹ سال سن دارند
              ماده ۱۴۶ ق.م.ا
            از سن ۹ تا ۱۱ سال
              مشمول بند های الف تا پ ماده ۸۸ ق.م.ا
            از سن ۱۲ تا ۱۵ سال
              مشمول بند های الف تا ث ماده ۸۸ ق.م.ا
            از سن ۱۵ تا ۱۸ سال
              ماده ۸۹ ق.م.ا
          قانون ما نیز از فقه امامیه پیروی کرده و در تبصره ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی اشاره شده و ماده ۱۴۷ ق.م.ا
        جنون
          شرط رفع مسئولیت از مجنون
            تقارن جرم با جنون فرد است
          جنون آني
            مورد پذیرش قانونگذار نیست
          جنون مستقر
            جنون ادواري
            جنون اطباقي
        اجبار و اكراه
          تعاریف
            اکراه
            اجبار
          اجبار
            اجبار مادی
              با منشاء بیرونی یا خارجی
                مثلاً شخصی انگشت دیگری را روی ماشه بگذارد و انگشت را فشار بدهد
              با منشاء درونی یا داخلی
                بیماری فرد نظامی که بیش از مدت مشخص غیبت داشته باشد فراری محسوب نخواهد شد طبق ماده ۷۶ قانون مجازات نیروهای مسلح مصوب سال ۸۲
            اجبار معنوی (اکراه)
              اکراه بر جرائم حدی
                زنا
                  بند ت ماده ۲۲۴
                    برای زانیه یعنی مکرَه از موانع مسئولیت کیفری است
                لواط
                  ماده ۲۳۴ ق.م.ا
                    اکراه از عوامل تشدید مجازات است و موجب می شود که فاعل جرم اعدام شود اما مفعول در صورت اکراه شدن مجازات نمی شود در صورتی که حد مفعول نیز اعدام است
                شرب خمر
                در مورد ساب النبی و ارتداد
              اکراه در جرایم موجب قصاص
                جنایات مادون نفس (عضو)
                  ماده ۳۷۷ ق.م.ا
                    از موانع مسئولیت کیفری است و شخص مکرَه قصاص می گردد
                جنایات بر نفس (قتل)
                  ماده ۳۷۵ ق.م.ا
          شرایط
            اکراه
              رفتار تهدید آمیز
              خطر قریب الوقوع و فعلی باشد
              احتمال وقوع خطر
              نامشروع بودن تهدید
              عدم قدرت بر دفع آن
                ماده 151 ق.م.ا
            اجبار
              غیرقابل مقاومت
              غیر قابل پیش بینی بودن واقعه
              فقدان تقصیر قبلی
          فرق بین اجبار و اکراه
            آن فعل یا ترک فعل مورد نظر در اکراه بدون طیب نفس (تمایل نداشتن) اتفاق می افتد اما در اجبار آن عمل بدون اختیار صورت می گیرد
        اشتباه
          اقسام اشتباه
            اشتباه حکمی
              جهل به قانون مسموع نیست و رافع تکلیف نیست
            اشتباه موضوعی
              اشتباه در جرایم عمدی
                مثلا دزدیدن کتاب دیگری بجهت اینکه فکر می کرد مال خودش است یا ماده ۲۲۳ ق.م.ا
                  رافع مسئولیت کیفری
                گاهی اشتباه تاثیرش در کیفیات مشدده است
                  ماده ۶۰۸ و ۶۰۹ ق.تعزیرات
              اشتباه در جرایم خطایی و غیر عمدی
                بی تاثیر است
                  ماده 294 ق.م.ا
        مستي
          ماده ۲۶۴ ق.م.ا
          مراحل سه‌گانه مستی
            تحریک قوای عقلی
            آشفتگی روانی
            حالت اغماء و بیهوشی
          دو شرط جهت رافع مسئولیت کیفری فرد مست
            مستی تعمدی و برای ارتکاب جرم نباشد
            علم به ارتکاب جرم و مسلوب الاختیار شدن در حالت مستی را نداشته باشد
        خواب
          خواب طبیعی
            در اثر غلتیدن مادر جنایت بر طفل گردد
          خواب گردی
            در خواب راه می رود و در بیداری به یاد نمی آورند
          صورت های موجود در ماده 153 ق.م.ا
            الف- شخص نداند در خواب مرتکب جرم می شود
              رافع مسئولیت کیفری✔
            ب- اگر علم داشته باشد که در حالت خواب مرتکب جرم می شود
              رافع مسئولیت کیفری❌
            ج- اگر شخص می دانست در خواب مرتکب جرم می شود و خوابید و شخص دوم نیز با علم اینکه ممکن است شخص اول جنایتی بر او وارد کند خوابید
              بنابر قاعده اقدام، خون شخص دوم هدر است
                رافع مسئولیت کیفری ✔ اما نصف دیه بر گردن شخص اول می باشد
            د- اگر شخص اول می دانست که حتما در خواب قتل می کند اما با این حال در کنار شخص دیگری بخوابد
              قتل عمد محسوب می شود
                رافع مسئولیت کیفری❌
          رافع مسئولیت کیفری است
        سه حالت متصور در جنون
          جنون در حين ارتكاب جرم
            طبق ماده ۱۴۹ ق.م.ا مسئولیت کیفری برداشته می شود
          جنون بعد از ارتكاب جرم و قبل از اجراي حكم
            جرايم حدي
              جنبه حقَ الّهي مثلا نوشیدن شراب
                تا زمان افاقه به تأخیر می افتد
              جنبه حق الناسي مثل قذف، قصاص و دیه
                اگر عنصر مادی، قانونی و روانی جرم را داشته و عالما و عامدا این کار را کرده باشد
                  جنون مانع اجرای مجازات نیست
                اگر وجود عناصر جرم محرز نشود و شک داشتیم که شخص عالما و عامدا این کار را کرده باشد
                  تا زمان افاقه به تاخیر می‌افتد
              تبصره یک ماده ۱۵۰ ق.م.ا
            جرايم ديه و زيان ناشي از جرم
              جنون مانع از پرداخت دیه و پرداخت خسارت نمی شود
          جنون بعد از صدور حكم قطعي
            عامل رافع نیست
              اگر جنون بعد از صدور حکم قطعی در جرایم حدی باشد حد ساقط نمی شود
              اگر جنون در جرایم مستوجب قصاص باشد مانع تعقیب نیست و اجرای حکم نمی باشد
              اگر جنون مرتکب جرایم مستوجب دیه باشد مانع پرداخت دیه نمی‌شود
              اگر جنون مرتکب جرایم مستوجب تعزیر شود تا زمان افاقه اجرای حکم به تعویق می‌افتد ماده ۵۰۳ قانون آیین دادرسی کیفری
    مجازات
      مجازات‌های اصلی
        اشخاص حقیقی
          حد
            ماده ۱۵ ق.م.ا
          قصاص
            ماده ۱۶ ق.م.ا
          دیه
            ماده ۱۷ ق.م.ا
              مواد تعلق دیه
                در جنایت شبهه عمد
                در جنایت خطای محض
                در جنایت عمدی که
                  توافق بر دیه شده باشد
                  امکان قصاص وجود ندارد
                  از ابتداء موضوع قصاص منتفی شده است
          تعزیر
            ماده ۱۸ ق.م.ا
              اقسام تعزیرات
                تعزیرات شرعی
                تعزیرات حکومتی
        اشخاص حقوقی
          ماده ۲۰ ق.م.ا
      مجازات‌های تکمیلی یا تتمیمی
        ماده ۲۳ ق.م.ا
          مثال در ماده ۲۲۹ ق.م.ا
      مجازات تبعی
        ماده ۲۵ و ۲۶ ق.م.ا
      موارد تخفیف و معافیت از مجازات
        معاذیر
          علل موجهه جرم
          عوامل رافع مسئولیت کیفری
          معاذیر قانونی
            از علل مخففه
              ماده ۵۲۱ و ۵۵۴ ق.ت
            معافیت از مجازات
              ماده ۵۰۷ و ۵۵۳ ق.ت
              نظر قانونگذار ایران در رابطه با توبه طبق ماده ۱۱۴ قانون مجازات اسلامی
            قاضی موظف است بر اساس معاذیر قانونی عمل کند و ملزم به اجرای آن می باشد
              افراد یکی از موارد قانونی استفاده می کنند و بر آنان اقدامات تامینی و تربیتی اعمال می گردد
          معاذیر قضایی
            ماده ۳۷ ق.م.ا
              اعمال معاذیر قضایی منوط به احراز جهات تخفیف در ماده ۳۸ ق.م.ا
              در شش مورد دادگاه نمی‌تواند از معاذیر قضایی استفاده کند
                در صورت تکرار جرم
                در صورت تکرار جرم سرقت
                اخلالگران در نظام اقتصادی کشور
                مواد ۷۱۴، ۷۱۵ و ۷۱۶ ق.تعزیرات
                در رابطه با تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری
                حبس ناشی از قاچاق کالا
      مجازات های جایگزین حبس
        ماده ۶۴ قانون مجازات اسلامی
          دوره مراقبت ماده ۸۳ ق.م.ا
          خدمات عمومی رایگان ماده ۸۴ ق.م.ا
          جزای نقدی ماده ۸۵ و ۸۶ ق.م.ا
          محرومیت از حقوق اجتماعی ماده ۲۶ ق.م.ا
        موارد الزامی اعمال مجازات های جایگزین حبس
          مواد ۶۵، ۶۶، ۶۸، ۶۹ ق.م.ا
        موارد اختیاری اعمال مجازات های جایگزین حبس
          ماده ۶۷ و بخش دوم ماده ۶۸ ق.م.ا
        موانع اعمال مجازات های جایگزین حبس
          مواد ۷۱، ۷۲، ۷۳ ق.م.ا
      موارد تشدید مجازات
        اقسام کیفیات مشدده
          کیفیات مشدده خاص
            نوعی یا واقعی
              این کیفیات وقایعی خارجی است که با اَعمال مادیِ جرم مقارن می شود که بر خطرناکی این جرم دلالت می کند در نتیجه بالتبع مجازات تشدید می گردد
                ماده ۶۵۲ و ۶۲۱ ق.ت
              کیفیات مشدده خاص نوعی در جرایم غیرعمدی جریان پیدا نمی‌کند شاهد مثال آن ماده ۷۱۸ قانون تعزیرات
            شخصی
              این کیفیات بدین جهت شخصی است که مربوط به اوصاف بزهکار می باشد
                گاهی اوقات قرابت و رابطه فامیلی موجب تشدید مجازات میگردد
                  بند ۱ و ۲ ماده ۲۲۴ قانون مجازات اسلامی
                گاهی اوقات عدم اسلام فاعل جرم موجب تشدید مجازات میگردد
                  بند ۳ ماده ۲۲۴ قانون مجازات اسلامی
                کارمند بودن موجب تشدید مجازات میگردد
                  ماده ۵۲۷ قانون تعزیرات و ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری
          کیفیات مشدده عام
            تعدد
              تعدد در جرایم مستوجب حد
                ماده ۱۳۲ قانون مجازات اسلامی
              تعدد در جرایم مستوجب قصاص و حد
                ماده ۱۳۳ قانون مجازات اسلامی
              تعدد در جرایم تعزیری
                طبق ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی
                  اشد مجازات اجرا می گردد
              تعدد در جرایم مستوجب دیه
                ماده ۵۳۸ قانون مجازات اسلامی
                  قاعده جمع مجازات‌ها اعمال می گردد
            تکرار
              در حدود
                برای تحقق تکرار در حدود اجرای مجازات شرط می باشد
                در حدود یک جنس بودن جرم شرط است یعنی مرتکب سه بار شرب خمر کند
                مرتکب در مرتبه چهارم اعدام می گردد
                میزان تشدید در حدود اعدام است
              در تعزیرات
                برای تحقق تکرار در تعزیرات اجرای مجازات شرط نیست بلکه فقط صدور حکم قطعی شرط می باشد
                در تعزیرات یک جنس بودن جرم شرط نمی باشد
                در تعزیرات مرتبه چهارمی نداریم در هر مرتبه به مجازات تشدید می شود
                میزان تشدید یک و نیم برابر حداکثر مجازات مقرر می باشد
      تعویق صدور حکم
        ماده ۴۰ ق.م.ا
        انواع تعویق صدور حکم
          تعویق ساده
          تعویق مراقبتی
            تعویق مراقبتی همراه با تدابیر مندرج در ماده ۴۲ الزامی است
      تعلیق اجرای مجازات
        ماده ۴۶ قانون مجازات اسلامی
        انواع تعلیق اجرای مجازات
          تعلیق ساده
          تعلیق مراقبتی
        تعلیق اجرای مجازات می تواند
          ضمن صدور حکم باشد
            دادگاه اجراء مجازات را معلق می کند
          بعد از صدور حکم و در این اجرای مجازات باشد
            نکته مهم: در حین اجرای مجازات>> بلافاصله تعلیق امکان پذیر نیست بلکه بعد از گذشت که یک سوم مجازات محکوم یا دادستان یا قاضی اجرای احکام میتواند تقاضای تعلیق اجرای مجازات دهد
      موانع تعویق و تعلیق
        ماده ۴۷ قانون مجازات اسلامی
        خلاصه
          حدود، قصاص، دیات و تعزیرات منصوص شرعی
            قابل تعویق و تعلیق نیستند
          تعزیرات غیر منصوص شرعی درجه ۱ تا ۵
            قابل تعویق نیستند
          تعزیرات غیر منصوص شرعی درجه ۱ و ۲
            قابل تعلیق نیستند
      نظام آزادی مشروط
        ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی
      نظام نیمه آزادی
        قلمرو و شرایط نظام نیمه آزادی
          الف. مجازات از نوع حبس باشد
          ب. فقط حبس تعزیری می تواند نظام نیمه آزادی را به دنبال داشته باشد
          جیم تعزیری درجه پنج تا هفت فقط می تواند نظام نیمه آزادی داشته باشد، یعنی حبس‌های ۹۱ روز تا ۵ سال مشمول نظام نیمه آزادی میگردد
      عوامل سقوط مجازات‌ها و زوال محکومیت کیفری
        فوت متهم یا محکوم علیه
        گذشت شاکی در جرایم قابل گذشت
          اصل در جرائم غیر قابل گذشت بودن است و قابل گذشت بودن استثنا می باشد و نیاز به تصریح قانون گذار دارد
            روش ضابطه قانونی
              ماده ۱۰۳ قانون مجازات اسلامی
            روش احصاء قانونی
              ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی
        عفو
          عفو عمومی
            ماده ۹۷ قانون مجازات اسلامی
            اقسام عفو عمومی
              عفو عمومی مطلق
              عفو عمومی مقید
          عفو خصوصی
            ماده ۹۶ قانون مجازات اسلامی
        نسخ مجازات قانونی
          یعنی مباح کردن عمل مجرمانه
            نسخ صریح
            نسخ ضمنی
        مرور زمان
  حقوق جزاي اختصاصي
  تدریس دروس حقوقی
توسط شیخ ابوالفضل مهدوی
ماده 2 قانون مجازات اسلامی
هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است جرم محسوب می شود.
ماده ۴۷ ق.م.ا
صدور حکم و اجرای مجازات در مورد جرائم زیر و شروع به آنها قابل تعویق و تعلیق نیست:
الف- جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور، خرابکاری در تاسیسات آب، برق، گاز، نفت و مخابرات
ب- جرائم سازمان یافته، سرقت مسلحانه یا مقرون به آزار، آدم‌ربایی و اسیدپاشی
پ- قدرت نمایی و ایجاد مزاحمت با چاقو یا هر نوع اسلحه دیگر، جرائم علیه عفت عمومی، تشکیل یا اداره مراکز فساد و فحشا
ت- قاچاق عمده مواد مخدر یا روانگردان، مشروبات الکلی و سلاح و مهمات و قاچاق انسان
ث- تعزیر بدل از قصاص نفس، معاونت در قتل عمدی و محاربه و افساد فی الارض
ج- جرائم اقتصادی، با موضوع جرم بیش از یکصد میلیون (۱۰۰.۰۰۰.۰۰۰)ریال
ماده ۱۴۹ ق.م.ا
اکراه عبارت است از وادار کردن کسی به انجام یک فعل یا ترک فعل که شخص مکرَه(اکراه شده) به انجام آن تمایلی ندارد مثل اینکه: فردی با تفنگ، شخصی را تهدید کند که شراب خورد
اجبار یعنی وادار کردن کسی به انجام کاری یا ترک کاری بدون اختیار مثلاً: کسی در دهان دیگری با زور و قهر شراب بریزد
چهار عنصر در اکراه:
مثلاً رضا (مکرِه) به شخص علی (مکرَه) می گوید که به فلانی آسیب بزن (فعل درخواستی) وگرنه تو را می کشم (فعل تهدیدی)
اشتباه یعنی تصور نادرست آدمی از یک موضوع، که بر این تصور خود مرتکب رفتاری شود که او را متعهد یا ملزم می سازد
نمونه از اشتباه که مانع مسئولیت کیفری می شود:
ماده ۲۲۳ ق.م.ا
در مجازات اصلی برای هر جرمی قانونگذار یک یا چند مجازات تعیین کرده است که اجرای آن فقط به موجب حکم قطعی دادگاه ممکن است
مجازات تکمیلی به مجازاتی گفته می‌شود که در تکمیل مجازات اصلی اضافه می شود و به تنهایی مورد حکم قاضی قرار نمی‌گیرد، به زبان ساده‌تر مکمل مجازات اصلی می‌باشد
نکات ماده ۲۳ ق.م.ا
موارد مذکور در ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی حصری است نه تمثیلی
از قید «می تواند» در ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی استنباط می شود که اعمال مجازات های تکمیلی برای دادگاه اختیاری است نه الزامی
مجازات تکمیلی باید مانند مجازات اصلی در دادنامه قید شود
مجازات های تکمیلی باید متناسب با جرم ارتکابی و خصوصیات مجرم باشد
مدت مجازات های تکمیلی بیش از دو سال نیست
جرایم تکمیلی فقط در جزایم عمدی نیست.
مجازات تکمیلی شامل مجازات تعزیری درجه 7 و 8 نمی‌شود.
مجازات تبعی به مجازاتی گفته می شود که آثار مترتب بر محکومیت به مجازات اصلی است یعنی وقتی شخص به مجازات اصلی محکوم شده مجازات تبعی به تبع به دنبال آن مجازات اصلی می آید و اعمال می‌گردد.
مجازات تبعی محرومیت از حقوق اجتماعی است که در ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی مدت سلب حقوق اجتماعی براساس ارتکاب جرم بیان گشته است و در ماده ۲۶ قانون مجازات اسلامی مصادیق حقوق اجتماعی شمرده شده است
مجازات تبعی در دادنامه قید نمیگردد
برای اعمال مجازاتهای تبعی محکومیت کیفری، باید قطعی باشد یعنی بعد از صدور حکم قطعی و لازم الاجرا
فقط جرایم عمدی واجد مجازاتهای تبعی است نه جرایم غیر عمدی
قانونگذار عمل را از جرم بودن ساقط کرده است
عمل جرم است و مجازات نیز دارد لکن به علت نقصی که در فاعل وجود دارد می گوییم مجازات نمی شود.
عمل جرم است و مجازات دارد فاعل نیز مستحق مجازات است ولی قانونگذار از باب ارفاق شخص مجرم را مجازات نمی کند (معافیت) و یا مجازاتش را تخفیف می‌دهد(تخفیف).
اعمال کیفیت مخففه برای دادگاه اختیاری است برخلاف معاذیر قانونی که اعمالشان برای دادگاه الزامی بود
اعمال معاذیر قضایی محدود به جرائم تعزیری است لذا شامل حدود قصاص و دیات نمی شود بر خلاف معاذیر قانونی
دادگاه مکلف است که جهات تخفیف را در حکم قید نماید
دادگاه نمی‌تواند به اعتبار یک عنوان، دوبار تخفیف دهد
اوصافی هستند که با جرم همراه می شوند و موجب تشدید مجازات می گردد و اختصاص به جرم خاص و مشخصی ندارد بلکه عموم جرایم را شامل می شود
در فاصله های ارتکاب شخص مجرم حکم محکومیت قطعی صادر نشده است
در فاصله های ارتکاب مجرم حکم محکومیت قطعی صادر شده است
یعنی به تاخیر انداختن صدور حکم یا اجرای مجازات با نظر دادگاه صادرکننده حکم قطعی به منظور اصلاح رفتار و باز اجتماعی کردن بزهکار
در استفاده از نهاد تعویق صدور حکم باید وضعیت فردی خانوادگی اجتماعی مرتکب سوابق اوضاع و احوالی که موجب ارتکاب جرم شده است لحاظ گردد و وجود یکی از جهات تخفیف که در ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی بیان گردیده است الزامی می باشد
تعویق صدور حکم در احکام غیابی امکان پذیر نیست و وجود ندارد
تعویق صدور حکم در جرایم تعزیری درجه شش هفت و هشت امکان پذیر است و در جرایم تعزیری درجه یک تا ۵ تعویق صدور حکم نداریم
تعویق صدور حکم برای دادگاه اختیاری است و بعد از احراز مجرمیت مجرم تعویق صدور حکم فقط توسط دادسرا انجام می‌شود و مدت تعویق بین شش ماه تا دو سال است
تعلیق اجرای مجازات یعنی متوقف ساختن مجازات کسی که به کیفرهای تعزیری محکوم شده است حتا اگر چنانچه در مدت معینی پس از آن مرتکب جرم دیگری نشود و از دستورات دادگاه تبعیت نماید محکومیت وی که کاَن لم یکن تلقی می گردد
تعلیق اجرای مجازات در جرایم تعزیری درجه ۳ تا ۸ امکان پذیر است
تعلیق اجرای مجازات برای دادگاه اختیاری است و می تواند نسبت به کل مجازات باشد یا نسبت به بخشی از مجازات تعلیق اجرای مجازات دهد
مدت تعلیق اجرای مجازات یک تا ۵ سال می باشد
اعطای آزادی مشروط اختیاری است و فقط در مورد حبس های تعزیری می باشد
اعطای آزادی مشروط و منوط به پیشنهاد دادستان یا قاضی اجرای حکم می باشد
برای اعطای آزادی مشروط محکوم علیه باید مدتی از حبس گذشته باشد یا مدت حبس بیش از ده سال باشد که باید یک دوم مجازات را سپری کرده باشد و یا اگر مدت حبس کمتر از ۱۰ سال باشد باید یک سوم از مجازات را گذرانده باشد
نوعی نظام اجرای مجازاتهای سالب آزادی است که به محکوم اجازه می دهد در طول روز در خارج از محیط زندان و بدون نظارت مامورین در شرایط طبیعی به منظور ورود به آینده اش به جامعه به یک فعالیت آموزشی، حرفه‌ای یا درمانی مشغول شود بعد از اتمام کار و ساعت تحصیل و درمان و همچنین در ایام تعطیلی و بیکاری به زندان برمیگردد.
ماده ۵۶ ق.م.ا
بخشیدن متهم از جانب جامعه که توسط نمایندگان جامعه صورت می گیرد
بر اساس قانون حکومت بخشی یا تمامی محکومان و مجرمان را مورد بخشش عمومی قرار می‌دهد مثلاً حکومت بر اساس قانون می‌گوید هر کسی که اسلحه شکاری غیر قانونی دارد اگر طی دو ماه آینده تحویل دهد از مجازات معاف است
عفو عمومی مجازات را از بین می‌برد و هم آثار مجازات را
تنها در خصوص برخی از جرائم و برخی از مجرمین در ایام فرخنده سال با پیشنهاد رئیس قوه قضاییه و موافقت مقام معظم رهبری صورت می‌پذیرد یعنی رئیس قوه قضاییه باید اسامی محکومان را لیست کند و برای مقام معظم رهبری ارسال نماید و در صورت موافقت مقام معظم رهبری عفو اعمال می گردد
به نسخی گفته می شود که ضمن قانون جدید بی اعتباری مقررات گذشته صریحاً اعلام می‌شود مثلاً ماده ۷۲۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰، مواد ۶۲۵ الی ۶۲۹ قانون مجازات اسلامی
در نسخ ضمنی علاوه بر وحدت موضوع و اختلاف جمع شدنی بین دو حکم باید میان آن دو فاصله زمانی باشد به گونه‌ای که در دید عرف قانونگذار این نتوان گفت که دو حکم مقارن هم هستند و در یک زمان انشا شده‌اند
مثلاً نمی‌توان گفت که ماده ۱۲۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ ناسخ ماده ۲۲۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ است
مرور زمان یعنی گذشتن مدتی که پس از آن از دیدگاه قانونی اعلام شکایت یا تعقیب و تحقیق و رسیدگی به دعوای عمومی و در نهایت اجرای مجازات امکان پذیر نیست
مرور زمان از جمله قواعد آمره است و قابل اسقاط از طرف ذی النفع نیست و در مواد ۱۰۵ تا ۱۱۳ بحث می‌شود